Кіріспе

Стэнфорд университетінің ғылыми-зерттеу орталығы Стэнфорд синхротрондық сәулелену жарық көзі (бұрынғы Стэнфорд синхротрондық сәулелену зертханасы), SLAC ұлттық жеделдетуші зертханасының бөлімшесі, Стэнфорд университеті Энергетика департаментімен жұмыс істейді. SSRL - синхротрондық сәулеленуді қамтамасыз ететін ұлттық пайдаланушы қондырғысы, бұл рентген, ультрафиолет, көрінетін және инфрақызыл аялардағы электрондармен шығарылатын электромагниттік сәулелену. Бұл жарық атом мен молекула көлеміндегі заттардан бастап адам қолымен жасалған ерекше қасиеттері бар заттарға дейін бар. Алынған ақпарат пен білім қоғам үшін өте құнды, қоршаған орта, болашақ технологиялар, денсаулық сақтау, биология, негізгі зерттеулер және білім беру салаларына әсер етеді. SSRL дәрі-дәрмектерді жасау, қоршаған ортаны тазалау, электроника және рентгендік суреттеу сияқты әртүрлі салаларда жұмыс істейтін 2000 академиялық және өндірістік ғалымдарға тәжірибелік құралдар ұсынады. Ол Калифорния штатының Менло Парк қаласында, Стэнфорд университетінің негізгі кампусына жақын жерде орналасқан.

Тарих

1972 жылы алғашқы рентген сәулелі желісін Ингольф Линдау мен Пьеро Пьянета SPEAR сақтау сақинасынан шығып жатқан "қабырғадағы тесік" ретінде жасады. SPEAR бөлшектерді соқтығыстырғыштар дәуірінде жасалды, онда физиктер қатты дене физикасы мен химиясы үшін рентген сәулесін қолданудан гөрі антиматерияны табу үмітімен бөлшектерді біріктіруге көбірек қызығушылық танытты. Осы аздаған бастамалардан Стэнфорд синхротронды сәулелену жобасы (ССРП) басталды. Қысқа уақыт ішінде SSRP-де бес тәжірибелік аула болды, олардың әрқайсысы SPEAR диполдарының (иілу) магниттерінің бірінен ғана шығатын сәулеленуді пайдаланды. Бұл станциялар қызығушылық тудыратын сәулеленуді таңдау үшін монохроматизатормен жабдықталған, ал тәжірибешілер бүкіл әлемнен өздерінің үлгілерін және соңғы станцияларын алып келіп, синхротрондық сәулелену арқылы ғана қол жеткізілетін ерекше әсерлерді зерттеді. SLAC 2 мильдік сызықтық үдемелісі 3GeV электрондарының бастапқы көзі болды, бірақ 1991 жылы SPEAR-де өзінің 3 секциялы линакты және энергияны арттыру бустерлік сақинасы болды. Бүгінгі таңда SPEAR сақтау сақинасы SLAC Ұлттық жеделдетуші зертханасының бөлігі ретінде Стэнфорд синхротронды сәулеленудің жарық көзіне толықтай арналған. SSRL қазіргі уақытта жыл сайын шамамен тоғыз ай бойы тәулік бойы жұмыс істейді; қалған уақыт сақтау сақинасына тікелей қол жеткізу қажет болған жағдайда күрделі жөндеу мен жаңартулар үшін қолданылады. Қазіргі уақытта 17 сәуле желісі және 30 астам бірегей тәжірибелік станциялар бар, олар әлемнің барлық университеттерінен, мемлекеттік зертханалардан және өнеркәсіптен пайдаланушыларға қолжетімді.