Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Албандық генерал және саясаткер; Албанияның бұрынғы президенті (1929 жылы туған)
Albanian general and politician; former President of Albania (born 1929)
Альфред Спиро Моисиу (; 1929 жылдың 1 желтоқсанында туған) – бұрынғы албан әскери генералы, дипломат және саясаткер. Ол 2002 жылдан 2007 жылға дейін Албания президенті болды. Ол албан армиясының генералы Спиро Моисиудің үлкен ұлы.
Alfred Spiro Moisiu (; born 1 December 1929) is a former Albanian military general, diplomat and politician. He was the president of Albania from 2002 to 2007. He is the oldest son of Albanian Army general Spiro Moisiu.
Ерте өмір, білім және мансап
Моисю генерал Спиро Моисюдің отбасында дүниеге келген. 1946 жылы студент ретінде Кеңес Одағына жіберілді. 1948 жылы Санкт-Петербургте (бұрынғы Ленинград) әскери инженерлік мектепті бітірді. 1948–1949 жылдары Тиранада Біріккен офицерлер мектебінде взвод командирі, 1949–1951 жылдары Скандербег әскери академиясында оқытушы болып қызмет етті. 1952–1958 жылдары Мәскеудегі Әскери инженерлік академияда оқыды. Албанияға оралғаннан кейін Моисю Қорғаныс министрлігінің инженерлік бөлімінде әскери қызметін жалғастырды. 1967–1968 жылдары Тирана Қорғаныс академиясының жоғары штабтық курстарына қатысты. Сонымен қатар 1966–1971 жылдары Каважиедегі понтон бригадасына басшылық етті. 1971 жылы Қорғаныс министрлігінің Инженерлік және бекініс бюросының бастығы болды (Энвер Ходжаның тұсында, жау деп саналатын мемлекеттерге қарсы қорғаныс үшін мыңдаған бетон бекіністер салынған кезде). 1979 жылы Моисю әскери ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. 1981 жылдан бастап Қорғаныс министрінің орынбасары болды. Бекир Баллуку, Мехмет Шеху және Кадри Хасбиу министрлер кезінде ол 1982 жылдың қазанына дейін осы лауазымды атқарды (Шеху 1981 жылдың желтоқсанында қайтыс болды). Энвер Ходжаның тапсырмасымен Албанияны бункерлермен толтыруға Моисю тағайындалды. Ходжа Моисюді Буррелге жіберді, онда ол 1982–1984 жылдары инженерлік рота командирі болып қызмет етті. Моисю генерал шенімен запасқа шықты.
Moisiu was born into the family of General Spiro Moisiu. In 1946 he was sent to the Soviet Union as a student. In 1948 he graduated from the military engineering school in Saint Petersburg (then Leningrad). He served in Tirana as a platoon commander at the United Officers' School (1948–1949) and as a teacher at the Skanderbeg Military Academy (1949–1951). From 1952 to 1958 he attended the Academy of Military Engineering in Moscow. Back in Albania, Moisiu continued his military career in the engineers' department of the Ministry of Defense. From 1967 to 1968 he attended the higher courses of general staff at the Defense Academy of Tirana. At the same time he commanded a pontoon brigade in Kavajë (1966–1971). In 1971 he became the chief of the Bureau of Engineering and Fortifications of the Ministry of Defense (under Enver Hoxha, when thousands of concrete casements were built as defense against states held to be hostile). In 1979, Moisiu received a PhD in military science. From 1981 he was Deputy Minister of Defense. Under the ministers Beqir Balluku, Mehmet Shehu and Kadri Hasbiu he held this post until October 1982 (Shehu died violently in December 1981). He was appointed by Enver Hoxha to fill Albania with bunkers. Hoxha sent Moisiu to Burrel, where he served as the commander of an engineers' company from 1982 to 1984. Moisiu left active service as a general.
