"Мысқалдау өнері: Арнольд Шварценеггер мен Лу Ферриньо бәсекесі"

Кіріспе

1977 жылғы бодибилдинг әлемі туралы деректі фильм, режиссері Джордж Батлер.

«Pumping Iron» – 1977 жылғы американдық деректі фильмі, кәсіби бодибилдинг әлеміне арналған. Фильм 1975 жылғы IFBB «Мистер Юниверс» және «Мистер Олимпия» жарыстарына баса назар аударады. Режиссерлері Джордж Батлер мен Роберт Фиор, монтаждаушылары – Геоф Бартц пен Ларри Силк. Фильм фотограф Батлер мен жазушы Чарльз Гейнстің 1974 жылғы осы аттас кітабынан шабыттандырылған. Ол негізінен «Мистер Олимпия» титулы үшін Арнольд Шварценеггер мен оның басты бәсекелесі Лу Ферриньо арасындағы бәсекеге орталықтанған. Фильмде бодибилдерлер Франко Колумбу мен Майк Катц туралы бөлімдер де бар, сонымен қатар Кен Уоллер, Эд Корни, Серж Нубрет және сол дәуірдің басқа да танымал бодибилдерлері де көрсетілген. «Мистер Юниверс» және «Мистер Олимпия» жарыстарына дейінгі 100 күн ішінде және жарыстар барысында түсірілген фильмнің өндірісін аяқтау үшін қаржы жетіспей, екі жылға тоқтап қалды. Ақырында, Шварценеггер мен фильмде суреттелген басқа бодибилдерлер фильмді аяқтау үшін қаржы жинауға көмектесті, ол 1977 жылы жарық көрді. Фильм кассалық табысқа ие болды және Шварценеггерді көпшілікке танымал есімге айналдырды. Бұл фильм бодибилдинг мәдениетін танымал етуге де септігін тигізді, ол сол кезде біршама шешілген сала еді, сондай-ақ 1980 жылдардағы фитнес бумын шабыттандырды. Фильм шыққаннан кейін АҚШ-та коммерциялық спортзалдардың саны айтарлықтай өсті.

Фильм CED және VHS форматында шығарылды, содан кейін 2003 жылы театрлық дебютінің 25 жылдығына орай DVD форматында қайта шығарылды. Фильмнің үш жалғасы бар: Джордж Батлердің «Pumping Iron II: The Women» (1985) – әйелдер бодибилдингінің әлемін көрсететін деректі фильм; Дэвид пен Скотт Маквейдің «Raw Iron» (2002) – «Pumping Iron» фильмінің түсірілуі және фильмде түскендердің өміріне тигізген әсері туралы деректі фильм; және Влад Юдиннің «Generation Iron» (2013) – «Pumping Iron» фильмінің продюсері Джером Гэри атқарушы продюсер болған деректі фильм.

