Рамуш Харадинай: Косово сардары және премьер-министрінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Косовтық солдат және Косово Премьер-министрі Рамуш Харадинаж (; 3 шілде 1968 жылы туған) – Косово албан саясаткері, AAK партиясының басшысы және Косовоның үшінші премьер-министрі. Ол Косово Азаттық Армиясының (КАА) бұрынғы офицері және басшысы, ал бұрын 2004-2005 жылдар аралығында Косово Премьер-министрі қызметін атқарған. Югославияның таралуынан кейін Харадинаж КАА-ның Батыс Косоводағы қолбасшысы болды. 2008 жылдың 3 сәуірінде ол барлық айыптан ақталды. Прокуратура ақтауға шағымданып, екі маңызды куәгердің жауапасын алуға жеткілікті уақыт берілмегенін мәлімдеді. 2010 жылы Апелляциялық палата осымен келісіп, Нидерландының Гаага қаласында жаңадан сот процесін жүргізуге бұйрық берді. Жаңа сот процесі екі жылдан астам уақытқа созылды және 2012 жылдың 29 қарашасында Харадинаж және оның ілесушісі барлық айыптан екінші рет ақталды.

Ерте өмір және білім

Харадинай 1968 жылдың 3 шілдесінде Косовоның, сол кезде Югославия құрамына кірген, Дечан қаласына жақын Глохан ауылында дүниеге келді. Ол тоғыз баланың екіншісі болды. Оның әкесінің тегі Солтүстік Албаниядағы Беришеден, Пуке қаласының аймағынан. Харадинай жастығын туған ауылында ата-анасы мен туыстарымен бірге өткізді, Рзничте бастауыш мектепті, ал Дечани мен Гьяковада орта мектепті бітірді. 1987 жылы орта мектепті аяқтағаннан кейін Югославия халық армиясында міндетті әскери қызметтен өтті. Косово соғысынан кейін Харадинай Приштина университетінің құқық факультетіне қабылданды. Сонымен қатар, Харадинай Нью-Йорктегі Рочестер технологиялық институтымен байланысты Косовоның Америка университетінде бизнес бойынша магистр дәрежесін алды.

Швейцарияға көшіп кету және КЛА-ға қосылу

1989 жылы Харадинай жалған есіммен Швейцарияның Лейсин қаласына эмиграциялады. Ол сегіз жыл бойы құрылысшы, күзетші және түнгі клубта қақпашы болып жұмыс істеді. БАҚ хабарлағандай, ол Косовоға қару-жарақ контрабандасын ұйымдастырды; мұндай операциялардың бірінде шекаралық күзетшілер оған шабуыл жасады, нәтижесінде ол жараланды, ал оның інісі Луан қаза болды.

Косово соғысы

1998 жылдың ақпан айында Косоводағы қақтығыс күшейді. Фатмир Лимаж, Харадин Бала және Исак Муслиуге қатысты ХТҚҮ айыптамасына сәйкес, 28 ақпан мен 5 наурыз аралығында серб күштері KLA бақылауындағы Ликошане, Цирез және Преказе ауылдарына шабуыл жасады. Сербияның арнайы жасақтары Дреницадағы үш іргелес ауылға шабуылдады. Барлығы 83 косовтық албан қаза тапты. Қаза болғандардың арасында қарттар және кем дегенде 24 әйел мен бала болды. Көптеген құрбандар жақыннан атылған, бұл тез сотталғандай болды; кейіннен куәгерлердің баяндамалары осыны растады. Келесі шабуылға Рамуш Харадинайдың туған ауылы Глодяне алынды. Дреницадағы шабуылдардан үш аптадан кейін серб күштері Глодяне ауылын қоршап алып, ұқсас шабуыл жасады. Алайда Харадинай отбасы Дреницадағы бұрынғы шабуылдар туралы білгендіктен ауылды қорғады. Харадинайдың өзінің айтуынша, олар жергілікті жерді және қорғаныс құрылымдарын жақсы пайдаланды. Харадинайдың басшылығымен олар шабуылды сәтті тойтарды. 1998 жылдың қыркүйегінде, бірнеше айдан кейін Глодяне маңынан 39 адамның денесі табылды. Құрбандар – албан және серб ұлтынан жергілікті тұрғындар. Олардың денелерін табу Харадинай мен оның тобына қарсы соғыс қылмыстары туралы көпшілік айыптауларына әкелді.