Посткоммунистік саясат
1991 жылы желтоқсанда Вильсон Ахметидің технократиялық үкіметінде қорғаныс министрі болып тағайындалғаннан кейін ол қоғамдық өмірге қайта оралды. 1992 жылдың сәуір айына дейін ол бұл лауазымды Александр Мекси басқарған Демократиялық партияның алғашқы үкіметі құрылғанға дейін атқарды. Жаңа басшылық Моисиуді қорғаныс министрінің кеңесшісі қызметіне шақырды. 1994 жылы Сафет Жулали оны Албанияның қорғаныс саясатын әзірлеуге жауапты министрдің орынбасары етіп тағайындады. Моисиудың кеңесі бойынша күш-жігерді жағдайы нашар болған қарулы күштерді қайта құруға және Солтүстік Атлант келісім ұйымына (НАТО) қосылуға дайындық жұмыстарын бастауға бағыттау қажет еді. 1994 жылы ол Албанияның Солтүстік Атлантика қауымдастығын құрды және оның президенті болып сайланды. 1995 жылғы 24 қаңтарда ол Албанияны НАТО-ның «Бейбітшілік үшін серіктестік» жобасымен байланыстыратын жеке қауымдастық шартына қол қойды. 1995 жылдан бастап Моисиу Римдегі НАТО колледжінің арнайы курстарына қатысты. 1997 жылы Албания социалистік партиясы билікке келгеннен кейін Моисиу министрліктегі лауазымын жоғалтты. Келесі жылдары ол үкіметтік емес қызметке белсенді қатысып, Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы қауіпсіздік және қорғаныс мәселелері, қару-жарақтарды бақылау және азаматтардан қару жинау мәселелерін талқылайтын халықаралық және жалқы албандық конференцияларды ұйымдастырды.
He returned to public life in December 1991 when he was appointed Minister of Defense in Vilson Ahmeti's technocratic government. He held that post until April 1992 when the first Government of the Democratic Party, led by Aleksander Meksi, was formed. The new executive invited Moisiu to work as a counselor to the Minister of Defense. In 1994, Safet Zhulali appointed him the deputy minister charged with elaborating the defence politics of Albania. Moisiu's advice was to concentrate efforts on the reconstruction of the armed forces, which were in bad condition, and to start preparations for joining the North Atlantic Treaty Organisation (NATO). In 1994 he founded the Albanian North Atlantic Association and was elected as its president. On January 24, 1995, he signed an individual association treaty binding Albania with NATO's Partnership for Peace project. From 1995, Moisiu attended to the VIPs' courses of the NATO College in Rome. When the Albanian Socialist Party came to power in 1997, Moisiu lost his post in the Ministry. In the following years, he took an active part in extra governmental activity, organizing international and all Albanian conferences where issues of security and defense in South East Europe, armament control and collecting arms from civil persons were discussed.
Саясатта қайта пайда болу
2002 жылы халықаралық ұйымдардың қысымымен Моисиуді Сали Бериша мен Фатос Нано Рекшеп Мейданидің өкілеттігі аяқталғаннан кейін президенттікке консенсус үміткер ретінде таңдады. Моисиу Халық Ассамблеясы 97 дауыспен 19 қарсы (14 дауыс бермей) сайланды және ол 2002 жылдың 24 шілдесінде бес жылға президенттік қызметке ант берді. 1998 жылғы қарашадағы конституциялық реформадан кейін саясат көбінесе үкіметтің міндеті болып табылады. Моисиу парламенттік демократияны нығайтуға, сот жүйесін тұрақтандыруға және Албанияны Еуроатлантикалық құрылымдарға енгізуге үміттенді. Моисиу президенттік қызметін бастағаннан кейін бір күн өткен соң, социалистік премьер-министр Пандели Майко отставкаға кетті, ал президент Социалистік партияның төрағасы Фатос Наноны Албанияның жаңа премьер-министрі етіп тағайындады.
In 2002, under pressure from international organizations, Moisiu was chosen by Sali Berisha and Fatos Nano as a consensus candidate for the presidency after the end of Rexhep Meidani's term. Moisiu was elected by the People's Assembly by a vote of 97 to 19 (with 14 abstentions) and he was sworn in for a five year term as president on July 24, 2002. After the constitutional reform of November 1998, politics is mainly the task of the government. Moisiu promised to contribute to the strengthening of parliamentary democracy, the stabilization of the judiciary system and the integration of Albania into Euro Atlantic structures. The day after the beginning of Moisiu's presidency, Socialist Prime Minister Pandeli Majko resigned, and the president appointed Fatos Nano, the leader of the Socialist Party, the new Prime Minister of Albania.