Кіріспе

Электр желілерінің жүктеме артуына жол бермеу үшін қолданылатын тәсілдер. Электр тұжырымы. Сұранысқа жауап беру – электр энергиясын тұтынушының қуат сұранысын оның қосымша қуатына сәйкес ету үшін энергия тұтынуын өзгерту болып табылады. 21 ғасырға дейін, аккумуляторлар мен сыйымдылықты сақтау құрылғыларының құны төмендегенге дейін электр энергиясын оңай сақтау мүмкін болмады, сондықтан коммуналдық қызметтер дәстүрлі түрде электр станцияларының қуат өндіріс деңгейін реттеу, генераторлық бірліктерді қосу немесе өшіру, немесе басқа коммуналдық қызметтерден қуат импорттау арқылы сұраныс пен ұсынысты теңестірді. Қуат ұсынылымының шектеулері бар, себебі кейбір генераторлық бірліктердің толық қуатқа жетуіне көп уақыт қажет, кейбір бірліктерді пайдалану өте қымбат болуы мүмкін, ал сұраныс кейде барлық қолданыстағы электр станцияларының жалпы қуатынан асып түсуі мүмкін. Сұранысқа жауап беру, энергия сұранысын басқарудың бір түрі, қуат ұсынымын реттеудің орнына қуат сұранысын нақты уақытта реттеуге бағытталған. Коммуналдық қызметтер өз клиенттеріне сұраныс туралы әртүрлі жолдармен хабарлай алады, соның ішінде күннің белгілі бір уақытында қуат арзандатылатын қарапайым тарифтік жүйе, және клиенттерге нақты сұраныстар немесе баға өзгерістері туралы хабарлай алатын «ақылды» есептегіштер. Тұтынушы қуат сұранысын үлкен қуатты қажет ететін жұмыстарды кейінге шегеріп немесе электр энергиясына жоғары баға төлеу арқылы реттеуі мүмкін. Кейбір тұтынушылар өз тұтынуының бір бөлігін күн панельдері мен аккумуляторлар сияқты баламалы көздерге ауыстыра алады. Көп жағдайда, сұранысқа жауап беруді электр қуатын жеткізудің технологиялық экономикалық үлестіру жүйесі деп қарастыруға болады. Сұранысқа жауап ретінде ерікті үлестіру бағалық ынталандырулар арқылы жүзеге асырылады – қуат тұтынуды төмендеткені үшін төмендетілген бірлік баға ұсынылады. Бұл тікелей салдары, егер электр қуатын тұтынушылар шығынды азайтуға тырыспаса, олар шың кезеңдерде «қуат дүмпуі» бірлік бағасын төлейді, бұл тікелей немесе жалпы тарифтерге қосылады. Егер қолданылса, міндетті үлестіру, шың жүктеме кезеңдерінде электр қуатын үзілісті түрде ажырату арқылы жүзеге асырылады. Іс жүзінде, жазғы ыстық толқындар мен қысқы суықтар тұтынушылар мен кәсіпорындар үшін жоспарланған электр қуатын ажыратумен сипатталуы мүмкін, егер ынталандыру арқылы ерікті үлестіру жалпы қуат ұсынылымына сәйкес келу үшін жүктемені жеткілікті түрде азайта алмаса.

