Кіріспе
Камера түрі
Қос линзалы рефлекс камера (TLR) – бірдей фокус арақашықтығына ие екі объективі бар камера түрі. Бір линза фотоға түсіру объективі немесе «сурет түсіретін линза» (суретті түсіретін линза) болып табылады, ал екіншісі көбінесе бел деңгейінде жоғарыдан қаралатын видоискатель жүйесі үшін қолданылады. Объективтен басқа, видоискатель 45 градус бұрышпен орналасқан айнадан (атауындағы «рефлекс» сөзінің себебі), камераның үстіңгі жағындағы матовый фокус экранынан және оны қоршап тұратын қалқаннан тұрады. Екі объектив байланысқан, сондықтан фокус экранында көрсетілген фокус пленкадағыдай дәл болады. Дегенмен, көптеген арзан «псевдо» TLR модельдері механикалық күрделілікті азайту үшін бекітілген фокусқа ие. Көптеген TLR камералары жарық сезімтал жапқыштарды қолданады, олардың жұмыс жылдамдығы 1/500 секундқа дейін жетеді және ұзақ экспозиция үшін мүмкіндік береді. Көп жағдайда барлық TLR камералары пленкалық камералар болып табылады, көбінесе 120 пленка қолданылады, бірақ 620, 127 пленкалары мен 35 мм пленка қолданған мысалдар да бар. TLR камераларының алтын ғасыры сандық камералар дәуірінен бұрын аяқталғандықтан, жалпы мақсаттағы сандық TLR камералары сирек кездеседі, бірақ оларды сандық модульдермен жаңартуға болады. 2015 жылы MiNT Camera компаниясы Fuji instax mini пленкасын пайдаланатын Instantflex TL70 екі линзалы рефлекс камерасын шығарды.
Тарих
Дәстүрлі камераларда фотограф суретті фототәсілге орналастырылатын жердегі маталған шыны экранға қарап бағалап көретін. Камераны реттегеннен және объективтің диафрагмасын жапқаннан кейін, маталған шыны экранды фототәсілмен алмастырып, содан кейін сурет түсірілуі мүмкін болатын. (Кейбір камералар бұл конструкцияны 1960 жылдарға дейін қолданды, мысалы, Koni Omegaflex.) Екінші линза мен тұрақты маталған шыныны қосу арқылы фотографқа әрбір суретте маталған шыныны алып тастап, ауыстырудың орнына, суретке назар аударғаннан кейін дереу сурет түсіруге мүмкіндік берді. Бұл артықшылық, әрине, SLR камераларына да қатысты, бірақ алғашқы SLR камералары көру үшін қажетті айнаны оптикалық жолдан жылжытудан туындаған кешігулер мен ыңғайсыздықтарға себеп болды. Бұл процесс автоматтандырылғанда айнаның қозғалысы камераның дірілдеуіне және суреттің нашарлауына әкелуі мүмкін. Айнаны пайдалану арқылы жоғарыдан қарау камераны тек қолмен ұстағандағыдан гөрі денеге жақын ұстауға мүмкіндік берді. Лондондық стереоскопиялық компанияның 1885 жылғы "Карлтон" моделі – саудадағы алғашқы TLR камерасы деп есептеледі. TLR-ді жаппай өндіруге үлкен қадам 1929 жылы Германияда Franke & Heidecke компаниясы жасаған Rolleiflex болды. Rolleiflex кеңінен үлгі алынып, көптеген нарықтық TLR камералары оның дизайнына көп қарыз. Рейнхольд Хайдеке 1916 жылы неміс окоптарынан жау шебін суретке түсіру кезінде Rollei TLR-ге шабыттанды дегенді айтуға болады, онда фотосуреттерді шоғырландыру және түсіру үшін перископ тәсілі снайперлерден туындаған қауіпті күрт азайтты. TLR камераларын әлі күнге дейін Германияда Franke & Heidecke компаниясының мұрагері – DHW Fototechnik үш түрде өндіреді.
