Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1936 жылдан бері ерлер спорты, 3x3 нұсқасы
Sport for men consistently since 1936
the 3x3 variant
Жазғы Олимпиада ойындарында баскетбол 1936 жылдан бері ерлер үшін тұрақты түрде спорт болып табылады. Медальдар үшін күреске қосылғанға дейін баскетбол 1904 және 1924 жылдары ресми емес көрсету шарасы ретінде өткізілді. Әйелдер баскетболы 1976 жылы жазғы Олимпиада ойындарында тұңғыш рет ойнатылды. FIBA ерлер және әйелдер арасындағы FIBA Олимпиадалық іріктеу турнирлерін және Халықаралық Олимпиада комитеті санкциялаған жазғы Олимпиада ойындарының баскетбол турнирлерін ұйымдастырады. АҚШ Олимпиада баскетболында ең табысты ел болып табылады, АҚШ ерлер командасы қатысқан 19 турнирдің 16-сын жеңіп алды, соның ішінде 1936 жылдан 1968 жылға дейін қатарынан жеті рет жеңіске жетті. АҚШ әйелдер командасы қатысқан 10 турнирдің 8-інде жеңімпаз атанды, оның ішінде 1996 жылдан 2020 жылға дейін қатарынан жеті рет жеңіске жетті. АҚШ-тан басқа, Аргентина ерлер мен әйелдер турнирлерін жеңіп алған жалғыз ел. Кеңес Одағы, Югославия және Біріккен команда – енді жоқ елдер, олар турнир жеңімпаздары болған. АҚШ ерлер мен әйелдер турнирлерінде ағымдағы чемпион атанды. 2017 жылдың 9 маусымында Халықаралық Олимпиада комитетінің атқарушы кеңесі 3x3 баскетболының 2020 жылы Жапонияның Токио қаласында өтетін жазғы Олимпиада ойындарында ерлер мен әйелдер үшін ресми олимпиадалық спорт түрі болатынын жариялады.
Basketball at the Summer Olympics has been a sport for men consistently since 1936. Prior to its inclusion as a medal sport, basketball was held as an unofficial demonstration event in 1904 and 1924. Women's basketball made its debut in the Summer Olympics in 1976. FIBA organizes both the men's and women's FIBA World Olympic Qualifying Tournaments and the Summer Olympics basketball tournaments, which are sanctioned by the IOC. The United States is by far the most successful country in Olympic basketball, with United States men's teams having won 16 of 19 tournaments in which they participated, including seven consecutive titles from 1936 through 1968. United States women's teams have won eight titles out of the 10 tournaments in which they competed, including seven in a row from 1996 to 2020. Besides the United States, Argentina is the only nation still in existence which has won either the men's or women's tournament. The Soviet Union, Yugoslavia and the Unified Team are the countries no longer in existence who have won the tournament. The United States are the defending champions in both men's and women's tournaments. On 9 June 2017, the Executive Board of the International Olympic Committee announced that 3x3 basketball would become an official Olympic sport as of the 2020 Summer Olympics in Tokyo, Japan, for both men and women.
Тарих
Баскетболды 1891 жылы Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында Джеймс Нейсмит ойлап тапты. Бірнеше онжылдық ішінде жаңа ойын Америка Құрама Штаттарында үй ішіндегі спорт түрі ретінде кең танымал болды. Оның танымалдылығы шетелге тарады және 1932 жылы Женевада (Швейцария) Халықаралық баскетбол федерациясы (FIBA) құрылды. Жас ерлердің христиан қауымдастығы (YMCA) осы спортты көптеген елдерге таратуда маңызды рөл атқарды, ал алғашқы Олимпиадалық баскетбол турниріне 21 команда қатысты.
Basketball was invented by James Naismith in Springfield, Massachusetts, in 1891. Within a few decades, the new game became popular throughout the United States as an indoor sport. The popularity spread overseas and the International Basketball Federation (FIBA) was organized in 1932 in Geneva, Switzerland. The Young Men's Christian Association (YMCA) had a big part in the spread of this sport to many countries, and as many as 21 teams competed in the first Olympic basketball tournament.
