Кіріспе
Стэнфорд университетінің ғылыми-зерттеу орталығы Стэнфорд синхротрондық сәулелену жарық көзі (бұрынғы Стэнфорд синхротрондық сәулелену зертханасы), SLAC ұлттық жеделдетуші зертханасының бөлімшесі, Стэнфорд университеті Энергетика департаментімен жұмыс істейді. SSRL - синхротрондық сәулеленуді қамтамасыз ететін ұлттық пайдаланушы қондырғысы, бұл рентген, ультрафиолет, көрінетін және инфрақызыл аялардағы электрондармен шығарылатын электромагниттік сәулелену. Бұл жарық атом мен молекула көлеміндегі заттардан бастап адам қолымен жасалған ерекше қасиеттері бар заттарға дейін бар. Алынған ақпарат пен білім қоғам үшін өте құнды, қоршаған орта, болашақ технологиялар, денсаулық сақтау, биология, негізгі зерттеулер және білім беру салаларына әсер етеді. SSRL дәрі-дәрмектерді жасау, қоршаған ортаны тазалау, электроника және рентгендік суреттеу сияқты әртүрлі салаларда жұмыс істейтін 2000 академиялық және өндірістік ғалымдарға тәжірибелік құралдар ұсынады. Ол Калифорния штатының Менло Парк қаласында, Стэнфорд университетінің негізгі кампусына жақын жерде орналасқан.
The Stanford Synchrotron Radiation Lightsource (formerly Stanford Synchrotron Radiation Laboratory), a division of SLAC National Accelerator Laboratory, is operated by Stanford University for the Department of Energy. SSRL is a National User Facility which provides synchrotron radiation, a name given to electromagnetic radiation in the x ray, ultraviolet, visible and infrared realms produced by electrons circulating in a storage ring (Stanford Positron Electron Asymmetric Ring SPEAR) at nearly the speed of light. The extremely bright light that is produced can be used to investigate various forms of matter ranging from objects of atomic and molecular size to man made materials with unusual properties. The obtained information and knowledge is of great value to society, with impact in areas such as the environment, future technologies, health, biology, basic research, and education. SSRL provides experimental facilities to some 2,000 academic and industrial scientists working in such varied fields as drug design, environmental cleanup, electronics, and x ray imaging. It is located in San Mateo County, in the city of Menlo Park, California, close to the Stanford University main campus.
Тарих
1972 жылы алғашқы рентген сәулелі желісін Ингольф Линдау мен Пьеро Пьянета SPEAR сақтау сақинасынан шығып жатқан "қабырғадағы тесік" ретінде жасады. SPEAR бөлшектерді соқтығыстырғыштар дәуірінде жасалды, онда физиктер қатты дене физикасы мен химиясы үшін рентген сәулесін қолданудан гөрі антиматерияны табу үмітімен бөлшектерді біріктіруге көбірек қызығушылық танытты. Осы аздаған бастамалардан Стэнфорд синхротронды сәулелену жобасы (ССРП) басталды. Қысқа уақыт ішінде SSRP-де бес тәжірибелік аула болды, олардың әрқайсысы SPEAR диполдарының (иілу) магниттерінің бірінен ғана шығатын сәулеленуді пайдаланды. Бұл станциялар қызығушылық тудыратын сәулеленуді таңдау үшін монохроматизатормен жабдықталған, ал тәжірибешілер бүкіл әлемнен өздерінің үлгілерін және соңғы станцияларын алып келіп, синхротрондық сәулелену арқылы ғана қол жеткізілетін ерекше әсерлерді зерттеді. SLAC 2 мильдік сызықтық үдемелісі 3GeV электрондарының бастапқы көзі болды, бірақ 1991 жылы SPEAR-де өзінің 3 секциялы линакты және энергияны арттыру бустерлік сақинасы болды. Бүгінгі таңда SPEAR сақтау сақинасы SLAC Ұлттық жеделдетуші зертханасының бөлігі ретінде Стэнфорд синхротронды сәулеленудің жарық көзіне толықтай арналған. SSRL қазіргі уақытта жыл сайын шамамен тоғыз ай бойы тәулік бойы жұмыс істейді; қалған уақыт сақтау сақинасына тікелей қол жеткізу қажет болған жағдайда күрделі жөндеу мен жаңартулар үшін қолданылады. Қазіргі уақытта 17 сәуле желісі және 30 астам бірегей тәжірибелік станциялар бар, олар әлемнің барлық университеттерінен, мемлекеттік зертханалардан және өнеркәсіптен пайдаланушыларға қолжетімді.