Кіріспе
Көлік құралдарының қоғамдық жолдарда да, арнайы жолдарда да (guideway) жүретін жүйесі. Екі режимді көлік құралы (DMV) – бұл дәстүрлі жол төбеттерінде, сондай-ақ темір жол немесе guideway деп аталатын арнайы жолдарда жүре алатын көлік құралы. Мұндай көліктердің дамуы 1950 жылдары немесе одан да ертерек жеке тасымалдау жүйелерімен бірге басталды. Екі режимді көліктер көбінесе электр қуатымен жабдықталады және қуатты екі режимде пайдаланады: қысқа қашықтықтар мен төмен жылдамдықтар үшін аккумуляторлар, ал ұзақ қашықтықтар мен жоғары жылдамдықтар үшін жол арқылы қуат алады. Екі режимді көліктер бастапқыда электр көліктерін жеке қозғалтқышсыз қалааралық сапарларға жарамды ету мақсатымен зерттелді. Екі режимді транзит – екі режимді көліктердің қоғамдық жолдарда да, guideway-де де жүретін көлік жүйесін сипаттайды, яғни екі түрлі көлік режимін пайдаланады. Типтік екі режимді транзит жүйесінде автомобильдерге ұқсас жеке көліктер жүргізушінің бақылауымен қала көшелерінде жүре алады, бірақ содан кейін ұзақ қашықтыққа автоматтандырылған режимде жүру үшін темір жол немесе монорельстің арнайы түріне кіруі мүмкін. Соңғы жылдары, 1990 жылдардан бастап, бірнеше екі режимді қоғамдық көлік жүйелері пайда болды, олардың ішінде резеңке дөңгелекті трамвайлар мен басқарылатын автобустар ең көп таралғаны. Дәстүрлі темір жол және жолдарды пайдаланатын екі режимді көліктердің тобы жол-темір жол көліктері деп аталады.
A dual mode vehicle (DMV) is a vehicle that can operate on conventional road surfaces as well as a railway track or a dedicated track known as a guideway. The development of these vehicles started together with personal rapid transport systems in the 1950s or even earlier. Dual mode vehicles are commonly electrically powered and run in dual mode for power too, using batteries for short distances and low speeds, and track fed power for longer distances and higher speeds. Dual mode vehicles were originally studied as a way to make electric cars suitable for inter city travel without the need for a separate engine. Dual mode transit describes transportation systems in which dual mode vehicles operate on both public roads and on a guideway; thus using two modes of transport. In a typical dual mode transit system, private vehicles comparable to automobiles would be able to travel under driver control on the street, but then enter a guideway, which may be a specialized form of railway or monorail, for automated travel over an extended distance. More recently, starting in the 1990s, several dual mode mass transit systems have appeared, most notably a number of rubber tyred trams and guided buses. The subset of dual mode vehicles using conventional rail tracks and roads are called road–rail vehicles.
Технология
Модельдік пойызға ұқсас, жердегі қуат көзі металл жол арқылы көлікке жеткізіледі. Шын жүйелердегі жоғары кернеудің денсаулыққа қауіпті болуына байланысты, жаяу жүргіншілердің жарақат алуын болдырмау үшін қуат рельсі тек көлік сол бөліктен өтіп бара жатқанда ғана қосылады. Бұл жүйе Бордодағы трамвайларда қолданылады және Alimentation par Sol деп аталады. Гибридтік көліктер екі режимді көліктерден өзгеше, олар жұмыс істеу кезінде басқа энергия көзінен қуат алмайды. Қазіргі кезде әзірленудегі екі режимді жүйелер: TriTrack, RUF, Roam Transport’s CargoRail және JR Hokkaido DMV.
Логистика
Қалалық басты магистральдық көшелерде катенерлік жүйе қоғамдық көлік және жүк тасымалдаушыларға бірдей қызмет ете алады. Бұл троллейбустардың жұмысын экспедиторлардан қосымша түсетін табыс есебінен тиімдірек етеді. Қос режимді жүк көліктерінің жұмысы электр желісіне тәуелді емес. Логистикалық орталықтан қаланың ішкі бөлігіне дейінгі қашықтық дәстүрлі тәсілмен жүріледі. Сондай-ақ, катенерлік желі болмаған жағдайда да барлық клиенттерге жету мүмкіндігі қарастырылған.
Мотивация
Дизельдік қозғалтқыштармен жұмыс істейтін көліктердің салдарынан ауа алмасудың баяу болуы (инверсия) және жоғары эмиссиялық көрсеткіштерге (PM10, PM2.5, NOx, озон) ие қалаларда үлкен ластану көздерін азайтудың жолдары қажет. Дизельдік жанармаймен жұмыс істейтін коммерциялық көліктер, жеткілікті ластануды бақылау жүйесінің болмауынан туындаған жоғары NOx және PM эмиссиясы деңгейіне байланысты, басты назар аудару қажеттігін білдіреді. Екі режимді көліктер де "бірінші және соңғы шақырым" мәселесін шешу үшін қарастырылып жатыр. Осындай екі режимді көлік, қолданыстағы инфрақұрылымды пайдалана отырып, станцияға және кері жолға шығу мүмкіндігін береді.