Американың үстемдігі
1936 жылғы Берлин Олимпиадасында, Канзас Джейхокс командасының жаттықтырушысы Фог Алленнің еңбегінің арқасында, алғашқы олимпиадалық баскетбол турнирі ашық ауадағы теннис корттарында ұйымдастырылды. Доктор Нейсмит үздік үш командаға медальдар тапсырды. Сол кездегі Олимпиада ережелеріне сәйкес, барлық қатысушылар әуесқойлар болды. Турнир 1948 жылы алғаш рет жабық алаңда өтті. Американдық команда өзінің үстемдігін көрсетіп, 1968 жылға дейін өткен алғашқы жеті Олимпиада турнирінде жеңіске жетті, тіпті бір ойынды да ұтпады. Американдықтарға кәсіби Ұлттық баскетбол лигасының ойыншыларынан команда құруға тыйым салынғандықтан, олар колледж студенттерін жіберді; ал кейбір елдер өздерінің ең жақсы ойыншыларын жіберді, себебі олардың кейбіреулері FIBA бойынша жалақы емес, жәрдемақы алатындықтан "әуесқой" деп есептелді.
Thanks in part to the effort of Phog Allen—a Kansas Jayhawks collegiate coach—the first Olympic basketball tournament was organized in the 1936 Berlin Olympics on outdoor tennis courts. Dr. Naismith presented the medals to the top three teams. According to the Olympic rules of that time, all of the competitors were amateurs. The tournament was held indoors for the first time in 1948. The American team proved its dominance, winning the first seven Olympic tournaments through 1968, without losing a single game. While the Americans were barred from sending a team that contained players from the professional National Basketball Association, they instead sent in college players; teams from some other countries sent in their best players, as some of their players were classified as "amateur" by FIBA, by earning allowances instead of wages.
Мюнхен және одан кейінгі кезең
АҚШ-тың жеңіс тізбегі 1972 жылы тарихтағы ең даулы ойындардың бірінде аяқталды, осы кезде Кеңес Одағы алтын медаль үшін өткен ойында оларды бір ұпаймен жеңді. 1976 жылы АҚШ құрамасы алтын медальді қайта жеңіп алды, ал жартылай финалда Кеңес Одағынан жеңілген Югославия екінші рет күміс жүлдегер атанды. 1980 жылы американдықтардың бойкот салдарынан қатыспауына қарамастан, Югославия жартылай финалда Кеңес Одағын, финалда Италияны жеңіп, титул жеңген үшінші команда болды. 1984 жылы американдықтар Испанияны жеңіп, титулды қайта иеленді, ал осы жолы Кеңес Одағы бойкотқа қатысты. Кеңес Одағы 1988 жылы екінші рет алтын медальді жеңіп алды, жартылай финалда АҚШ құрамасын екінші рет жеңіп, ал алтын медаль үшін өткен ойында югославтарды жеңді.
The U. S. winning streak ended in 1972 in one of the most controversial matches in history, when the Soviet Union beat them in the gold medal game by one point. The U. S. team reclaimed the gold medal in 1976, with Yugoslavia, which had beaten the Soviet Union in the semifinal, finishing runner up for the second time. In 1980, with the Americans' absence due to the boycott, Yugoslavia became the third team to win the title, after beating the Soviets anew in the semifinals and Italy in the final. The Americans regained the title in 1984, by beating Spain in the final, with the Soviets boycotting this time. The Soviets won the gold medal for the second time in 1988, after beating the U. S. team for the second time in the semifinal, and the Yugoslavs in the gold medal game.
Кәсіби дәуір: америкалық үстемдік қайта жаңғырды
Шығыс блогы елдерінің мемлекеттік қолдауымен пайда болған "толық уақытты әуесқой спортшы" институты таза әуесқойлық идеологиясын жойды, себебі бұл батыс елдерінің жеке қаржыландыратын әуесқойларын артықшылықтан айырды. КСРО әскери тізімде тұрған спортшылар командаларын қатыстырды, бірақ олардың барлығына мемлекет толық уақытты жаттығу үшін жалақы төледі. 1989 жылдың сәуір айында FIBA Бас хатшысы Борислав Станковичтің жетекшілігімен NBA ойыншыларына халықаралық турнирлерде, оның ішінде Олимпиада ойындарында қатысуға рұқсат беретін ереже бекітілді. КСРО (1992 жылдан бастап) және Югославия (2006 жылдан бастап) таратылды. Бұл елдердің нәтижелерін ешбір команда мұрагерлік етпеді. Югославия екі түрлі мемлекеттік бірлестіктің атауы болды: 1948 жылдан 1988 жылға дейін Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы 6 республикадан құралған ортақ мемлекет ретінде құрылды; 1996 жылдан 2006 жылға дейін Югославия Федеративтік Республикасы тек Черногория мен Сербиядан құралған ортақ мемлекет ретінде құрылды. 2003 жылы Югославия Федеративтік Республикасы Сербия және Черногория деп аталды, бірақ Югославия Федеративтік Республикасы мен Сербия және Черногория бірдей мемлекеттік бірлестікті білдірді: Черногория мен Сербияның ортақ мемлекеті.
