Кіріспе

Австриядағы этникалық топ – Бургенланд хорваттары (нем. Burgenlandkroaten, хрв. Burgenlandi horvátok) – Австрияның Бургенланд штатындағы, сондай-ақ көршілес Венгрия және Словакиядағы этникалық хорваттар. Австрияның шамамен 320 000 тұрғыны хорват тегінен екенін айтады; 2017 жылы 56 785 адам бір немесе бірнеше азаматтықтары бар хорват азаматы болды, ал 130 000 адам…

Бургенланд хорваттары Контрреформация кезінде өздерінің әліпбиін жасады, бірақ көп ұзамай ассимиляцияға ұшырады, тіл шіркеулер мен мектептерде қолдануға тыйым салынды. Екі монархия кезінде венгр билігіне өткеннен кейін, этникалық мәселелердегі либералды заңдар оларға тілдерін және мәдениетін қайта жандандыруға мүмкіндік берді. Алайда, 1900 жылғы халық санауы Бургенланд халқының 18,8% ғана венгр тілінде сөйлейтінін көрсеткенде, көптеген жеке және қоғамдық құқықтарды жоқ қылып, қатаң мадьяризация саясаты жүргізілді. Бургенланд хорваттары Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін австро-герман ұлтшылдары және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер тарапынан қуғынға түсті. Осы кезеңде олар Бургенланд хорваттарын ассимиляциялауға тырысты. 1955 жылғы Австрияның тәуелсіздік шартында хорваттар аз ұлт өкілі мәртебесін алды. Содан бері олар мен олардың мәдениеті жаңадан гүлденуде, тіл мектептерде оқытылады және жеткілікті саны бар жерлерде шіркеулерде қолданылады.

Тіл

Аймақта көптеген тілдер болса да, Бургенланд хорваттары өздерінің хорват тілін және олардың шыққан хорват аймақтарының диалекттерін сақтады. Бургенланд хорват тілі, сондай-ақ жалпы хорват стандартты тілі шакавия, штокавия және кашкавия диалектілерін біріктіреді. Алайда, көбінесе ең кең таралған штокавия диалектіне негізделген хорват стандартты тілінен айырмашылығы, хорваттың Бургенланд нұсқасы шакавия диалектіне негізделген. Бургенланд хорват тіліне стандартты хорват тілінде қолданылмайтын сөз тіркестері, сондай-ақ неміс және венгр тілдерінен алынған сөз тіркестері мен сөздері кіреді. 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басындағы мадьярландыру саясатының салдарынан есімдер көбінесе венгр орфографиясына сәйкес жазылды. Бургенланд хорваттарының барлығы дерлік неміс тілін еркін меңгерген. 1918 жылы Аустрия-Мажарстан монархиясы тарағаннан кейін Бургенланд хорваттарының қоныс аумағы Австрия, Чехословакия және Венгрия арасында бөлінді. 1921 жылдан кейін осы аумақтардың көпшілігі Австрия құрамына кірді, ол Бургенланд провинциясын құрды, ол кейіннен осы хорваттарға Бургенланд идентификаторын берді. 1922 жылы Австрия Бургенландтың апостольдық басқармасын құрды және барлық бастауыш мектептерге неміс тілін енгізу арқылы екі тілді мектептерді таратуды бастады. Бұл процесс Ұлттық білім беру заңы қабылданғаннан кейін уақытша тоқтатылды, ол хорват тіліндегі бастауыш мектептерге рұқсат берді. 1938 жылы Гитлер Австрияны басып алғаннан кейін бұл заң күшін жойды. 1955 жылы Австрия мемлекеттік шартына қол қойылды, ол Бургенланд хорваттарына білім беру, сот және мемлекеттік басқару салаларында хорват тілін пайдалануға рұқсат берді. 1976 жылы Ұлттық азшылықтар заңы қабылданғаннан кейін хорват тілінің қоғамдық өмірдегі қолданылуы шектелді. 1987 жылы конституциялық шағым қабылданғаннан кейін заңның бір бөлігі өзгертілді және хорват тілі Бургенландтың 7 ауданының 6-сында ресми тіл ретінде танылды. Олардың арасында шамамен 40 тамбурица оркестрі жұмыс істеді.

Спорт

Бургенландтағы Хорватия мәдени қауымдастығы 1989 жылдан бері жыл сайын Хорватия футбол кубогын өткізіп келеді. Бургенланд хорваттарынан құрылған бірнеше футбол клубы бар: SV Nova Gora (Ньюбергтен), ASK Pajngrt, SC Filež (Никитштен), ASKÖ Klimpuh (Клингенбахтан), ASKÖ Stinjaki (Стинатцтан), SC/ESV Pandrof (Пандорфтан), ASV Rasporak (Драссбургтан), SV Otava (Антаудан), SK Mali Borištof (Клейнварасдорфтан) және ASV Cindrof (Сигендорфтан).