Кіріспе
Камера диапазондық өлшегішпен жабдықталған
Диапазондық өлшегіш камера – диапазондық өлшегішпен жабдықталған камера, әдетте, бөлінген кескін диапазондық өлшегіш: фотографқа нысананың қашықтығын өлшеуге және айқын фокуста суретке түсіруге мүмкіндік беретін фокус механизмі. Көптеген диапазондық өлшегіштер бір нысанның екі кескінін көрсетеді, олардың біреуі градуировкаланған дөңгелек бұрылғанда жылғалады; екі кескін бір-бірімен сәйкес келіп, біріккенде, қашықтықты дөңгелектен оқуға болады. Ескі, байланыстырылмаған диапазондық өлшегіш камералар фокус қашықтығын көрсетеді және фотографтың осы мәнді линзаның фокус сақинасына ауыстыруын қажет етеді; диапазондық өлшегіші жоқ камераларға аксессуар ұясына орнатылған сыртқы диапазондық өлшегіш қосылуы мүмкін. Осы типтегі алғашқы камераларда видоискатель мен диапазондық өлшегіш терезелері бөлек болған; кейін диапазондық өлшегіш видоискательге енгізілді. Жаңа модельдерде диапазондық өлшегіштер фокус механизмімен байланыстырылған, сондықтан диапазондық өлшегіш кескіндері біріккенде линза дұрыс фокусқа келдіріледі; автофокусы жоқ SLR-дегі фокус экранымен салыстырыңыз. Дерлік барлық цифрлық камералар, сондай-ақ көптеген кейінгі пленкалық камералар, қашықтықты электр-акустикалық немесе электрондық тәсілдермен өлшейді және автоматты түрде фокусқа келтіреді (автофокус); алайда, бұл мүмкіндікті диапазондық өлшегіш деп атау қалыпты емес.
Тарих
Алғашқы арақашықтық өлшегіштер, кейде "телеметрлер" деп аталады, XX ғасырда пайда болды; алғашқы арақашықтық өлшегіш камерасы 1916 жылғы 3A Kodak Autographic Special болды; арақашықтық өлшегіш құрылғысы орнатылған. 1925 жылғы Leica I – қашықтық өлшегіш камера болмаса да, қосымша арақашықтық өлшегіштерді кеңінен қолдануға ықпал етті. 1932 жылы шыққан Leica II және Zeiss Contax I, 35 мм арақашықтық өлшегіш камералары ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді, ал 1932 жылы енгізілген Leica Standard-та арақашықтық өлшегіш болмады. Contax II (1936) арақашықтық өлшегішін көру экранының ортасына енгізді. Арақашықтық өлшегіш камералар 1930 жылдан 1970 жылға дейін кең таралды, бірақ одан да жетілдірілген үлгілер бір линзалы рефлекстік (SLR) камераларға көшті. Арақашықтық өлшегіш камералар әртүрлі өлшемдерде және барлық пленка форматтарында жасалды – 35 мм-ден бастап орта форматты (рулонды пленка) және ірі форматты баспасөз камераларына дейін. 1950 жылдардың ортасына дейін көбінесе қымбат үлгілерге орнатылды. Балда Супер Балдакс немесе Месс Балдикс, Kodak Retina II, IIa, IIc, IIIc және IIIC камералары, сондай-ақ Hans Porst Hapo 66e (Балда Месс Балдикс-тің арзан нұсқасы) сияқты бүктемелі сопақшалар жиі арақашықтық өлшегіштермен жабдықталды. Ең танымал арақашықтық өлшегіш камералар 35 мм пленканы қолдайды, фокустық жазықтықтағы жалюзилерді пайдаланады және линзаларын ауыстыруға болады. Бұл Оскар Барнактың линза өндірушісі Ernst Leitz Wetzlar үшін әзірлеген (одан көптеген имитациялар мен туындылар пайда болды) Leica бұрандалы камералары (M39 деп те аталады), Carl Zeiss Optics үшін камераның еншілес компаниясы Zeiss Ikon компаниясы жасаған Contax камералары және Германияның Екінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін қайтадан өндірілген, содан кейін Кеңес Одағында Киев ретінде