Сюжет

1975 жылы бодибилдерлер Оңтүстік Африканың Претория қаласында өтетін «Мистер Универс» әуесқойлар және «Мистер Олимпия» кәсіби жарыстарына дайындалуда. Фильмнің бірінші бөлігі «Мистер Универс» титулына үміткер Майк Катцтің өмірін көрсетеді. Катц жас кезінде еврей екендігі мен көзілдірік таққандығы үшін мазақталған, бұл оны кәсіби футболшы болуға итермеледі. «Нью-Йорк Джетс» командасындағы мансабы аяқ жарақатынан кейін аяқталған соң, ол бодибилдер болды. Оның психологиялық тепе-теңдігін бәсекелес Кен Уоллердің әрекеті бұзады, ол жарысқа дейін Катцтың сәтті киімдерін ұрлайды. Уоллер «Мистер Универс» жеңімпазы атанса, Катц төртінші орынды иеленеді. Көздерінен жас шығып тұрып, Катц жағдайды оңды бағалап, үйіне қоңырау шалып, әйелі мен балаларының жағдайымен қызығады. Содан кейін ол Уоллерді құттықтайды. Фильм назарын Арнольд Шварценеггер мен Лу Ферриньо арасындағы бәсекелестікке аударады, екеуі де «Мистер Олимпия» титулы үшін күресетін кәсіби бодибилдерлер. Шварценеггер бодибилдингпен 10 жылдан бері айналысып келеді, бес жыл қатарынан «Мистер Олимпия» жеңімпазы атанды және соңғы жарыстан кейін зейнетке шығуды жоспарлап отыр. 6 фут 5 дюйм (1.96 м) бойы мен 275 фунт (125 кг) салмағы бар Ферриньо – қазіргі кездегі ең ірі бодибилдер және Шварценеггерді жеңіп алуға бекінген. Фильм екеуінің де тұлғалық ерекшеліктерін, үй жағдайын және жаттығу стилін салыстырады: Шварценеггер көңілді, агрессивті және «Голдс Джим» мен «Мускул Бичте» басқа бодибилдерлермен жаттығады, ал тыныш, салмақты Ферриньо – бала кезіндегі құлақ инфекциясынан кейін ішінара саңырау болғандықтан, әкесімен бірге қараңғы, жеке, жертөледегі спорт залында жаттығады. Ферриньо отбасымен бірге болса, Шварценеггерге кез келген жерде бодибилдерлер, журналистер және әдемі әйелдер ілесіп жүреді. Ферриньо мен Шварценеггермен сұхбаттасулар мен жаттығу көрсетілімдері арасында соңғысы бодибилдингтің негізгі принциптерін түсіндіреді. Дене бітімінің маңыздылығын баса көрсетсе де, Шварценеггер бәсекелестіктің психологиялық аспектілерін де атап өтеді, оның көптеген жеңістеріне психологиялық соғысты қолданғанын айтады. Фильмде Шварценеггердің жаттығу серігі Франко Колумбу туралы да айтылады, ол «Мистер Олимпия» жарысында 200 фунттан төмен салмақ категориясында жеңіске жететін күтілетін үміткер. Сардиниядағы Ололай ауылынан келген бұрынғы боксшы Колумбу отбасымен бірге дәстүрлі кешкі асқа оралады. Олар ескі дәстүрлерді сақтайды және бокс пен бодибилдингтің агрессивтілігіне күмәнмен қарайды. Дегенмен, Колумбу күшін көрсету арқылы отбасына әсер етеді – ол машинаның артқы жағын көтеріп, тар парковкадан шығуға көмектеседі. Оңтүстік Африкада Шварценеггер Ферриньоға қарсы психологиялық соғыс жүргізеді, онымен достық қарым-қатынас жасайды, содан кейін Ферриньоның отбасымен таңғы астан кейін оны сыпайы түрде қорлайды. Шварценеггер кейіннен 200 фунттан төмен салмақ категориясының қазылар алдындағы көрсетілісіне қатысып, жалпы «Мистер Олимпия» титулы үшін өзінің бәсекелестерін анықтайды, әзіл-қалжыңмен Колумбуды кемсітеді. Эд Корнидің пайда болуы Шварценеггерді таң қалдырады, ол фильмдегі жалғыз рет басқа бодибилдерді мақтап, Корнидің дене бітімі мен поздарына ашық таңданыс білдіреді. Колумбу бірінші орынды иеленеді және 200 фунттан аса салмақтағы жеңімпазбен бәсекелесуге өтеді. Шварценеггер, Ферриньо және Серж Нубре сахнаға шығып, 200 фунттан аса салмақ категориясында бәсекелесуге дайындалады. Киім ауыстыру бөлмесінде Шварценеггер Ферриньоны соңғы минутта қорқытады, ол сахнада айқын сезіліп, Нюбрет пен жеңімпаз атанған Шварценеггерден кейін үшінші орынды иеленеді. Шварценеггер мен Колумбу «Мистер Олимпия» титулы үшін күреседі. Шварценеггер өзінің сахнадағы беделі мен қорқынышты көрінісімен Колумбуды шатастырады және «Мистер Олимпия» атанды. Жеңістен кейінгі сөйлеген сөзінде ол кәсіби бодибилдингтен ресми түрде зейнеткерлікке шыққандығын жариялайды. Кейіннен, жарыстан кейінгі кеште Шварценеггер жеңісін марихуана шегумен және қуырылған тауық жеумен тойлайды. Жарыс аяқталғаннан кейін ол Ферриньоға туған күнімен құттықтап, торт ашылған кезде «Сізге туған күніңізбен» әнін айтуға басшылық етеді. Фильм Шварценеггер, Ферриньо және Ферриньоның ата-анасы бірге әуежайға бара жатқанда аяқталады, Шварценеггер үйіне, Австрияға, отбасымен бірге тойлауға баратынын айтады.