Электр энергиясының бағасы

Электр энергиясы жүйелерінің көпшілігінде кейбір немесе барлық тұтынушылар электр энергиясының бірлігі үшін тұтыну кезінде өндіріс құнына қарамастан, белгілі бір баға төлейді. Тұтынушы бағасын үкімет немесе реттеуші белгілей алады және әдетте белгілі бір кезеңде (мысалы, бір жыл) өндіріс бірлігінің орташа құнын көрсетеді. Сондықтан тұтыну, қысқа мерзімде (мысалы, сағаттық есеппен) өндіріс құнына сезімтал болмайды. Экономикалық тұрғыдан алғанда, тұтынушылардың электр энергиясын пайдалануы қысқа мерзімде серпімсіз болады, себебі тұтынушылар өндірістің нақты бағасына тап болмайды; егер тұтынушылар өндірістің қысқа мерзімді құнына тап болса, олар осы баға сигналдарына жауап ретінде электр энергиясын пайдалануын өзгертуге бейім болар еді. Нағыз экономист осы тұжырымдаманы кеңейтіп, осы белгілі тарифтер бойынша қызмет алатын тұтынушыларға теориялық "қоңырау опциялары" берілгенін болжай алады, бірақ шындығында, кез келген басқа бизнес сияқты, клиент тек ұсынылғанды келісілген бағамен сатып алады. Мысалы, сағат 9:00-де дүкеннен 10 долларлық зат сатып алған клиент 10 сатушыны көруі мүмкін, бірақ олардың тек біреуі оған қызмет көрсетеді, ал сағат 15:00-де сол 10 долларлық затты сатып алғанда барлық 10 сатушы жұмыс істеп тұрғанын көреді. Сол сияқты, дүкеннің сату құны сағат 9:00-де сатылған заттар үшін сағат 15:00-де сатылған заттардың құнынан 5-10 есе жоғары болуы мүмкін, бірақ клиент сағат 9:00-де сатылған зат үшін сағат 15:00-де сатылған затқа қарағанда айтарлықтай көп төлемегендіктен, оның 10 долларлық затқа "қоңырау опциясы" бар деп айтудың мәні жоқ. Барлық электр жүйелерінде электр энергиясы генераторлар арқылы өндіріледі, олар сапасы бойынша тізімделеді, яғни ең төменгі айнымалы құны (өндірістің ең төменгі айнымалы құны) бар генераторлар бірінші болып пайдаланылады, содан кейін келесі ең арзан және т.б., электр энергиясына деген сұраныс қанағаттанғанша. Көптеген электр жүйелерінде электр энергиясының көтерме бағасы энергияны қосып, ең қымбат генератордың шекті құнына тең болады, бұл сұраныс деңгейіне байланысты өзгереді. Осылайша бағаның өзгеруі айтарлықтай болуы мүмкін: мысалы, 2006 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Онтариода өндірушілерге төленген көтерме баға (канад долларымен) 318 доллар/МВт·сағ пигіне дейін жетіп, ең төменгі көрсеткіш - (теріс) 3,10 доллар/МВт·сағ құрады. Бағаның күнделікті сұраныс циклына байланысты екіден бес есеге дейін өзгеруі жиі кездеседі. Егер баға теріс болса, бұл өндірушілер желіге электр энергиясын беру үшін төлем төлейтінін көрсетеді (және нақты уақыт бағасын төлейтін тұтынушылар осы кезеңде электр энергиясын тұтыну үшін жеңілдік алған болуы мүмкін). Бұл әдетте түнде болады, сұраныс барлық генераторлар ең төменгі қуат деңгейінде жұмыс істейтін деңгейге дейін төмендегенде және олардың кейбіреулерін тоқтату қажет болады. Теріс баға - бұл осы тоқтатуларды ең төмен құнмен жүзеге асыруға ынталандыру. 2006 жылы Карнеги Меллон университетінің екі зерттеуі электр энергиясы саласы үшін жалпы тұрғыдан сұранысқа жауап берудің маңыздылығын және PJM Interconnection аймақтық беру жүйесі үшін нақты уақыт бағасын тұтынушыларға қолдануды қарастырды, бұл АҚШ-та 65 миллион тұтынушыға 180 гигаватт қуатпен қызмет көрсетеді. Соңғы зерттеуде ең жоғары сұраныстың тіпті шағын өзгерістері тұтынушылардың үнемдеуіне және қосымша ең жоғары қуаттылық үшін шығындарды болдырмауға үлкен әсер ететіні анықталды: ең жоғары сұраныстың 1% өзгерісі 3,9% үнемдеуге, жүйе деңгейінде миллиардтаған долларға әкеледі. Сұраныстың ең жоғары шағында шамамен 10% азайту (сұраныстың серпімділігіне байланысты қол жетімді) жүйелерді 8 мен 28 миллиард доллардың арасында үнемдеуге мүмкіндік береді. Браттл тобының директоры Ахмад Фаруки бір талқылау қағазында АҚШ-тың электр энергиясына деген сұраныстың 5% азайтылуы 20 жылдық кезеңде шамамен 35 миллиард доллар үнемдеуге мүмкіндік беретінін есептеді, бұл азайтуға қажетті динамикалық бағаны жүзеге асыру үшін қажетті өлшеу және байланыс құралдарының құнын ескермейді. Пайданың жалпы сомасы 35 миллиард доллардан кем болса да, олар әлі де айтарлықтай болады. Онтариода, Канадада, тәуелсіз электр жүйесі операторы 2006 жылы ең жоғары сұраныс жылдың барлық уақытының 0,4% -ынан кемін құрайтын 32 жүйелік сағат ішінде 25 000 мегаватттан асып кеткенін атап өтті, ал жыл ішіндегі ең жоғары сұраныс 27 000 мегаватттан сәл ғана асып кетті. Сондықтан, сенімді міндеттемелерге негізделген ең жоғары сұранысты "қырқу" мүмкіндігі провинцияға орнатылған қуатын шамамен 2000 мегаваттқа азайтуға мүмкіндік береді.