дамыған камералар, 1951-1962 жылдар аралығындағы Contax дизайнынан шабыттанған және Leica функцияларын қолданған Nikon S сериялы камералары және Leica M сериялы камералары. Nikon арақашықтық өлшегіш камераларын 1950 жылы Корея соғысын баяндаған Life журналының фотографы Дэвид Дуглас Дункан "жариялады". Canon 1930 жылдан 1960 жылға дейін бірнеше модельдер шығарды; 1946 жылдан бастап шыққан модельдер Leica бұрандалы монтажымен толық үйлесімді болды. (1951 жылдың соңында толық үйлесімділікке қол жеткізілді; 7 және 7s модельдері 50 мм f/0.95 линзасы үшін байонеттік бекіткішке және басқа линзалар үшін бұрандалы бекіткішке ие болды.) 1940 жылы ұсынылған Kodak 35 Rangefinder – Eastman Kodak компаниясы жасаған алғашқы 35 мм камера. Басқа да осындай камералар бар: Casca (Steinheil, Батыс Германия, 1948), Detrola 400 (АҚШ, 1940–41), Ektra (Kodak, АҚШ, 1941–8), Foca (OPL, Франция, 1947–63), Foton (Bell & Howell, АҚШ, 1948), Opema II (Meopta, Чехословакия, 1955–60), Perfex (АҚШ, 1938–49), Robot Royal (Robot Berning, Батыс Германия, 1955–76) және Witness (Ilford, Ұлыбритания, 1953). АҚШ-та сенімді және арзан Argus (әсіресе барлық жерде кездесетін C 3 "Brick") миллиондаған дана сатылып, ең танымал 35 мм арақашықтық өлшегіш болды. Фокустық жазықтықтағы жалюзи бар линзаларын ауыстыруға болатын арақашықтық өлшегіш камералар тұрақты линзалы жалюзилі арақашықтық өлшегіш камералардан әлдеқайда аз. 1950 жылдары ең танымал дизайн – Kodak Retina және Zeiss Contessa сияқты бүктемелі үлгілер. 1960 жылдары Canon, Fujica, Konica, Mamiya, Minolta, Olympus, Petri Camera, Ricoh және Yashica сияқты бірнеше өндірушілер әуесқойлар нарығы үшін көптеген тұрақты линзалы 35 мм арақашықтық өлшегіш камераларын шығарды. Vivitar және Revue сияқты дистрибьюторлар көбінесе осы камералардың қайта брендтелген нұсқаларын сатты. Leica сияқты ықшам болу үшін жасалғанмен, олар әлдеқайда арзан болды. Олардың көбі, мысалы Minolta 7sII және Vivitar 35ES, жоғары жылдамдықты, өте жоғары сапалы оптикамен жабдықталған. Жаңа компактты автофокус камераларымен ауыстырылғанымен, бұл ескі арақашықтық өлшегіштердің көптеген үлгілері жұмыс істеуін жалғастырып, жаңа (және нашар жасалған) мұрагерлерінен асып түсті. 1990 жылдары Жапонияның Yasuhara компаниясы жасаған камерадан бастап арақашықтық өлшегіш камералар қайта жаңғырды. Leica M сериясынан басқа, осы кезеңдегі арақашықтық өлшегіш модельдеріне Konica Hexar RF, Cosina (Voigtländer Bessa T/R/R2/R3/R4 сериясын шығарады, соңғы үш модельі қолмен немесе диафрагмалық автоматты нұсқада қол жетімді, үлгі атауында "m" немесе "a" белгісі бар) және Hasselblad Xpan/Xpan 2 кіреді. Zeiss компаниясы Cosina жасаған Zeiss Ikon моделін ұсынды, бірақ ол қазір тоқтатылды, ал Nikon коллекционерлер мен әуесқойлардың сұранысын қанағаттандыру үшін S3 және SP арақашықтық өлшегіштерінің қымбат шектеулі нұсқаларын шығарды. Бұрынғы Кеңес Одағының Zorki және FED (бұрандалы Leica негізінде жасалған) және Kiev камералары пайдаланылған нарықта көптеп кездеседі. Орта форматтағы арақашықтық өлшегіш камералар 2014 жылға дейін өндірілді. Соңғы модельдер Mamiya 6 және 7I/7II, Bronica RF645 және Fuji G, GF, GS, GW және GSW сериялары. 1994 жылы Contax автофокусқа ие арақашықтық өлшегіш камераны – Contax G ұсынды.