In 1975, bodybuilders are preparing for the upcoming Mr. Universe amateur competition and Mr. Olympia professional competition in Pretoria, South Africa. The first part of the film documents the life of Mike Katz, a hopeful for the title of Mr. Universe. Katz was bullied in his youth for being Jewish and wearing glasses, which spurred him to become a pro football player; when his career with the New York Jets was ended by a leg injury, he became a bodybuilder. His psychological balance is thrown off by a prank by fellow contender Ken Waller, who steals Katz's lucky shirt before the competition. Waller wins Mr. Universe and Katz comes in fourth. Fighting back tears, Katz cheerfully appraises the situation before calling home to check on his wife and children. He then congratulates Waller. The film then switches focus to the rivalry between Arnold Schwarzenegger and Lou Ferrigno, professional bodybuilders competing for the title of Mr. Olympia. Schwarzenegger, at this point a ten year veteran of bodybuilding, has won Mr. Olympia for five consecutive years and intends to retire after a final competition. Ferrigno, who at a height of 6 ft 5 in (1.96 m) and 275 lb (125 kg) is the largest bodybuilder to date, is determined to be the man to finally dethrone Schwarzenegger. The film contrasts each man's personality, home environment, and training style: Schwarzenegger is extroverted, aggressive, and works out with other bodybuilders at Gold's Gym and Muscle Beach, whereas the quiet, reserved Ferrigno—who went partially deaf after a childhood ear infection—trains with his father in a dimly lit, private, basement gym. While Ferrigno surrounds himself with his family, Schwarzenegger is accompanied wherever he goes by other bodybuilders, reporters, and beautiful women. In between interviews and workout demonstrations with Ferrigno and Schwarzenegger, the latter explains the basic concepts behind bodybuilding. Although he emphasizes the importance of physique in bodybuilding, Schwarzenegger also stresses the psychological aspects of competition, crediting his use of psychological warfare for his numerous victories. The film briefly looks at Schwarzenegger's training partner, Franco Columbu, a favorite to win the under 200 lb division at Mr. Olympia. A former boxer from the tiny village of Ollolai, Sardinia, Columbu returns home to celebrate a traditional dinner with his family, who still adhere to old world values and are skeptical of the overt aggression of boxing and bodybuilding. Nevertheless, Columbu impresses his family with a display of strength by lifting up the back end of a car and angling it so it can escape a tight parking spot. In South Africa, Schwarzenegger wages his psychological warfare on Ferrigno, befriending Ferrigno and then subtly insulting him over breakfast with Ferrigno's family. Schwarzenegger later attends the judging for the under 200 lb class to scope out who his competition will be for the overall Mr. Olympia title, jokingly disparaging Columbu. The appearance of Ed Corney stuns Schwarzenegger, who praises another bodybuilder for the only time in the film, openly admiring Corney's physique and posing prowess. Columbu places first and he moves on to compete against the winner of the over 200 lb category. Schwarzenegger, Ferrigno, and Serge Nubret prepare to go onstage and compete for the over 200 lb category. In the locker room, Schwarzenegger engages in some last minute intimidation of Ferrigno, who is visibly shaken onstage and subsequently ends up placing third behind Nubret and Schwarzenegger, who is declared the winner. Schwarzenegger and Columbu engage in a posedown for the title of Mr. Olympia. Schwarzenegger uses his stage presence and intimidating looks to unnerve Columbu, and is declared Mr. Olympia. In a post victory speech, he announces his official retirement from professional bodybuilding. Later, at an after party for the competitors, Schwarzenegger celebrates his victory by smoking marijuana and eating fried chicken. With the competition over, he wishes Ferrigno happy birthday and leads the other competitors in singing "Happy Birthday to You" as a cake is revealed. The film ends with Schwarzenegger, Ferrigno, and Ferrigno's parents riding together to the airport, with Schwarzenegger saying he is returning back home to Austria to celebrate with his family.