Әскерден саясаткерге

1999 жылы НАТО Косовоға кіргеннен кейін КОА-ның демилитаризациясынан кейін КОА Косовоны қорғау корпусына (КПК) трансформацияланды. Бұл жаңа күште Харадинаж Агим Чекудың басшылығымен командирдің орынбасары болып тағайындалды. Ол 2000 жылдың 11 сәуірінде КПК-дан кетіп, саясатқа қатысатынын жариялады. Бұрынғы коммунистік лидер Махмут Бакаллидің қолдауымен Харадинай 2000 жылдың 29 сәуірінде Косовоның болашағы үшін альянсын (ААК) құрды және партия президенті болып сайланды. 2004 жылғы қазан айындағы Косово сайлауларынан кейін Харадинай сол кездегі Косово президенті доктор Ругова басқаратын ЛДК-мен коалициялық келіссөздер жүргізді. Ругова үкімет құрып, Харадинажды премьер-министрлік лауазымына ұсынды. Косово Ассамблеясында Харадинайдың премьер-министрлікке кандидатурасын 120 депутаттың 72-сі қолдады, ал қарсы дауыс бергендердің саны үш болды. ПДК Харадинайдың Ругова басқаратын ЛДК-мен құрған коалициясына қарсы болды. Харадинай Ибрагим Руговамен және ЛДК-дағы басқа да жоғары лауазымды тұлғалармен тығыз және жемісті қарым-қатынас орнатқандай болды. 2009 жылдың ақпан айында Угандадағы мұсылман бүлікшілер тобы – Достасқан демократиялық күштер Харадинажға Кампаладағы орталық үкіметпен бейбіт келіссөздер жүргізуге делдалдық жасауды ұсынды. 2012 жылдың 10 қарашасында Албания президенті Бужар Нишани Харадинажды Скандербег орденімен марапаттады. 2017 жылдың маусым айында Косовода өткен сайлаулардан кейін Харадинай 2017 жылдың 9 қыркүйегінде Косово премьер-министрі болып сайланды. Ол ПАНА коалициясының (ПДК, ААК, Nisma, AKR) атынан сайланды, сонымен қатар Косовоның этникалық азшылықтары да осы коалицияға кірді.