The advent of the state sponsored "full time amateur athlete" of the Eastern Bloc countries eroded the ideology of the pure amateur, as it put the self financed amateurs of the Western countries at a disadvantage. The Soviet Union entered teams of athletes who were all nominally listed in the military, but all of whom were in fact paid by the state to train full time. In April 1989, through the leadership of Secretary General Borislav Stanković, FIBA approved the rule that allowed NBA players to compete in international tournaments, including the Olympics. Soviet Union (as of 1992) and Yugoslavia (as of 2006) are defunct. No team carried over the records of these nations. Yugoslavia has been the designation from two distinct national entities: Socialist Federal Republic of Yugoslavia from 1948 to 1988 formed as a joint state of 6 republics; Federal Republic of Yugoslavia from 1996 to 2006 formed as a joint state by only Montenegro and Serbia. In 2003, Federal Republic of Yugoslavia was renamed to Serbia and Montenegro, however both Federal Republic of Yugoslavia and Serbia and Montenegro represented the same national entity: a joint state of Montenegro and Serbia.
Жазбалар
Санаты Ерлер Әйелдер Ең көп ұпайлы ойын 229 ұпай: АҚШ 156–73 Нигерия (2012) 190 ұпай: Жапония 62–128 Бразилия (2004) Ең аз ұпайлы ойын 27 ұпай: АҚШ 19–8 Канада (1936) 100 ұпай: Сенегал 32–68 Словакия (2000) Ең үлкен айырма 100 ұпай: Корея 120–20 Ирак (1948) Қытай 125–25 Ирак (1948) 66 ұпай: Жапония 62–128 Бразилия (2004) Италия 53–119 Кеңес Одағы (1980) Ең көп қосымша уақыт 2 қосымша уақыт: Аргентина 111–107 Бразилия (2016) Канада 86–83 Ресей (2000) Литва 83–81 Хорватия (1996) Австралия 109–101 Бразилия (1996) 2 қосымша уақыт: Түркия 79–76 Бразилия (2016) Испания 92–80 Италия (1992) Ең ұзақ жеңіс тізбегі 63 ойын: АҚШ (1936–72) 49 ойын: АҚШ (1992–2016) Барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған ойыншы 1,093 ұпай: Оскар Шмидт (Бразилия) 575 ұпай: Лорен Джексон (Австралия) Барлық уақыттағы ең жоғары орташа ұпай жинаған ойыншы 28.8 ұпай: Оскар Шмидт (Бразилия) 22 ұпай: Лара Сандерс (Түркия) Бір ойында ең көп ұпай жинаған ойыншы 55 ұпай: Оскар Шмидт (Испанияға қарсы Бразилия, 1988) 39 ұпай: Евладия Славчева Стефанова (Болгарияға қарсы Оңтүстік Корея, 1988)
2018 жылдың 1 мамырына дейін.
Category Men Women Biggest game score 229 points: USA 156–73 Nigeria (2012) 190 points: Japan 62–128 Brazil (2004) Lowest game score 27 points: USA 19–8 Canada (1936) 100 points: Senegal 32–68 Slovakia (2000) Biggest margin 100 points:Korea 120–20 Iraq (1948)China 125–25 Iraq (1948) 66 points:Japan 62–128 Brazil (2004)Italy 53–119 Soviet Union (1980) Games with most overtimes 2 overtimes:Argentina 111–107 Brazil (2016)Canada 86–83 Russia (2000)Lithuania 83–81 Croatia (1996)Australia 109–101 Brazil (1996) 2 overtimes:Turkey 79–76 Brazil (2016)Spain 92–80 Italy (1992)Longest winning streak 63 games: USA (1936–72) 49 games: USA (1992–2016)All time top cumulative scorer 1,093 points: Oscar Schmidt (Brazil) 575 points: Lauren Jackson (Australia)All time top average scorer 28.8 points per game: Oscar Schmidt (Brazil) 22 points per game: Lara Sanders (Turkey)Single game scorer 55 points: Oscar Schmidt (Spain vs. Brazil, 1988) 39 points: Evladiya Slavcheva Stefanova (Bulgaria vs. South Korea, 1988)
As of 1 May 2018.
Карьералық гол соққандар
Халықаралық Олимпиада комитеті баскетболдан рекордтарды мойындамайды, бірақ FIBA мойындайды.
The International Olympic Committee does not recognize records for basketball, although FIBA does.