Лейка М
Leica компаниясы 2006 жылы өзінің алғашқы цифрлық қашықтық өлшегіш камерасы – Leica M8-ді шығарды. M8 және R D1 модельдері, көптеген таралған цифрлық SLR камераларымен салыстырғанда қымбатқа түседі және заманауи цифрлық камераларда кең таралған автофокус, тікелей көрініс, бейнежазу және бетті тану сияқты бірнеше мүмкіндіктерден мүлдем құрылатылған. Олардың 135 мм фокустық қашықтықтан асып түсетін нақты телеобъективтері жоқ және макро түсіру мүмкіндігі де өте шектеулі. Кейіннен Leica, тікелей көрініс, бейнежазу және фокустауға көмектесетін Leica M (Typ 240) цифрлық қашықтық өлшегішін, сондай-ақ Leica M9-ға ұқсас, бірақ тек қара-ақ түспен түсіретін Leica M Monochrom, пленкалық камераларға деген құрмет ретінде артқы дисплейі жоқ Leica M Edition 60 және бейнежазу мүмкіндігі жоқ M10 және M11 модельдерін шығарды.
Көрініс табушының параллакс
Қашықтық өлшегіш камераның видоискателі сурет түсіретін линзадан смещенгендіктен, видоискательде көрінетін сурет пленкаға түсірілетін суреттен өзгеше болады; бұл параллакс қатесі алыс нысандарға қатысты елеусіз, бірақ қашықтық қысқарғанда маңыздырақ болады. Өте жақыннан түсіру үшін қашықтық өлшегіш камераны қолдану қиын, себебі видоискатель енді нысанаға тура бағытталмайды. Көбінесе, қашықтық өлшегіш камералар видоискательде линза фокусқа келгенде қозғалатын жарқын кадрды көрсетеді, бұл параллакс қатесін камераның жұмыс істейтін ең кішкентай қашықтығына дейін түзетеді. Линзаның көру бұрышы да қашықтыққа байланысты өзгереді, ал кейбір камералардың видоискательдеріндегі жарқын кадрлар да осыған автоматты түрде бейімделеді. Ал SLR (зеркальдық) камераның видоискателі суретті тікелей "линза арқылы" көрсетеді. Бұл кез келген нысанға қатысты параллакс қатесін жояды, соның арқасында макрофотосуретке түсіруге мүмкіндік береді. Бұдан бөлек, әртүрлі линзалардың фокус арақашықтығы үшін жеке видоискательлерді пайдалану қажеттілігі де жойылады. Бұл, әсіресе, қашықтық өлшегішпен фокусқа келтіру және композиция жасау қиын болатын өте ұзын фокус арақашықтығы бар линзаларды пайдалануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, линза арқылы көрініс видоискательде берілген диафрагма үшін тереңдік доңдығын тікелей көрсетуге мүмкіндік береді, бұл қашықтық өлшегіш конструкциясында мүмкін емес. Мұны өтеу үшін қашықтық өлшегішті пайдаланушылар көбінесе аймақтық фокустауды қолданады, ол көше фотосуретін жылдам түсіруге өте қолайлы.
Үлкен линзалар видоискательді бұғаттайды
Үлкен линзалар видоискатель арқылы көрінетін көріністің бір бөлігін, тіпті маңызды бөлігін де кедергілей алады. Осының салдарынан линза жасаушылар кішірек конструкцияларды қолдануға мәжбүр болады. Көрсеткіштік камераларға арналған линза қаптамалары басқа камералардағылардан өзгеше пішінде болуы мүмкін, көріс аймағын кеңейту үшін оларда тесіктер жасалады.
Зум линзаларын интеграциялау қиындықтары
Қашықтық өлшегіштің конструкциясы үнемі өзгеріп отыратын көрініс бұрышына ие зоом линзалармен пайдалануға оңай бейімделмейді. Қашықтық өлшегіш камералары үшін нағыз зоом линза – Contax G2 Carl Zeiss 35–70 мм Vario Sonnar T* линзасы, кіріктірілген зоомдық видоискательмен. Konica M Hexanon Dual немесе Leica Tri Elmar сияқты өте сирек линзалар пайдаланушыға екі немесе үш фокус аралығын таңдауға мүмкіндік береді; видоискатель қолданылатын кез келген линзаның барлық фокус аралықтарымен жұмыс істеуге арналған болуы тиіс. Қашықтық өлшегіш қате орналасып, дұрыс емес фокусқа алып келуі мүмкін.
