Кіріспе

Фотографияда линза арқылы экспозицияны өлшеу (TTL өлшеу) – камералардың бір мүмкіндігі, онда көріністен шағылысқан жарықтың күші линза арқылы өлшенеді; бұл бөлек өлшеу терезесін немесе қолда ұсталатын сыртқы жарық өлшегішті пайдаланудан өзгеше. Кейбір камераларда әртүрлі TTL өлшеу режимдерін таңдауға болады. Осы мәліметтерді фильмнің немесе сурет сенсорының ең жақсы экспозициясын (орташа жарықтық) орнату үшін қолдануға болады, сондай-ақ камераға қосылған сыртқы жарықтандыру құрылымы (флеш) шығаратын жарық мөлшерін басқару үшін де пайдалануға болады.

Сипаттама

Линза арқылы өлшеу көбінесе бір линзалы рефлекстік (SLR) камералармен байланысты. Көптеген пленкалық және цифрлық SLR-лерде экспозицияны өлшеуге арналған жарық сенсорлары пентапризмаға немесе пентазеркалга орнатылған, бұл SLR камерасында видоискательге линза арқылы тікелей көруге мүмкіндік беретін механизм. Айна жоғары көтерілгенде, экспозиция кезінде жарық оған жете алмайды, сондықтан нақты экспозиция жасамас бұрын, қажетті экспозиция мөлшерін анықтау қажет. Осы себепті, бұл жарық сенсорлары дәстүрлі түрде тек сыртқы жарықты өлшеу үшін қолданылатын. Жаңа SLR-лерде, сондай-ақ дерлік барлық DSLR-лерде, оларды префлэшті TTL өлшеу үшін де пайдалануға болады, онда өлшеу айна жоғары көтерілгенге дейін белгілі қарқындылықтағы шағын префлэш арқылы жүзеге асырылады және флэш жарығының қажетті мөлшері камераның үстіңгі жағындағы өлшеу жасушалары өлшеген шағылысқан жарықтан есептеледі, содан кейін нақты уақытпен кері байланыссыз экспозиция кезінде қолданылады. Olympus OM 2, Pentax LX, Nikon F3 және Minolta 9000 сияқты бірнеше күрделі пленкалық SLR-лерде, сыртқы жарықты өлшеу үшін айна қорабының төменгі бөлігінде орналасқан өлшеу жасушалары қолданылды, модельге байланысты камераның үстіңгі жағындағы өлшеу жасушаларының орнына немесе олармен бірге. Модельге байланысты, жарық сол жерге жартылай өткізгіш негізгі айнаның артындағы қосалқы айнамен, бірінші жапқыш пердесінің арнайы жарық шағылыстыратын жабынымен, пленканың өзінің бетімен немесе олардың комбинациясымен шағылыстырылды. Бұл тәсілдің бір артықшылығы – өлшеу нәтижесін фокустау экраны немесе видоискатель ауыстырылғанда түзетудің қажеті жоқ. Сонымен қатар, осы конфигурацияны пайдаланатын кейбір камералар (мысалы, Minolta 9000) өлшеу жасушаларына үлкен бұрыштарда түсетін жарықтан туындайтын өлшеу қатесіне төтеп