Өндіріс

Джордж Батлер өзінің бодибилдинг туралы деректі фильмін қаржыландыру үшін шамамен 3000 адамнан көмек сұрады, оларға Батлер ойын-сауық паркінде түсірген Шварценеггердің 10 минуттық видеосын көрсетті. Ол ақырында 400 000 доллар жинады. Шварценеггер актерлік мансабына қызығушылық танытып, тағы бір «Мистер Олимпиада» сайысына қатысуға құлшынбады, бірақ Батлер оған 50 000 доллар төлейтін болса, келісім берді. Фильм түсірілімі 14 апта бойы Лос-Анджелесте, Сан-Францискода, Коннектикут штатында, Массачусетс штатында, Монреальде, Парижде, Оңтүстік Африкада және Сардиниядағы таулы ауылда (Франко Колумбтың балалық шағы) өтті. Фильм бодибилдингті спортқа жаңа келген адамның көзқарасымен қарау мақсатында басталды. Осы мақсатта, өндіріс арық денелі актер Бад Кортты жалдады, Корттың денесінің әлсізден мықты бодибилдерге дейін қалай дамитынын көрсетуді жоспарлады. Корт қысқа уақыт бойы Голдтың спорт залында жаттықты, Шварценеггерден сабақ алды, бірақ ақырында бұл жобаға сәйкес емес екенін түсінді. Корт пен продюсерлер достықпен ажырасып кетті, ал деректі фильмдер тобы Голдтағы белгілі бодибилдерлерге көбірек назар аудара бастады. Батлер сонымен қатар Майк Катц пен Кен Уоллер арасындағы қарым-қатынасты қатігез бәсекелестік ретінде бейнеледі, олардың арасындағы «футбол көрінісін» түсірді, онда Уоллер оқиғадан кейін Катцтың жейдесін ұрлап, сюжеттегі олқылықты толтыруға шешім қабылдады. Шындығында, Уоллер мен Кац жақын достар болды, ал Уоллердің жейдені ұрлауы – Кацты осыншалық деңгейде ренжітпеген, кездейсоқ әрекет болды. Кейін Уоллер футбол көрінісіне өкініш білдірді, фильм шыққаннан кейін бодибилдинг жарыстарындағы көрермендер оны жылдар бойы сырттай ұрды деді. «Мистер Олимпиада» сайысынан кейін өндіріс ақшасы таусылып, шамамен екі жыл бойы даму тоқырады. Қаржыны тарту үшін Батлер Нью-Йорктегі Уитни американдық өнер мұражайымен көрме ұйымдастырды: бодибилдерлер айналмалы платформаларда поздап, «тірі мүсіндерге» айналды, ал өнер сыншылары бодибилдинг дене бітімінің эстетикасын талдап, ерлерді грек мүсіндерімен салыстырды. Іс-шараға қызығушылықты арттыру үшін Батлер Кандис Бергенді танымал комментатор ретінде шақырды; Шварценеггер де «тірі мүсіндердің» бірі ретінде қатысуға келісті, өйткені «Аштықпен қалу» фильміндегі рөлі үшін Алтын глобус жеңімпазы болғандығы үшін шағын назар аударған еді. Бұл оқиға үлкен табысқа ие болды, Батлер күткеннен көп ақша жинады және оған фильмнің өндірісін аяқтауға мүмкіндік берді. Фильм бұл идеяны қалыпқа келтірді, нәтижесінде