Кіріспе
Француз актрисасі және әншісі
Франсуаза Роза (ʁo. zɛ; туған Франсуаза Банди де Налеш; 19 сәуір 1891 – 28 наурыз 1974) – француз опера әншісі, әнші-декламатор және актриса, ол алпыстан астам жыл бойы кинода жұмыс істеп, француз киносының легендарлық тұлғасына айналды. Ол өмірінде 100-ден астам фильмде ойнады.
Өмір және мансап
Роза Франсуаза Банди де Налеше Парижде дүниеге келді, ол Сильвик атпен белгілі актриса Мари Тереза Шовиннің заңсыз қызы. Ол бастапқыда опера әншісі болуды жоспарлаған, ал 1917 жылы Париж консерваториясында жүлдеге ие болды және Гарнье сарайында Эрнест Рейердің «Саламбо» ролінде дебют жасады. Сондай-ақ, ол Рамоның «Кастор мен Поллюкс» және Массененің «Тайс» шығармаларында ән шырқады. Оның алғашқы түсірілген фильмі 1911 жылы «Фальстаф» болды, ал 1929 жылдан бастап Голливудта жұмыс істей бастады. 1917 жылы ол режиссер Жак Фейдермен үйленді, 1948 жылы қайтыс болғанға дейін бірге болды, оның үш ұлы болды. Ол күйеуінің режиссерлігімен бірнеше фильмдерде ойнады, соның ішінде «Le Grand Jeu» (1933), «Pension Mimosas» (1934), «La Kermesse héroïque» (Фландриядағы карнавал) (1935) және «Les Gens du voyage» (1937). Роза Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Англия мен Швейцарияда жүріп, Женева консерваториясында актерлік шеберлік сабақтарын оқытты. Ол осы уақыт ішінде фильмдерде де ойнады, атап айтқанда британдық «Halfway House» (1944) фильмінде британдық теңіз капитанының француз әйелінің босқыны ретінде көрінді. Өзінің мансабында ол француз киносының барлық ұлы жұлдыздарымен бірге болды, соның ішінде Жан Габин, Мишель Морган, Райму, Жанна Моро, Даниэль Дарри, Мишелин Пресли, Пол Мюррис, Жерар Филипе, Луи Жувет, Мишель Симон, Симон Синьоре, Фернандель және Жан Луи Барро. Голливудта Чарльз Бойер, Морис Шевалье және Бастер Китонмен бірге ойнады және Уильям Дитерле («1949 жылғы қыркүйектегі оқиға»), Мартин Ритт («1958 жылғы Дыбыс және ашу»), Рональд Ним («1956 жылғы Жетінші күнә») және Питер Гленвилл («1957 жылғы Мен және полковник») сияқты режиссерлермен Дэнни Кеймен бірге жұмыс істеді. Англияда ол В. Сомерсет Момның антологиялық фильмі «Квартет» фильмінен бір бөлігі – «The Alien Corn» фильмінде ойнады. Нағыз өмірде өте талантты пианист болған ол танымал пианино виртуозының рөлін ойнады, ол болашақ пианист Дирк Богардқа үлкен музыкант болу мүмкіндігіне қатысты шынайы, бірақ қиратушы сын берді, нәтижесінде ол өзіне қол жұмсады. Ол фильмде Шуберттің ми-бемоль тонындағы импровизациясын орындайды. 1950 жылы ол Лондонның Winter Garden театрында сахнаға шығып, «Madame Tic Tac» фильмінде басты рөлді ойнады, бірақ ол ұзаққа созылмады. Тек 1938 жылы оның биологиялық әкесі, граф Франсуа Луи Банди де Налеше оны өз қызы деп мойындады. Оның соңғы фильмдегі рөлі Максимилиан Шеллдің режиссерлік жұмысы болды. Ол 1974 жылы «Алтын глобус» сыйлығының жеңімпазы және «Ең үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясында «Оскар» сыйлығына ие болды. Ол Парижге жақын Монжерон қаласында қайтыс болды. Оның қабірі Сорел-Муссельде, Иль-де-Франс аймағында, күйеуі, кинорежиссер Жак Фейдермен бірге жерленген. Франсуаза Розайдың есімімен Лимож, Монпелье, Шеври Коссиньи, Лаунаге және Мартиг қалаларында көшелер аталған.