Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Самоа регбиші (1969–2022)
Samoa rugby footballer (1969–2022)
Ва’айга Леалуга Туигамала Пуливела Фесолай
Va'aiga Lealuga Tuigamala Pulelua Fesola'i
Орталық немесе қанат позициясында ойнаған, ол регби одағындағы көптеген қанаттардан әлдеқайда ірі денелі, күшті жүгіруші ретінде танымал болды.
A centre or wing, he was known as a powerful runner, much larger than most wings in rugby union.
Ерте өмір
Самоадағы Фалеасиу ауылында туған Туигамала 4 жасында отбасымен Жаңа Зеландияға көшіп келді. Ол Жаңа Зеландияның Батыс Оклендтегі оңтүстік Гленденде өсті. Оның түбі тонгалық және самоандық.
Born in Faleasiu, Samoa, Tuigamala and his family moved to New Zealand when he was 4 years old. He grew up in southern Glendene in West Auckland, New Zealand. He was from Tongan and Samoan Descent.
Регби одағы
Жаңа Зеландияда Понсонби және Окленд клубтарында ойнады. Ол 1989 жылдан бастап регби одағында Жаңа Зеландияның (All Blacks) құрамасында қанатшы ретінде ойнады, алғашқы тестілік матчын 1991 жылы АҚШ-қа қарсы өткізді. Ол кезде Туигамала Самоада туған алғашқы адам болды, ол All Blacks сапында ойнады. Ньюкасл сапында үшінші ойынында Мозлиге қарсы Кингстон Паркте хет-трик жасады және 1998 жылғы Чемпионатты жеңген команданың маңызды мүшесі болды, сол маусымда 16 ойынға қатысты. Ол 2001 жылғы Кубок финалында «Ойынның ең үздік ойыншысы» атанымы үшін қол операциясын кейінге шегерді. «Фолкнс» командасына қосылғанда, командаласы Додди Уэйр Туигамаланы «дүниедегі ең жақсы регбиші» деп атады. Ол 1996 жылы Ирландияға қарсы Батыс Самоа құрамасы сапында тұңғыш рет ойнады, содан кейін 23 тестілік матч өткізіп, 3 ойынды голмен аяқтады. 1999 жылғы Әлем Чемпионатында Самоа құрамасының маңызды ойыншысы болды. Ол христиандық сенімімен және әсіресе «Уиган» командасындағы әріптесі Джейсон Робинсонға тигізген әсерімен танымал болды. Туигамала христиандық сенімін бөлісті, бірақ Робинсон кейін ғана христиан дініне келді.
He played in New Zealand for Ponsonby and Auckland. He represented New Zealand (the All Blacks) in rugby union as a winger from 1989, playing his first test match against the US in 1991. At the time, Tuigamala was the first person born in Samoa to play for the All Blacks. He scored a hat trick on his third appearance for Newcastle against Moseley at Kingston Park and was an important part of the 1998 Championship winning side, making 16 appearances that season. He then delayed an arm operation to put in a Man of the Match performance in the 2001 Cup Final. Upon signing for the Falcons, teammate Doddie Weir called Tuigamala "simply the best rugby player in the world". He made his début for Western Samoa in 1996 against Ireland, going on to play 23 test matches, scoring 3 tries. He was an important part of the Samoa squad at the 1999 World Cup. He was known for his Christian faith, and in particular for the influence he had on Jason Robinson, a teammate at Wigan. Tuigamala shared his Christian faith, though it wasn't until some time later that Robinson became a Christian.
Ойыннан кейінгі
Регби карьерасын аяқтағаннан кейін ол өзінің ағайындысы Дэвид Туаның кеңесшісі болды, ол кәсіби ауыр салмақтағы боксшы еді. Сондай-ақ, ол "Туигамала және Гленденнің ұлдары" аталған жерлеу компаниясын басқарды, оның ең танымал клиенті – Тонганың қайтыс болған королі Тауфа’ахау Тупоу IV болды. 2008 жылғы Королеваның туған күніне орай Түйгамала регби және қоғамға қызметтері үшін Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің мүшесі болып тағайындалды. 2009 жылдың қазан айында ол Дэвид Туамен бірге Самоаға сапар шегіп, Самоадағы цунамиден кейін қалай көмектесе алатынын анықтады. 2014 жылдың 22 мамырында ол Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Логан Кэмпбелл орталығында бокс турнирін ұйымдастырды. Бұл турнир Жаңа Зеландияның Sky TV телеарнасымен төлемақы бойынша көрсетілді. Турнирде ол және оның екі ұлы жекпе-жекке шықты, үшеуі де өз салмақ дәрежесінде жеңіске жетті. Туигамала ұйқыдағы дем тоқтауы және ІІ типті диабеттен кейін физикалық формасын қалпына келтіру үшін Match Fit бағдарламасының екінші маусымын аяқтады, бұл аурулар 2021 жылдың соңына қарай жеңілді. 2021/22 жылғы екінші маусымда ол өсімдіктерге негізделген диетаға отырғанын және қан холестеринінің деңгейінің өте жақсы екенін айтты. Дегенмен, ол подаградан да зардап шекті. Жаңа Зеландияның екінші COVID-19 карантинінің соңында оның және Брэд Миканың екеуінің де тізелері велосипед тебуге жеткілікті қалпына келді. Осыдан кейін ол диабетін жеңді. Алайда, ол отбасылық төтенше жағдайға байланысты "Одаққа қарсы лига" көпсайыстық эстафетасының екінші күнінен бас тартуға мәжбүр болды. Туигамала 2022 жылдың 24 ақпанында 52 жасында қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде жоғары қан қысымы болды және 2013 жылы инсульт өткерген.
Following the end of his rugby career, he acted as advisor for his cousin David Tua, a professional heavyweight boxer, and ran a funeral director company, "Tuigamala and Sons of Glendene" for which the most notable client to date was the late King of Tonga, Taufa'ahau Tupou IV. In the 2008 Queen's Birthday Honours, Tuigamala was appointed a Member of the New Zealand Order of Merit, for services to rugby and the community. In October 2009, he travelled to Samoa with David Tua to see how they could assist in the aftermath of the Samoa tsunami. On 22 May 2014, he promoted a boxing event at the Logan Campbell Centre in Auckland, New Zealand. The event was broadcast by New Zealand's Sky TV on pay per view. In the event, he and his two sons all fought, with all three winning their respective bouts. Tuigamala completed season two of Match Fit to regain match fitness after suffering from sleep apnoea and type II diabetes, which was reversed by late 2021, and in the second season in 2021/22, he revealed he had adopted a plant based diet, and had very healthy blood cholesterol levels. Despite that, he also suffered from gout. By the end of New Zealand's second COVID 19 lockdown, both his and Brad Mika's knees had recovered enough to bike. He was then able to reverse his diabetes. However, he was forced to leave day 2 of the union vs. league multi sport relay due to a family emergency. Tuigamala died on 24 February 2022, at the age of 52. At the time of his death, he had high blood pressure and had suffered a stroke in 2013.