Бірінші сынақ

2005 жылы Харадинай 100 күн премьер-министр болып қызмет еткеннен кейін Гаагадағы бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибунал (МХТЮ) тарапынан соғыс қылмыстары бойынша айыпталды. Айыптамада Харадинайдың КОС-тың командирі ретінде 1998 жылдың наурыз және қыркүйек аралығында серб, албан және ром азаматтарын нысанаға алған, аумақты бақылауға бағытталған адамзатқа қарсы қылмыстар мен соғыс заңдарының немесе әдет-ғұрыптарының бұзылуына қатысқандығы айтылады. 2008 жылдың 3 сәуірінде жеткілікті дәлелдердің болмауына байланысты ол ақталды. 2005 жылдың наурыз айында МХТЮ-дан айыптау қағазы шығарылған кезде Харадинай премьер-министр лауазымынан дереу қанағаттанды. Одан кейін ол ерікті түрде Гаагаға барып, сотқа өзін тапсырды және сотталу күтіп тұрған екі ай бойы қамауда болды, содан кейін сотқа дейін уақытша босатылды. Осы кезеңде Косоводағы Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) Уақытша әкімшілік миссиясының (UNMIK) басшысы Сорен Йессен Петерсен Харадинайдың сотқа ерікті түрде баруын құптады, оның жұмысын жоғары бағалады және оны «жақын серіктес және дос» деп сипаттады, батыстық барлау қызметтерінің Харадинайдың ұйымдық қылмыс пен саясат арасындағы маңызды тұлға екенін көрсеткен есебіне қарамастан. Харадинайдың МХТЮ-мен ынтымақтастығын және қашу қаупінің және куәлерге қауіп төндіру қаупінің жоқтығын ескере отырып, МХТЮ-нің сот алқасы оның уақытша босатылу мерзімін ұзартты және оған сотталу күтімін туған қаласы Приштинада күтуге рұқсат берді. Сонымен қатар, апелляциялық алқа кейіннен Харадинайға айыпталушыға қоғамдық саяси қызметпен айналысуға беспрецеденттік құқық берді. Алайда, мұндай қызмет UNMIK-тің мақұлдауына жататын еді. Бұл қадам халықаралық қылмыстық құқық тарихында бұрын-соңды болмаған және мырза Харадинайдың сотқа ерікті түрде бағынуының көрінісі ретінде қарастырылды. Дегенмен, сыншылар (және прокуратура) бұл шараның тым жоғары екенін айтты. Прокуратура мырза Харадинай куәлерге қауіп төндірмесе де, оның Косовода болуы куәлердің куәлік беруіне «үркітуші» әсер ете алатынын мәлімдеді. Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналдың (МХТЮ) бас прокуроры Карла Дель Понте Харадинайға көрсетілген халықаралық қолдауға наразы болып, оның айналасындағы жағымсыз пікірлерін жалғастырды. Ол неміс тіліндегі баспасөз беттерінде: «Оны уақытша босату туралы шешімге сәйкес, ол Косово үшін тұрақтылық факторы болып табылады. Мен мұны ешқашан түсінбедім. Мен үшін ол – соғыс қылмыскері» деді. Карла Дель Понте қатысқан сот процесі 2007 жылдың 5 наурызында басталды, ал Харадинайдың қорғаушылар тобын халықаралық құқық қорғаушы Бен Эммерсон QC басқарды, оның көмекшілері Лондондағы Matrix Chambers-тен Родни Диксон болды. Құқықтық қорғау тобының жұмысын ирландтық саяси кеңесші және қаржыгер Майкл О'Райли үйлестірді. Сот отырысын ашқан кезде Карла Дель Понте айыптаушының мәселелеріне назар салды. Куәлерді қорқыту тергеудегі маңызды мәселе болды. Ол прокурорларға ғана емес, сотқа да куәлік беруге дайын куәлерді табудың қиын екенін мәлімдеді. «Косоводағы қиындық – бізге ешкім көмектеспеді, БҰҰ да, НАТО да көмектеспеді». 2007 жылдың 20 шілдесінде Рамуш Харадинайдың жазғы демалыс кезінде уақытша босату туралы өтініші қабылданбады. Оған Рождество демалысы кезінде екінші рет ерекше уақытша босату берілді. 2008 жылдың 3 сәуірінде сот алқасы өз шешімін шығарды: кінәлі емес. Харадинайдың қорғаушылары Балаж бен Лахи Брахимадж сотқа бірде-бір қорғау куәгерін шақырмады, оны қажетсіз деп есептеді. Прокуратура жоспарланған үш куәгерді сот залына жеткізе алмады. Олардың бірі куәлік беруге шақырылған кезде психикалық денсаулық сақтау мекемесіне жатқызылды. Тағы бірі, Шефкет Кабаши, прокуратураның оның куәлігіне қойған талаптарына сай келмегенін айтып, куәлік беруден бас тартты. Алайда Харадинайдың толық ақталуы куәлерді қорқыту туралы сыбыстармен көлеңкеленді. Шындығында, алғашқы сотта екі куәгер қатыспады және олардың куәліктері нәтижеге әсер етуі мүмкін деп қорқынышты. Сотталушылар сот процесін қорқыту атмосферасына тікелей тоқталып, былай деді: «Отырыс осы куәлардың көпшілігінің куәлігін алуда елеулі қиындықтарға тап болды. Көптеген адамдар қорқынышпен байланысты, бұл олардың палатаға куәлік беру үшін келгісі келмеуінің басты себебі болды. Осыған байланысты сот алқасы сот процесінің куәгерлер өздерін қауіпсіз сезінбеген жағдайда өтіп жатқанын сезінді, себебі сот үкімінде көрсетілген бірқатар факторлар орын алды».