беруге қабілетті, мысалы, tilt-shift линзаларымен. Пленкадан шағылысқан жарықты пайдаланатын айна қорабының төменгі бөлігінде орналасқан өлшеу жасушалары классикалық TTL флэш өлшеуін қолдайтын барлық пленкалық SLR-лерде де қолданылады. Кейбір Pentax DSLR-лер де TTL флэш өлшеу үшін осы конфигурацияны пайдалана алды, бірақ бейне сенсорларының жарық шағылыстыру қасиеттері пленкадан айтарлықтай өзгеше болғандықтан, бұл тәсіл практикада сенімді емес болып шықты. Сондықтан, цифрлық SLR камералары әдетте нақты уақытты TTL флэш өлшеуін қолдамайды және оның орнына префлэш өлшеуін пайдалану керек. Сыртқы және флэш жарығын өлшеу камераның үстіңгі жағында орналасқан өлшеу модулі арқылы жүзеге асырылады (жоғарыда қараңыз). Тікелей көрініс немесе бейне түсіруді қолдайтын цифрлық SLR-лер осы режимдерде экспозицияны өлшеу үшін бейне сенсордан алынған деректерді пайдаланады. Бұл Sony SLT цифрлық камераларына да қатысты, олар экспозицияны өлшеу үшін бейне сенсорын үнемі пайдаланады. 2012 жылдан бастап нарықтағы ешбір цифрлық SLR немесе SLT камера бейне сенсорын пайдалана отырып, нақты уақытты TTL флэш өлшеуін қолдамайды. Дегенмен, бейне сенсор технологиясы жетілген сайын, нақты уақытпен кері байланыспен және префлэшсіз өлшеудің артықшылықтарын ескере отырып, мұндай әдістер енгізілуі мүмкін деп күтуге болады. TTL өлшеу жүйелері басқа камера түрлеріне де енгізілген. Көптеген цифрлық «түсіріп-ал» камералары TTL өлшеуін пайдаланады, оны бейне сенсордың өзі орындайды. Көптеген заманауи камераларда суреттің әртүрлі бөліктеріндегі жарық мөлшерін анықтау үшін бірнеше «сегменттер» қолданылады. Фотограф таңдаған режимге байланысты, бұл ақпарат экспозицияны дұрыс орнату үшін қолданылады. Қарапайым спот өлшегішпен суреттегі бір нүкте таңдалады. Камера сол нүктені дұрыс экспозициялау үшін экспозицияны орнатады. Кейбір заманауи SLR жүйелерінде спот өлшеу аймағы немесе аймағы таңдалған нақты фокус аймағымен байланыстырылуы мүмкін, бұл көбірек икемділікті және экспозицияны бекіту жүйелерін пайдалану қажеттілігін азайтады. Көп сегментті өлшеу (матрицалық немесе бал аралы өлшеу деп те аталады) кезінде әртүрлі сегменттердің мәндері біріктіріліп, дұрыс экспозицияны орнату үшін салмақталады. Бұл өлшеу режимдерінің іске асырылуы камералар мен өндірушілер арасында әртүрлі, сондықтан камераларды ауыстырған кезде сахнаның қалай экспозицияланатынын болжау қиын.