Ерекшеліктері
Жоғары сапалы TLR камераларында пайдаланушыға камераны фокусқа келтіруге көмектесетін ұлғайтқыш шыны болуы мүмкін. Сонымен қатар, көптеген камераларда "спорттық видоискатель" болады, ол қамтылған қақпақтың артқы жағындағы шаршы тесік пен алдыңғы жағындағы алынбалы бөліктен тұрады. Фотографтар маттық экранның орнына осы тесіктен көруге мүмкіндік алады. Бұл, әсіресе, жануарлар немесе жарыс машиналарын сияқты қозғалатын нысандарды түсіргенде өте пайдалы, себебі маттық экрандағы кескін солдан оңға айналдырылған болады. Дегенмен, мұндай құрылымда композицияны дәл бағалау қиын. 1960 жылдары ұсынылған Mamiya C сериясы (C 3, C 2, C 33, C 22), сондай-ақ Mamiya C330, Mamiya C220 және олардың алдындағы моделі Mamiyaflex – шынымен ауыстырылатын линзалары бар негізгі дәстүрлі TLR камералары болып табылады. "Байонеттік бекіткіші" бар Rolleis және Yashicas сияқты TLR камералары кең бұрышты және телеобъективтерді қоса алғанда, алдыңғы линзаға қосымша құрылғылармен жабдылған. Rollei-дің Zeiss Mutars линзалары қымбат болғанымен, өте өткір кескін беретін. Rollei сонымен қатар кең бұрышты немесе телеобъективтері орнатылған бөлек TLR камераларын шығарды: Tele Rollei және Rollei Wide, олар салыстырмалы түрде аз санда жасалған. Олардың өткірлігі жоғары, линзаларды ауыстырудан ыңғайлырақ (жылдамырақ), бірақ бір камераны және қосымша линзаларды алып жүруге қарағанда әлдеқайда қымбат. Mamiya TLR камералары соқпалы фокустауды қолданады, бұл өте жақыннан түсіруге мүмкіндік береді. Көптеген TLR камералары спорттық және динамикалық фотосуреттерге арналған жылдам видоискательді қамтамасыз ету үшін иілмелі қақпақтың алдыңғы және артқы бөліктерінде тесіктер жасаған. Rollei Rolleiflex TLR камераларының соңғы үлгілерінде кеңінен көшірілген екінші айнадан тұратын "спорттық видоискатель" қосымша мүмкіндігі енгізілді. Иілмелі қақпақтың алдыңғы бөлігіндегі тесік спорттық видоискательге ауыстырылғанда, екінші айна видоискатель экранының үстінен төменге иіліп, кескінді қақпақтың артқы жағындағы екінші ұлғайтқышқа бағыттайды, ол тікелей көрініс тесігінің астында орналасқан. Бұл спорттық видоискательді пайдаланған кезде нақты фокусқа келтіруге мүмкіндік береді. Ұлғайтылған орталық кескін жоғарыдан төменге және солдан оңға қарай айналдырылған болады. Осы мүмкіндік 1940-1960 жылдары Rollei камераларын баспасөз фотографтарының басты таңдауына айналдырды.
Артықшылықтар
TLR-дің басты артықшылығы – оның механикалық қарапайымдылығы, бұл бір линзалы рефлекс камераларымен (SLR) салыстырғанда айқын байқалады. SLR камерасы фокусқа келтіргенде фильмге жарық түсуін тоқтату үшін бір әдіс қолдануы керек, я толық жазықтықтың жапқышы (көбінесе қолданылады) немесе рефлекс айнасы арқылы. Екі әдіс те механикалық тұрғыдан күрделі, сонымен қатар көлем мен салмақты айтарлықтай арттырады, әсіресе орта форматтағы камераларда. Механикалық қарапайымдылығының арқасында TLR камералары ұқсас оптикалық сапаға ие SLR камераларынан әлдеқайда арзан, сондай-ақ механикалық бұзылуларға төзімді. TLR камералары SLR камераларынан бірнеше жағынан ерекшеленеді. Біріншіден, дерлік барлық пленкалық SLR камераларынан өзгеше, TLR камералары іздеу экранында үздіксіз бейне көрсетеді. Экспозиция кезінде сурет қараңғы болмайды. Айнаны жылжыту қажет болмайтындықтан, сурет түсіруші фотографтың батырманы басқан уақытына жақын түсірілім жасауға болады, бұл батырманы басу кешігуін азайтады. Осы қасиеті мен үздіксіз бейне көру мүмкіндігі TLR камераларын би өнерінің суреттеріне арналған таңдаулы камера стиліне айналдырды. Жеке іздеу линзасы ұзақ экспозициялы суреттерге де өте пайдалы. Экспозиция кезінде SLR камерасының айнасы қысқарып, видоискатордағы суретті қараңғылатады. Ал TLR камерасының айнасы бекітілген, ал түсірілімдік линза экспозиция барысында ашық болып қалады, фотографқа суретті бақылауға мүмкіндік береді. Бұл арнайы жарықтандыру немесе түсініксіз эффектілер жасауға көмектеседі. Камера корпусында емес, линза ішінде жапырақшалы жапқыштары бар модельдер, SLR камераларына қарағанда жоғары жылдамдықпен сыртқы жарықпен (флэшпен) синхрондауға мүмкіндік береді. SLR камераларындағы сыртқы жарықтар көбінесе батырма жылдамдығы секундына 1/60-нан, кейде 1/125-тен жоғары болғанда дұрыс синхрондалмайды. Ал кейбір жоғары сапалы DSLR камералары секундына 1/500 жылдамдықпен синхрондауға қабілетті. Жапырақшалы жапқыштар кез келген батырма жылдамдығында сыртқы жарықпен синхрондауға мүмкіндік береді. SLR камераларының жапқыш механизмдері салыстырмалы түрде шулы. Көптеген TLR камераларында линзада жапырақшалы жапқыш қолданылады. Экспозиция кезіндегі жалғыз механикалық дыбыс – жапқыш жапырақшаларының ашылуы мен жабылуы. TLR камералары көзге түспейтін суреттерді түсіруге де өте қолайлы. TLR камерасын мойынға іліп, кабельдік батырма арқылы оны іске қосуға болады. Орта форматтағы камералардың қолжетімділігі мен сурет құрастырудың қарапайымдығының арқасында TLR көп жылдар бойы көптеген портрет студиялары үшін статикалық поздарда сурет түсіруге артықшылықты таңдау болды. Wratten 87 сияқты тығыз фотофильтрлерді де қиындықсыз қолдануға болады, себебі олар тек түсірілімдік линзаны жауып, қараңғылатады. Издеу экранындағы сурет әдемі жарқын болып қалады.