Haradinaj served 100 days as prime minister in 2005 before being indicted for war crimes by the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY), at The Hague. The indictment alleges that Haradinaj, as a commander of the KLA, committed crimes against humanity and violations of the laws or customs of war between March and September 1998, the alleged purpose of which was to exert control over territory, targeting both Serb, Albanian, and Romani civilians. He was acquitted on 3 April 2008, because of lack of convincing evidence. When the ICTY indictment was issued in March 2005, Haradinaj chose to step down immediately from his position as prime minister. The following day he travelled voluntarily to The Hague where he submitted himself to the custody of the court and remained for two months until he was granted provisional release pending trial. The head of the United Nations Interim Administration Mission in Kosovo (UNMIK) during this time, Søren Jessen Petersen, welcomed the decision Haradinaj to face the tribunal voluntarily, praised his work and described Haradinaj as a "close partner and friend", despite Western intelligence reports that Haradinaj was a key figure in the range between organized crime and politics. Citing Mr. Haradinaj's compliance with the ICTY and the fact that he posed no risk of flight and no risk towards witnesses, the Trial Chamber of the ICTY extended his provisional release and allowed him to wait for trial in his hometown of Prishtina. Further, the Appeals Chamber later granted Haradinaj the unprecedented right for an indictee to engage in public political activity. Such activity was, however, subject to the approval of UNMIK. This step was unprecedented in the history of international criminal law and seen as a reflection of the fact that Mr. Haradinaj voluntarily submitted himself to the court. Critics (and the prosecution), however, argued that this went too far. The prosecution argued that although Mr. Haradinaj posed no threat to witnesses, his mere presence in Kosovo could have a "chilling" effect on whether witnesses would testify. The longtime Chief Prosecutor of International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY), Carla Del Ponte, has remained steadfastly unimpressed by the international support for Haradinaj, continuing to make strongly negative statements about him. She told the German italic=yes that "according to the decision to provisionally release him, he is a stability factor for Kosovo. I never understood this. For me he is a war criminal." The trial, which was enforced by Carla Del Ponte, began on 5 March 2007 and Haradinaj's defence team was led by Ben Emmerson QC, an international human rights lawyer, who had supporting counsel in Rodney Dixon, also of Matrix Chambers of London. The legal defence team as a whole was coordinated by Irish political consultant and financier Michael O'Reilly. At the opening of proceedings, Carla Del Ponte pointed to the problems of the accuser. The intimidation of witnesses was a major problem in the investigation. She claimed that it was difficult to find witnesses who were willing to testify not just to the prosecutors, but also for the tribunal. "The difficulty in Kosovo was that no one helped us, neither the UN administration nor NATO." On 20 July 2007, Ramush Haradinaj's application for provisional release during the summer court recess was denied. He was granted a second exceptional provisional release over the Christmas court recess. The trial chamber rendered its decision on 3 April 2008: not guilty. Defenders of Haradinaj, Balaj and Lahi Brahimaj did not take a single witness of the defence to the stand, considering it unnecessary. The prosecution was unable to bring three planned witnesses to the courtroom. One of them was committed to a mental health institution at the time he was called to testify. Another, Shefqet Kabashi, refused to testify citing the prosecution's failure to live up to the conditions set for his testimony. Haradinaj's full acquittal, however, was palled by whispers that witnesses had been intimidated. In fact, during the first trial two witnesses failed to attend and it was feared their evidence could have been determinative to the outcome. The judges addressed the atmosphere of intimidation that surrounded the trial directly and noted: "the Chamber encountered significant difficulties in securing the testimony of a large number of these witnesses. Many cited fear as a prominent reason for not wishing to appear before the Chamber to give evidence. In this regard, the Chamber gained a strong impression that the trial was being held in an atmosphere where witnesses felt unsafe, due to a number of factors set out in the Judgement."

Куәлікті қорқыту

Куәлікті қорқыту алғашқы сот кезінде маңызды мәселе болғандықтан, куәлерді қорғау екі сот процесінде де басты назарда болды. Екі сот барысында да прокуратура шақырылған куәлердің жеке басын қорғауға ерекше көңіл бөлді. Бұл көбінесе дауысты өзгерту, псевдонимдерді пайдалану, ал кей жағдайларда куәлерді басқа жерге көшіруді қамтыды. Сот қайта қаралу кезінде, қорғалған куәгердің куәлігін қамтамасыз ету үшін соттың барлық отырысын белгісіз, құпия жерге көшірудің ерекше шарасы қолданылды. Бұл күш-жігер нәтежесін берді. Халықаралық трибунал (ICTY) екі сотта да куәлер өлтірілмегенін мәлімдеді. Оның аты Куйтим Бериша еді және оның өлімі куәлердің өлтірілгеніне дәлел ретінде пайдаланылды. Куйтим Бериша 2007 жылдың 18 ақпанында Черногорияның Подгорица қаласында мас күйде тудырған жол апатынан қаза тапты. Бұл оқиғаны Черногория билігі мұқият тергеп, қылмыскердің 67 жастағы серб Александр Ристович екенін анықтады. Ристович мас күйде Бериша мен тағы екі адамды машинасымен қағып кеткен. Черногорияның Vijesti газеті полицияның "апат кезінде Ристович мас күйде және өте жоғары жылдамдықпен көлік жүргізгенін растағанын" хабарлады. ICTY трибуналы да бұл туралы растап, "ICTY трибуналы Куйтим Беришаның Харадинай және басқалардың ісі бойынша куә ретінде шақырылатын жалғыз адам екенін атап өтті" деді. Ол 2007 жылы Подгорицада болған жол апатынан қайтыс болды. Черногория тергеушілері "апаттың жасалғандығына ешқандай дәлел таппады".