бодибилдингке деген қызығушылық АҚШ-тың басты мәдениетіне тарала бастады. Фильмнің шығуынан кейін АҚШ-та жүздеген коммерциялық спорт залдары пайда болды, себебі ауыр атлетика жабдықтарына сұраныс артты. Веб-сайт сыншылардың пікірін былай қорытындылады: «Болашақ жұлдыз/саясаткер Арнольд Шварценеггердің әлеміне ерте көрініс жасаудан басқа, «Pumping Iron» бәсекелестік бодибилдингтің тапқыр және көреген шолуын ұсынады». «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакторы Ричард Эдер бұл фильмді «бодибилдингтің шағын, бірақ өте бәсекелестік әлемі туралы қызықты, өте ұзын және әсерлі деректі фильм» деп атады. Variety газеті: «Техникалық еңбектер әдетте өте жақсы, Фиоренің операторлық жұмысы үлкен артықшылық. Коммерциялық жақтары жергілікті нарықтардағы спортқа деген қызығушылыққа байланысты болады. Әрине, бұлшықеттерді көрсетудің алғашқы он бес минутынан кейін, олар спортпен айналыспайтын көрерменге бірдей көріне бастайды». Чикаго Трибьюнының Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың үш жарым жұлдызын берді және былай деп жазды: «Фильм бізге екі бодибилдермен жақсы танысуға мүмкіндік береді, нәтижесінде «Pumping Iron» - бұл фрик-шоу емес, адам туралы әңгіме. Мен ақыры кім жеңгенін білгім келді». Ол оны 1977 жылдың ең үздік фильмдерінің жылдық тізімінде 9-орынға қойды. Лос-Анджелес Таймс газетінің Кевин Томас: «Батлер және Роберт Фиоре режиссерлік еткен, сонымен қатар фильмнің өте шебер операторы, ақылға қонымды және ойын-сауық «Pumping Iron» әдетте экзотикалық субмәдениет деп саналатын нәрсеге ең жоғары күрделілікпен қарайды. Батлер мен Фиоре бодибилдерлерге мейірімділікпен де, мазақпен де қарамайды, керісінше, табанды, салқын көзқарас танытады, тіпті олар өздері жалаңаш манипулятивті болса да, бұл шеберлікпен, ақылмен есептелген, өте қызықты және өте қызықты тәжірибеге айналады». Гари Арнольд The Washington Post газетінде оны «қорысты дене шынықтыру туралы қызықты, қуанышты деректі фильм» деп атады және «Шварценеггер Брюс Лиден кейін бірегей және сенімді физикалық жұлдызға айналуы мүмкін алғашқы тұлға, әсіресе балалар тарапынан құрметтеліп, қоғамның кең ауқымынан ләззат алады және танылады» деп мәлімдеді. The Monthly Film Bulletin газетінің Луиза Свит Шварценеггердің «әсем бұлшық еттеріне қызығушылық тудыратынын, тіпті көңіл бөлмейтін көрерменді де оның ерекше әлеміне тартатынын» жазды. «Мұндағы бодибилдердің барлығы дерлік жағымды, бірақ Шварценеггердің сөйлеу қабілеті мен юморы фильмді біріктіріп, сендіреді».