Кемшіліктер
TLR камераларының сирек кездесетін түрлері алмастырылатын линзаларды ұсынды, ал ешқайсысы зум линзасымен жасалмаған. Mamiya сияқты алмастырылатын линзалары бар жүйелерде линзалар арасындағы қашықтық тұрақты болғандықтан, олардың мөлшеріне қатаң шектеу қойылады, бұл үлкен апертуралы, ұзақ фокусқа ие линзалар жасау мүмкіндігін жоққа шығарады. Линзалардың құны жоғары, себебі жапқыш механизмі камера корпусына емес, линзаға енгізілген, сондықтан әр линза жұбында жапқыш болуы міндетті. Фотограф бір линза арқылы қараса, фотосуретті екінші линза арқылы түсіреді, сондықтан параллакс қатесі фотосуретті экрандағы көріністен өзгеше етеді. Бұл айырмашылық нысан алыс болғанда сезілмейді, бірақ жақын нысандарға түсірілгенде маңызды рөл атқарады. Фотограф көздің бағытын реттеу арқылы кадрдың өзгеруін өтей отырып параллаксқа түзету жасай алады, немесе үстелдегі фотосуреттерде (нысан камерадан 30 см қашықтықта болуы мүмкін) жоғары дәлдікке қол жеткізу үшін камераны жоғары көтеруге арналған құрылғылар қолданылады, осылайша түсіру линзасы қарау линзасының орнына келеді. Mamiya компаниясының өте дәл үлгісі "Para mender" деп аталды және үш аяқты штативке орнатылды. Кейбір TLR камералары, мысалы Rolleiflex (көне үлгісі – 1933 жылғы Voigtländer Superb) параллаксты фокус арқылы реттеуге арналған әртүрлі күрделі құрылғылармен бірге келді. Көптеген SLR камераларындағыдай, көріс тереңдігін алдын ала қарау мүмкін емес, себебі TLR камерасының қарау линзасында диафрагма болмайды. Бірақ Rolleiflex, Mamiya 105 D және 105 DS линзалары көріс тереңдігін алдын ала қарау мүмкіндігін ұсынады. Камераны линзалары көлденең бағытта орналастыруға болады. TLR камерасының шаршы форматына байланысты композицияны өзгертудің қажеті жоқ. Белгішедегі кескін "солдан оңға" кері көрсетіледі, бұл суретке түсіруді қиындатады, әсіресе тәжірибесіз пайдаланушы үшін немесе қозғалатын нысанды түсіргенде. Rolleiflex және Mamiya C220/C330 сияқты жоғары сапалы TLR камераларында белгішені көз деңгейіндегі белгішемен алмастыруға болады, бұл суретті түзету үшін төбелік пентапризма немесе пентазеркалоны пайдаланады, содан кейін оны камераның арт жағындағы окуляр арқылы көруге болады. Жапырақша жапқыштың дизайны барлық TLR камераларының ең жоғары жапқыш жылдамдығын секундына 1/100-ден 1/500-ге дейін шектейді. Кейбір фотофильтрлерді қолдану қиын, әсіресе түсіру линзасы арқылы көру мүмкін болмағанда, мысалы, градиентті бейтарап тығыздықтағы фильтрлерді TLR камерасымен қолдану қиын, себебі фильтрді дәл орналастырудың оңай жолы жоқ.