Әртүрлі елдердің әр түрлі БАҚ-тары Харадинайға қарсы сот процесінде куә болуға тиіс он тоғыз адам өлтірілгенін жазды. ICTY бұл хабарларды жоққа шығарды. ICTY бұл қаңқуды алғаш рет алғашқы сот процесінен кейін ресми түрде жоққа шығарды. Сербиялық БАҚ Харадинайдың ақталуы "мафиялық стильде куәлерді өлтіруге" негізделгенін мәлімдеді. Сербиядағы ICTY өкілі Нерма Елачич бұл айыптаулардың шындыққа сай емес екенін және тек соттың жұмысын саясаттастыруға бағытталғанын мәлімдеді. Оның мәлімдемесі кейіннен ICTY-ның сот палатасы тарапынан қайталанды, ол алғашқы сот процесінде қорғалған куәлердің ешқайсысы өлтірілмегенін айтты. Алайда, Сербияның соғыс қылмыстары жөніндегі прокуроры ICTY-мен ешқандай байланыста емес. Оның орнына, ол Сербияның Ұлттық Ассамблеясы сайлаған, Сербиядағы соғыс қылмыстарын қудалауға жауапты Сербияның саяси тағайындамасы болып табылады. ICTY оның мәлімдемесін жоққа шығарды, содан кейін ICTY-ның соғыс қылмыстары жөніндегі прокуроры бұл айыптауларға жауап берді және ешқандай ICTY куәсі өлтірілмегенін қайта мәлімдеді. Сербияның соғыс қылмыстары жөніндегі прокуроры тізімдеген екі адамның (Садик пен Весел Мурики) әлі де тірі екені анықталды.

Екінші сот

2011 жылдың 18 тамызында екінші сот процесі басталды. Харадинажды тағы да Бен Эмерсон, Родни Диксон және Эндрю Стронг қорғады. Прокуратура Харадинайға қарсы 56 куә шақырды, ал Харадинай өз қорғанысына куә шақырмады. 2012 жылдың 29 қарашасында Харадинай екінші рет ақталды. Бұл жолы сот пен тараптардың жоғары тиянақтылығының арқасында куәлерге қысым көрсету туралы ешқандай айып та жоқ. Тек қана Харадинажды айыптауға дәлелдердің жеткіліксіздігі анықталды, сонымен қатар ол қылмыстық әрекеттерге жол бермеу үшін белсенділік танытқан. Харадинайға қарсы басты айып – оның азаматтарды қудалауға бағытталған қылмыстық жоспарға қатысқандығы еді. Сот бұл айыптауды тікелей қарастырып, үкімнің қорытындысында былай деді:

Егер мұндай ортақ жоспардың бар екендігі дәлелденсе де, бұл Палатаның қорытындысы емес, дәлелдемелерде Рамуш Харадинаж немесе Идриз Балаж осындай жоспарға қатысқандығын көрсететін ештеңе жоқ. Керісінше, дәлелдер Рамуш Харадинаж Скендер Кучидің ұсталғанын және зорлық-зомбылыққа ұшырағанын білген кезде, Жабланицаға барып, Назми Брахимаджбен Скендер Кучиді босату туралы сөйлесіп, оған "мұндай нәрселер енді қайталанбауы керек, себебі бұл біздің ісімізге нұқсан келтіреді" деген кеңес бергенін көрсетеді. 3-ші куәгерді Ябланицадан қашып, Лахи Брахимадж ұстағаннан кейін Рамуш Харадинажға әкелгенде, Рамуш Харадинаж оған тамақ және тұруға орын беріп, отбасына қайтарды. Прокуратура Рамуш Харадинаждың КОС-тың Ябланицадағы базасында жасалған қылмыстар туралы білгенін дәлелдейтін ешқандай сенімді дәлел ұсынбады. Осы шешімнен кейін Харадинайға неліктен бастапқыда айып тағылғаны туралы маңызды сұрақтар туды. Шындығында, Англия мен Уэльстің бұрынғы бас прокуроры, Ривер Главеннің лорд Мадональд QC: "Бұл айыптау – қарсылықты агрессиямен теңестіруге жасалған ақымақтық әрекет болды. Бұл халықаралық қауымдастық үшін ұятты жағдай" деді. Албания және Косово үкіметтері Бас прокурор Карла Дель Понтенің осы айыптауды қозғауына қатысты қоғамдық тергеу жүргізуді талап етті. Милошевич ісі бойынша ЕХТ прокуроры Джеффри Найс Коха Диторе газетінде жариялаған мақаласында кем дегенде үш тәжірибелі прокурор Дель Понтеге Рамуш Харадинажды айыптаудан бас тартуға кеңес бергенін, себебі оның кінәлі екенін дәлелдеу мүмкін емес еді деп жазды. Осы адвокаттардың бірі – Эндрю Т. Кейли, Трибуналдың ең беделді адвокаттарының бірі және қазір Камбоджа Трибуналының бас прокуроры. Ол дәлелдердің жеткіліксіздігіне қарамастан, істі қозғауға күшті қысым көрсетілгенін айтты. Бастапқы дәлелдемелерді мұқият қарастырғаннан кейін, Эндрю Т. Кейли сол кездегі Бас прокурорға хат жазып, қолда бар дәлелдер бойынша қудалауды жалғастыру мүмкін емес екенін хабарлады. Сот Баджруш Моринаны куәгердің куәлігін бұзуға талпыныс жасағаны үшін үш айға бас бостандығынан айырды. Үкім шығару кезінде сот жазаны ауырлататын ешқандай жағдайдың жоқтығын мойындады. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі 2009 жылы Галвей кинофестивалінде өтті.