Тарих

Объектив арқылы жарық өлшеуді алғаш рет қолданған камераны жапондық Nikon компаниясы SPX арақашықтық өлшегіш камерасының прототипімен жасады. Камерада Nikon "S" типіндегі арақашықтық өлшегіш линзалары қолданылды. Жапондық Pentax компаниясы 35 мм-лік объектив арқылы жарық өлшеуі бар SLR камераның алғашқы прототипін көрсеткен алғашқы өндіруші болды, бұл камера Pentax Spotmatic деп аталды. Камера 1960 жылғы Photokina көрмесінде таныстырылды. Алғашқы TTL жарық өлшегіш SLR 1963 жылғы Topcon RE Super болды, онда CdS жарық сезімтал элементі рефлекстік айнаның артына орналастырылған.

Фильм өлшегіштің сыртында

1970-ші жылдары Olympus OM 2 камерасын сатты, ол экспозицияны тікелей пленкадан (OTF) өлшеді. Olympus қолданған OTF өлшеуінде, өлшеу екі тәсілдің бірімен немесе екеуінің комбинациясымен, қолданылып жатқан затвор жылдамдығына байланысты жүзеге асырылды. OM 2-нің автоматты динамикалық өлшеу (ADM) жүйесінде, бірінші затвор пердесінің линзаға қараған жағы компьютерде жасалған ақ блоктардың үлгісімен жабылған, бұл орташа көріністі имитациялады. Айна көтерілгенде, айна қорының түбіндегі жарық өлшегіш, осы блоктардың үлгісінен секіріп келген нысаннан шағылған жарықты өлшейді. Екінші перденің ашылу уақыты, нақты экспозиция кезінде, нақты уақытта реттелді. Затвор жылдамдығы артқан сайын, пленка бетінен шағылысқан жарық өлшеніп, екінші перденің ашылу уақыты тиісінше реттелді. Бұл жүйемен жабдықталған камераларға, нақты экспозиция кезінде жарықтың өзгеруіне бейімделуге мүмкіндік берді, бұл фотомикрография және астрофотография сияқты арнайы қолданулар үшін өте пайдалы болды. Кейіннен Leica осы жүйенің өзгертілген нұсқасын қолданды, сондай-ақ Pentax өздерінің LX камерасындағы Integrated Direct Metering (IDM) жүйесімен қолданды. Бұл "OTF" жүйесінің бір түрі алғашқы Olympus E сериялы цифрлық камераларда, бірінші перде ашылғанға дейін экспозицияны дәлдеу үшін пайдаланылды; мұның жұмыс істеуі үшін, бірінші перде бейтарап сұр түспен жабылған.

Линзаның жарығы арқылы өлшеу

Флеш жарығының дұрыс мөлшерін есептеу процесін «объектив арқылы» да жасауға болады. Бұл флешсіз «объектив арқылы» өлшеуден едәуір өзгеше тәсілмен жүзеге асырылады. Өлшеудің өзі қолданылатын құралға байланысты екі түрлі жолмен жүргізіледі. Цифрлық TTL аналогтық TTL-ден әлдеқайда өзгеше жұмыс істейді. TTL-дің аналогтық нұсқасы былай жұмыс істейді: кіретін жарық пленкаға тиген кезде, оның бір бөлігі сенсорға шағылысады. Бұл сенсор флешті басқарады. Егер жеткілікті жарық жиналса, флеш тоқтатылады. Алдыңғы перделі флеш қолданғанда (флештің жапқыш ашылғаннан кейін бірден оқуында), алдын-ала оқу және негізгі флеш адамға бірдей сезім береді, себебі олардың арасында өте аз уақыт болады. Артқы перделі флеш (экспозицияның соңында флештің оқуында) және баяу жапқыш жылдамдығы қолданғанда, негізгі флеш пен алдын-ала оқу арасындағы айырмашылық анық көрінеді. Кейбір камералар мен флеш-блоктар қажетті флеш қуатын есептеу кезінде, оның ішінде нысананың объективке дейінгі қашықтығын ескере отырып, көбірек ақпаратты пайдаланады. Бұл нысананы фон алдында орналастырғанда жарықты жақсартады. Егер объектив нысанаға бағытталған болса, флеш нысананың дұрыс экспозициясын қамтамасыз ету үшін басқарылады, осылайша фонды қараңғырақ қылып көрсетеді. Ал егер объектив фонға бағытталған болса, фон дұрыс экспозицияланады, ал алдыңғы пландағы нысана әдетте аспаптап көрсетіледі. Бұл техника үшін қашықтық туралы ақпаратты есептей алатын камера және объективтің фокустық қашықтығын камераға жеткізе алатын линза қажет. Nikon бұл әдісті «3D матрицалық өлшеу» деп атайды, бірақ әртүрлі камера өндірушілері осы әдіс үшін әртүрлі терминдерді қолданады. Canon бұл әдісті E TTL II-ге енгізді. TTL-дің жетілдірілген техникаларына камерадан тыс жарықтандыру жатады, онда бір немесе бірнеше флеш-блоктар нысананың айналасындағы әртүрлі жерлерге орналастырылады. Мұндай жағдайда барлық қашықтан басқарылатын блоктарды басқару үшін «басқарушы» құрылғы (ол камера корпусына енгізілуі мүмкін) қолданылады. Басқарушы блок әдетте қашықтанғы флештерді көрінетін немесе инфрақызыл жарықпен оқу арқылы басқарады, бірақ TTL мүмкіндігі бар радиолық іске қосу жүйелері де бар. Фотограф әртүрлі флештер арасындағы жарық арақатынастарын өзгерте алады. Дұрыс экспозицияны алу үшін алдын-ала оқу әдісі әлі де автоматты флеш режимдерінде қолданылады.