George Butler asked approximately 3000 people to help finance his bodybuilding documentary, showing them 10 minutes of footage of Schwarzenegger that Butler shot at an amusement park. He eventually raised $400,000. Schwarzenegger was focused on acting and reluctant to compete in another Mr. Olympia, but he said yes after Butler agreed to pay him $50,000. Filming took place over 14 weeks in Los Angeles, San Francisco, Connecticut, Massachusetts, Montreal, Paris, South Africa, and a mountain village in Sardinia (Franco Columbu’s childhood home). The film began as a look at bodybuilding from the perspective of a newcomer to the sport; to this end, the production had hired slim actor Bud Cort, with the intention of following Cort's development from a physically slight man to a muscular, strong bodybuilder. Cort trained at Gold's Gym for a brief period, taking lessons from Schwarzenegger, but ultimately felt that he was wrong for the project; Cort and the producers amicably parted ways, and the documentary team began to focus more intently on the established bodybuilders at Gold's. Butler additionally cast the relationship between Mike Katz and Ken Waller as a sinister rivalry, filming the "football scene" where Waller decides to steal Katz's shirt after the fact in order to fill in a narrative gap. Waller and Katz were in fact close friends, and Waller's theft of the shirt was simply a spur of the moment prank not intended to upset Katz to the extent that it did. Waller was later regretful of the football sequence, claiming that audiences at bodybuilding competitions continued to boo him for years after the film's release. Following the Mr. Olympia contest, the production ran out of money and ended up in development hell for nearly two years. In an effort to raise funds, Butler arranged an exhibit with the Whitney Museum of American Art in New York City: Bodybuilders would become "living sculptures," posing on rotating platforms while art critics analyzed the aesthetics of the bodybuilding physique and compared and contrasted the men to Greek sculpture. To increase interest in the event, Butler arranged for Candice Bergen to be a celebrity commentator; Schwarzenegger also agreed to appear as one of the "living sculptures", having received modest attention for his Golden Globe winning appearance in the film Stay Hungry. The event proved to be a great success, generating more money than Butler had anticipated and allowing him to complete production on the film. the film normalized the idea to the point that interest in bodybuilding began spreading into mainstream American culture. In the years following the film's release, hundreds of commercial gyms began appearing across the United States as demand rose for access to weightlifting equipment. The website summarized the critics consensus by saying, "In addition to offering an enlightening early look into the world of future star/politician Arnold Schwarzenegger, Pumping Iron provides a witty and insightful overview of competitive bodybuilding." Richard Eder of The New York Times called the film "an interesting, rather slick and excessively long documentary about the small but intensely competitive world of bodybuilding." Variety wrote, "Technical credits are generally excellent with Fiore's camerawork a major asset. Commercial aspects will depend on the interest in local markets in the sport itself. Certainly, after the first quarter hour of flexing muscles, they all begin to look alike to the non athletic viewer." Gene Siskel of the Chicago Tribune gave the film three and a half stars out of four and wrote, "The film allows us to get to know two bodybuilders very well, and, as a result, 'Pumping Iron' is much more a story of human beings than it is a freak show. I actually ended up caring who won the contest." He ranked it #9 in his year end list of the best films of 1977. Kevin Thomas of the Los Angeles Times wrote, "Directed by Butler and Robert Fiore, who is also the film's very adroit cinematographer, the witty and entertaining 'Pumping Iron' confronts what has been generally considered as a rather exotic subculture with the utmost sophistication. Butler and Fiore regard the bodybuilders with neither compassion nor ridicule but rather a steadfast, cool detachment—even when they themselves are being nakedly manipulative—which makes for a slick, shrewdly calculated, highly amusing and thoroughly enjoyable experience." Gary Arnold of The Washington Post called it "an amusing, buoyant documentary about competitive body building," and observed that "Schwarzenegger is the first personality since Bruce Lee who might become a unique and credible physical star, idolized in particular by kids but enjoyed and admired by a vast cross section of the public." Louise Sweet of The Monthly Film Bulletin wrote that Schwarzenegger "inspires envy rather than disgust at ostentatious musculature, and lures even the reluctant viewer into his unusual world. Almost all the body builders here are likable, but Schwarzenegger's articulateness and humour make the film cohere and convince."

Шикі темір

Фильмнің 25 жылдығына орай режиссерлер Дэвид және Скотт Маквей "Pumping Iron" фильмінің қатысушыларын іздеп тауып, олардың өмірін қадағалап, фильмнің жетістігі олардың жеке және кәсіби өміріне қалай әсер еткенін көрді. Соның нәтижесінде шыққан "Raw Iron" фильмі "Pumping Iron" фильмінің түсірілу процесін, Батлердің фильмді түсіруде кездескен қиындықтары мен оның таңдаған повествованиелік әдістерін көрсетеді. "Raw Iron" сонымен қатар "Pumping Iron" фильмінде орын алған көптеген драматизмді жоққа шығарды, мысалы, Шварценеггердің әкесінің жерлеуіне Австрияға неліктен бармағаны туралы салқын пікірін. Фильм драманы ашып көрсетеді, бірақ осы ерлердің бодибилдингке салған адал еңбегінің шынайылығына көз жеткізеді. Фильм алғаш рет Starz телеарнасында көрсетілді, кейіннен "Pumping Iron" DVD-сіне қосымша материал ретінде енгізілді.