Even if the existence of such common plan were established, which is not the finding of the Chamber, there is nothing in the evidence to indicate that Ramush Haradinaj or Idriz Balaj may have been involved in any such common plan. On the contrary, the evidence establishes that when Ramush Haradinaj found out about the detention and mistreatment of Skender Kuçi, he went to Jabllanicë/Jablanica to speak to Nazmi Brahimaj regarding Skender Kuçi's release, telling him that "no such thing should happen anymore because this is damaging our cause". When Witness 3 was brought to Ramush Haradinaj after his escape from Jabllanicë/Jablanica and subsequent apprehension by Lahi Brahimaj, Ramush Haradinaj offered food and accommodation to Witness 3 and released him to his family. No credible evidence has been presented by the Prosecution to establish that Ramush Haradinaj was even aware of the crimes committed at the KLA compound in Jabllanicë/Jablanica. After this ruling, there were serious questions raised as to why Haradinaj was ever indicted in the first place. Indeed, Lord Madonald of River Glaven QC, a former Director of Public Prosecutions for England and Wales, said: "This prosecution was a stupid attempt to equate resistance with aggression. It was an embarrassment to the international community." The governments of both Albania and Kosovo have demanded a public inquiry into the behavior of the Chief Prosecutor, Carla Del Ponte, over her conduct in bringing this indictment forward. Geoffrey Nice, the ICTY prosecutor in the Milošević case, wrote in a column in Koha Ditore that at least three experienced prosecution lawyers advised Del Ponte against indicting Ramush Haradinaj since it could not be proved he was guilty. One of those lawyers was Andrew T. Cayley QC, one of the most esteemed lawyers at the Tribunal and currently the Chief Prosecutor at the Cambodian Tribunal. He stated that he felt increasing pressure to bring the case despite an acute lack of evidence. After a thorough review of the initial evidence, Andrew T. Cayley QC wrote to the Chief Prosecutor at the time in which he told her that the prosecution could not proceed on the evidence it had. The Court sentenced Bajrush Morina to three months imprisonment for attempting to obstruct a witness from testifying. In rendering its sentence the court acknowledged that there were no aggravating factors that should increase the sentence. The film premiered at the Galway Film Fleadh in 2009.