6x6 форматы
Типтік TLR орташа форматты, 6 см × 6 см өлшемді шаршы суреттер түсіретін 120 ролик пленкасын пайдаланады. Қазіргі уақытта қытайлық "Күлкі камерасы" және Lomography компаниясының "Лубитель" камерасы өндірісте, бірақ бұрын көптеген өндірушілер оларды жасаған. DHW Fototechnik GmbH компаниясы да Rolleiflex TLR камерасын жасауды жалғастыруда. Ciro Cameras Inc. компаниясы шығарған Ciro flex камерасы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс Rollei TLR камераларын алу мүмкін болмағандықтан, үлкен танымалдылыққа ие болды. Ciro flex кеңінен қолжетімді, арзан бағалы және жоғары сапалы суреттер түсірді. Mamiya, Minolta және Yashica брендтеріндегі модельдер қолданылған камералар нарығында көптеп кездеседі, сондай-ақ қазір классикаға айналған көптеген компаниялар TLR камераларын жасады. Mamiya C сериялы TLR камераларында линзаларды ауыстыруға болады, бұл 55 мм (кең бұрышты) бастап 250 мм (телефото) дейінгі фокус аралықтарын пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл модельдердің механикалық фокустауы өте жақыннан суретке түсіруге мүмкіндік берді, бұл көптеген TLR камераларында қиын немесе мүмкін емес еді. Көптеген TLR камераларының қарапайым және берік құрылысы олардың жылдар бойы жақсы сақталуын қамтамасыз етеді. Дегенмен, көптеген төменгі деңгейдегі камераларда арзан жалюзилер қолданылған, ал олардың баяу жылдамдықтары көбінесе істемей қалады немесе қате болады.
127 форматы
Шағын TLR модельдері де болды, олар 127 дөңгелек пленканы қолданып, 4 см × 4 см шаршы кескіндер түсіретін. Ең танымалдары – "Baby" Rolleiflex және Yashica 44. TLR дизайны 1950-ші жылдары Kodak Duaflex және Argus 75 сияқты арзан, бекітілген фокусты камералар үшін де кең таралды.
35 мм форматы
Орта форматты пленка көбінесе қолданылса да, бірнеше 35 мм TLR (екі линзалы рефлекстік камера) жасалды, ең қымбат Contaflex TLR ең күрделісі болып есептеледі, ол алмастырылатын линзалармен және алынып тасталатын артқы бөліктерімен жабдықталған. LOMO Lubitel 166+, бастапқыда орта форматтағы камера, 35 мм пленкаға арналған адаптермен бірге келеді. Rolleiflex модельдерінің көпшілігі де өздерінің Rolleikin 35 мм адаптерімен жабдықталған. Сонымен қатар, Yashica 635 120 және 135 пленкаларын пайдалану үшін арнайы жасалған және тиісті адаптерлермен бірге сатылған.
Тез түсірілетін фильм форматы
Бірден түсетін пленка қолданатын жалғыз екі линзалы рефлекстік камера – MiNT Camera компаниясы жасаған Instantflex TL70, ол Fuji instax mini пленкасымен (пленканың мөлшері 54 мм × 86 мм, сурет мөлшері 46 мм × 62 мм) үйлесімді. Бұл әлемдегі алғашқы бірден түсетін екі линзалы рефлекстік камера.
Субминьятуралық пішім
Gemflex – 50-ші жылдары Жапониядағы Шоуа оптика зауытында (昭和光学精機) жасалған екі линзалы субминиатюралық рефлекс камера. Gemflex әйгілі Rolleiflex 6×6 қос линзалы рефлексіне ұқсас, бірақ одан әлдеқайда кішкентай. Gemflex корпусы сынып кетпес металдан құйылған. 35 мм пленка қолданатын ең кішкентай TLR камера – швейцариялық Tessina, ол арнайы Tessina кассетасына қайта оралған тесілген 35 мм пленканы пайдаланып, 14 мм × 21 мм өлшемдегі суреттер түсіреді. Goerz Minicord қос линзалы рефлексі металл кассетадағы екі рет тесілген 16 мм пленкада 10 мм × 10 мм форматта сурет түсіреді. 6 элементтен тұратын Goerz Helgor F2 объективі, металл фокустық жазықтықтың бөренесі B, 10, 25, 50, 100 және 400. Көру линзасында пентапризмалық рефлекстік оптика қолданылады. Сурет форматы 10 мм × 10 мм, екі рет тесілген 16 мм пленкада. Minox белгісіздігімен қайта таңбаланған Sharan Rolleflex 2.8F классикалық ретро TLR кинокамерасы, 1/3 масштабтағы 6x6 Rolleiflex TLR, Minox кассетасындағы сурет өлшемі 8 мм × 11 мм, 15 мм F5.6 шыны үштік линза, механикалық жапқыш 1/250 секунд. Жапонияда жасалған Gemflex – 17,5 мм қағазға оралған пленка қолданатын қос линзалы рефлекс камера. Медициналық гастроскопия камерасы, Olympus Gastro Camera техникалық тұрғыдан ең кішкентай TLR құрылғысы болып саналады деген пікір бар.