Тарихи түрде кіршіксіз
Кеңімді өлшегіш камералар көбінесе тыныш, әсіресе жапырақшалы тежегіштерімен, және бәсекелес SLR модельдерінен кішірек болады. Бұл ерекшеліктер бұрын кеңімді өлшегіштерді театрлық фотосурет түсіруге, кейбір портреттік фотосуреттерге, жасырын және көше фотосуреттеріне, сондай-ақ SLR тым үлкен немесе көзге түсетін жағдайларда қолдануға ыңғайлырақ еткен. Дегенмен, қазіргі таңда айнасыз цифрлық камералар өте жақсы жарық аз жағдайда жұмыс істей алады, олар әлдеқайда кішкентай және толығымен үнсіз.
Айнаның болмауы
Айнаның болмауы линзалардың артқы элементтерінің камера корпусына терең енуіне мүмкіндік береді, бұл жоғары сапалы кең бұрышты линзаларды жасауды жеңілдетеді. Voigtländer 12 мм объектив – жалпы өндірістегі ең кең бұрышты тік сызықты объектив, көру бұрышы 121 градусқа жетеді; тек соңғы кезде ғана оптикалық тұрғыдан нашар болса да, осыған баламалы SLR объективтері қолжетімді болды. Айнаның болмауы қашықтық өлшегіш линзаларының SLR-ға арналған эквивалентті линзалардан әлдеқайда кішірек болуы мүмкін екенін білдіреді, себебі олар айнаның қозғалысына арналған орынды қажет етпейді. Осы мүмкіндік арқасында жоғары сапалы линзалар мен камера корпустарын ықшам түрінде жасау Leica камераларын және басқа да қашықтық өлшегіштерді фотожурналистер үшін ерекше тартымды етті. SLR-да қолданылатын жылдам қозғалатын айна болмағандықтан, түсірілген нысанның уақытша қараңғылануы болмайды.
Көрініс өрісі
Қашықтық өлшегіш видоискательдердің көру өрісі әдетте қолданылып жатқан линзадан сәл кең болады. Бұл фотографқа кадрдың шегінен тыс қалған аймақты көруге және осылайша оқиғаларды жақсырақ болжауға мүмкіндік береді, бірақ бұл үшін кескіннің кішірек болуына келуі мүмкін. Сонымен қатар, 0,8x-тен жоғары ұлғаюы бар видоискательдермен (мысалы, кейбір Leica камералары, Epson RD 1/s, Canon 7, Nikon S, және әсіресе Voigtländer Bessa R3A және R3M 1:1 ұлғаюымен) фотографтар екі көзін де ашық ұстап, шын дүниеге қарағанда көз алдындағы жүзетін видоискательдің шегін көре алады. Мұндай екі көзбен қарау SLR камераларда да мүмкін, егер линзаның фокус арақашықтығы 1.0-ға жуық болса (әдетте, стандартты линзадан сәл ұзақ); егер тым басқа фокус арақашықтығы қолданылса, видоискательдің ұлғаюы ашық көзбен үйлеспейді, бұл екі суретті біріктіруді қиындатады. Сонымен қатар, видоискательге қараған көз кадрды екінші көзден сәл төмен көреді, сондықтан көрермен қабылдайтын соңғы сурет толығымен тегіс болмай, бір жаққа қарай еңкейген болуы мүмкін. Бұл мәселені тік (портреттік) форматта түсіру арқылы, түсіру стилі мен композицияға назар аудара отырып, шеше аласыз.
Сүзгілерді қолдану
Егер көп жарықты жұтатын немесе суреттің түсін өзгертетін сүзгілер қолданылса, зеркальдық камерада (SLR) кадр құрастыру, қарау және фокусқа келтіру қиын, бірақ диапазондық іздеуіш арқылы көрініс өзгермейді. Ал, кейбір сүзгілер, мысалы, градиенттік сүзгілер мен поляризациялық сүзгілер, зеркальдық камерамен (SLR) жақсырақ қолданылады, себебі олардың әсерін тікелей көру қажет.