Словения мен Францияда тұтқындалғандар

2015 жылдың маусым айында Харадинаж Словения полициясымен тұтқындалды, бірақ дипломатиялық қысым салдарынан екі күннен кейін босатылды. 2017 жылдың 5 қаңтарында Харадинаж Франция шекара полициясымен Базель-Мюлуз-Фрайбург Еуроайропортына Приштинадан келген рейсте Сербияның тұтқындау ордері бойынша ұсталды. Сербия билігі Франциядан Харадинажды дереу экстрадициялауды талап етті, оның "азаматтарды азаптау, өлтіру және зорлауға жеке қатысқандығын" айтты. Сербияның Косово және Метохия жөніндегі басқарма директоры Марко Джурич "Сербия осындай қылмыскер бостандыққа шыққанда сынға ұшырағанына таңырқанын" мәлімдеді. Ол былай деді: "Сербия үлкен державалардың мүддесі үшін кісі өлтіру мен қылмыстарға рұқсат етілетіні туралы ескерту жасап отыр. Франция Сербияның ордерлері бойынша әрекет еткендей, біз де олардың ордерлері бойынша әрекет етеміз". Сербияның Әділет министрі Нела Кубурович: "Халықаралық қауымдастықтың баршасы соғыс қылмыстарына күдіктілерді соттауға міндетті". Осы оқиғаға жауап ретінде АҚШ өкілі Элиот Энгель былай деді: "Бұл заң үстемдігі мен әділдік туралы емес. Халықаралық соттар Харадинаж мырзаны екі рет босатқан. Бұл жағдай тек шиеленісті күшейтеді және болашақ қақтығыстар мүмкіндігін арттырады. Францияның сот органдарына процедураны жылдамдатып, Харадинаж мырзаны мүмкіндігінше ертерек босатуға шақырамын". 2017 жылдың 27 сәуірінде француз соты Сербияның Рамуш Харадинажды экстрадициялау туралы өтінішін қабылдамады және оны босатты.

Сайлау

2017 жылғы 11 маусымдағы сайлаудан кейін Харадинай ұзақ саяси дағдарыстан соң 2017 жылғы 9 қыркүйекте 61 дауыспен, 1 аттан бас тартып Косовоның премьер-министрі болып сайланды. Қалған 58 депутат дауыс беруден бас тартты. Оның үкіметі PANA коалициясы деп аталған коалициядан құралды. 2018 жылы Косово президенті Хашим Тачи және Сербия президенті Александр Вучич Косово мен Сербия арасындағы аумақ алмасуға қолдау білдіргеннен кейін, Харадинай Косовоның Сербиямен шекарасын өзгеруі соғысқа алып келетінін мәлімдеді. 2019 жылғы 26 қарашада Албанияда жер сілкінісі болды. Қызметтен келе жатқан премьер-министр ретінде Харадинай Албанияға көмек ретінде Косоводан 500 000 евро бөлді. Албания премьер-министрі Эди Рама мен Харадинай 2019 жылдың соңында Мини Шенген бастамасы бойынша әртүрлі пікірлерге байланысты ұрысты. Рама Харадинайдың "білушіліксіз немесе қасақана жалған айтқанын" мәлімдеді. 2020 жылы Рама Харадинайға қарсы қорлау үшін сотқа жүгінді.

Отставка

2019 жылдың 19 шілдесінде Харадинай Гаагадағы мамандандырылған прокуратураның сауалға шақыруынан кейін отставкаға кетті. Ол «бір уақытта Косовоның премьер-министрі де, күдікті де бола алмаймын» деді. 2008 жылдың сәуір айында да осындай жағдай болған еді, сол кезде ол Халықаралық қылмыстық трибунал (ICTY) тарапынан «дәлел жетіспеуі» себепті ақталды, ал 2012 жылдың қараша айында БҰҰ трибуналы да оны ақтатты.

Президенттік ұсыныс

2020 жылдың 12 тамызында Харадинай президенттікке кандидат болады екенін мәлімдеді. Баспасөз хабарламасында Косовоның болашағы үшін альянс, ААК басқару кеңесі «партия жетекшісі Харадинайға альянс атынан үкіметті қайта құру мәселесі бойынша, соның ішінде президенттік мәселесі күн тәртібінде болған жағдайда, кез келген келіссөздер жүргізуге уәкілеттік берді». Кеңес сондай-ақ «осы келіссөздерде президенттікке кандидат Харадинай болуын қалайды» деп қосты. Facebook-та Харадинай партияның оған осы мақсатты тапсырғаны үшін өте құрметті екенін айтты. «Егер бұл мәселе талқыланса, президенттікке менің кандидат екенімге деген сенімді үлкен жауапкершілік және ерекше құрмет деп санаймын», - деп жазды ол. 2021 жылы Харадинай Еуроодақтың Косовоны Албаниямен біріктіруге ұсыныс жасайтынын айтты. Сербия президенті Александр Вучич Харадинайдың бұл мәлімдемесін «аймаққа төнген қауіп» деп бағалап, Сербияның мұндай әрекеттерге тиісті жауап қайтаратынын мәлімдеді. Еуропалық комиссия «Аймақтағы саяси лидерлер өзара сенімділік атмосферасын нығайтуда үлгі көрсетуі керек» деген мәлімдеме жасады.

Даулар

2000 жылдың көктемінде Рамуш Харадинаж КФОР бақылау пункінде ресейлік сарбаздармен төбелес шайқасқа қатысты, ал сол жылы Стрелцте Мусаж отбасының мүшелерімен (ФАРК мүшелері) атысқа қатысты, бұл оқиға АҚШ-тың Бондстел лагерінің қызметкерлерімен жасырылды. Ол жарақат алып, АҚШ тікұшағымен Германияға жіберілді, ал АҚШ-тың жауапкершілік аймағынан шалқап жатқан орын куәліктерден тазартылды. Оның әкесі, анасы және қалған отбасы мүшелері әлі күнге дейін Глодяне қауымдастығындағы отбасылық үйінде тұрады. Рамуш Харадинаж RTK жаңалықтарының тілшісі Анита Харадинажға үйленген; олардың үш кішкентай баласы бар, екі ұл және бір қыз. Харадинаждың бес бауыры бар. Олардың екеуі, Луан Харадинаж және Шкельзен Харадинаж, Сербияның қауіпсіздік күштерімен болған шайқастар кезінде КЛА мүшелері ретінде қаза тапты. 2002 жылдың желтоқсанында Харадинаждың бауыры Даут Косоводағы БҰҰ сотында ФАРК-қа, Косово албандарының қарулы тобына және КЛА-ның қарсыластарына жататын төрт Косово албанын ұрлап, өлтіргені үшін бес жылға бас бостандығынан айырылды. 2005 жылдың сәуір айында Рамуштің тағы бір бауыры Энвер Харадинаж Косовода көлікпен атыс кезінде қаза тапты. БҰҰ қауіпсіздік күштерінің мәліметінше, бәсекелес Косово албандарының рулары арасында қақтығыс болған. Ең кіші бауыры Фрашер 2007 жылы әлі студент болған және бұрынғы Өзін-өзі басқару Уақытша Институтында жұмыс істеген. Оның тағы бір бауыры Даут Харадинаж да бүгінде саясаткер. Харадинаж өзін мұсылман деп санамайды. Ол: "Менің отбасымның мүшелері ұрпақтар бойы католиктер болды. Мен неге мұсылман екенімді білмеймін. Мен ешқашан мешітке бармадым, ештеңе сұрамадым" деді. Rubicon журналына берген сұхбатында Харадинаж: "Менің дінім – албандық, әлемдегі ең жақсы дін" деді. Албания азаматы Харадинаж албан патриоты және ұлтшыл, ол екі ел арасындағы қарым-қатынасты одан әрі нығайтуға шақырады. Ол серб тілінде сөйлейді, өзінің айтуынша, Косово сербтеріне сұхбаттары мен сөздерінде "құрмет көрсету" үшін қолданған.

In spring 2000, Ramush Haradinaj was involved in a fist fight with Russian soldiers at a KFOR checkpoint, and later that year was involved in a shootout in Strellc with members of the Musaj family (members of the FARK), which was covered up by US officials of Camp Bondsteel. He was injured, and sent by a US helicopter to Germany, while the location, long from US area of responsibility, was cleansed of evidence. His father, mother and remaining family member still reside in the family home in the community of Glodjane. Ramush Haradinaj is currently married to the RTK news reporter Anita Haradinaj; they have three young children, two boys and one girl. Haradinaj has five brothers. Two of them, Luan Haradinaj and Shkelzën Haradinaj, were killed as members of the KLA during the fights with the Serbian security forces. In December 2002, Haradinaj's brother Daut was sentenced by a UN court in Kosovo for his involvement in the kidnapping and murder of four Kosovo Albanians, who belonged to the FARK, an armed formation of Kosovo Albanians and rivals of the KLA, to five years in prison. Enver Haradinaj, another brother of Ramush, was assassinated in April 2005 in a drive by shootout in Kosovo. According to the UN security forces, there was a confrontation between rival Kosovo Albanian clans. The youngest brother Frashër was still a student as of 2007 and worked in the service of the now former Provisional Institutions of Self Government. His other brother Daut Haradinaj is today also a politician. Haradinaj does not consider himself as a Muslim. He declared, "For generations my family members were Catholics. I do not know why I am Muslim. I've never been in a mosque, nor ask for anything else". In an interview in Rubicon, Haradinaj expressed that "My religion is Albanianism, the best religion in the world." Haradinaj, a citizen of Albania, is an Albanian patriot and nationalist, and has called for further intensification of relations between the two countries. He speaks Serbian, having used it in interviews and speeches to the Kosovo Serb community, according to himself, to "show respect".