Электр желілері және тұтынудың ең жоғары деңгейіне жауап беру

Электр желісінде электр энергиясын тұтыну мен өндіру әрқашан теңгерімде болуы керек; кез келген елеулі тепе-теңсіздік желінің тұрақсыздығына немесе кернеудің күрт өзгеруіне және желідегі ақауларға әкелуі мүмкін. Сондықтан, жалпы өндіріс қуаты жалпы ең жоғары сұранысқа сәйкес келеді, бірақ қателіктерді ескеруге және төтенше жағдайларға (мысалы, ең жоғары сұраныс кезеңінде станциялардың істен шығуы) мүмкіндік береді. Операторлар әдетте кез келген уақытта ең төмен құнмен (шекті шығын бойынша) электр энергиясын пайдалануды жоспарлайды және сұраныс өскенде қымбат станциялардан қосымша қуат алады. Сұранысқа жауап беру көбінесе ықтимал бұзылулар қаупін азайту, қосымша станциялар үшін капиталдық шығындарды болдырмау және қымбат немесе тиімсіз станцияларды пайдалануды болдырмау мақсатымен ең жоғары сұранысты төмендетуге бағытталған. Электр энергиясын тұтынушылар қуат өндіру қымбат көзден пайдаланылса, жоғары баға төлейді. Сұранысқа жауап беруді жоғары сұраныс және төмен сұраныс кезеңдерінде сұранысты арттыру үшін де пайдалануға болады. Кейбір электр станциялары толық қуатпен жұмыс істеуі керек (мысалы, атомдық станциялар), ал басқалары минималды шекті шығынмен өндіруі мүмкін (мысалы, жел және күн станциялары). Энергияны сақтау мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, сұранысқа жауап беру желінің тұрақтылығын сақтау үшін осы кезеңдерде жүктемені арттыруға тырысуы мүмкін. Мысалы, 2006 жылдың қыркүйегінде Онтарио провинциясында қысқа мерзімге кейбір пайдаланушылар үшін электр энергиясының бағасы теріс болды. Энергияны сақтау, мысалы, гидроаккумуляциялық электр станциялары, төмен сұраныс кезеңдерінде жүктемені арттыруға және кейінірек пайдалануға мүмкіндік береді. Жүктемені арттыру үшін сұранысқа жауап беруді пайдалану жиі кездеспейді, бірақ оңай төмендетілетін үлкен өндіріс қуаты бар жүйелерде қажетті немесе тиімді болуы мүмкін. Кейбір желілер нақты уақыт емес, бірақ іске асыру оңай баға белгілеу механизмдерін (мысалы, пайдаланушылар күндіз жоғары және түнде төмен баға төлейді) пайдалана алады, бұл сұранысқа жауап беру механизмінің артықшылықтарын аз технологиялық талаптармен қамтамасыз етеді. Ұлыбританияда 1970 жылдан бері "Economy 7" және электрмен жылытуға байланысты сұранысты түнгі ең төмен сұраныс кезеңдеріне ауыстыруға тырысатын ұқсас схемалар қолданылып келеді. Жақында, 2006 жылы Онтарио "пайдалану уақыты" (TOU) бағасын қолданатын "ақылды есептегіштер" бағдарламасын іске қосты, ол бағаны шың, орта және төмен сұраныс кестелеріне сәйкес белгілейді. Қыста ең жоғары сұраныс таңертең және кешкі уақытта, орта сұраныс - түстен кешке дейін, ал ең төмен сұраныс - түнде болады; жазда ең жоғары және орта сұраныс кезеңдері кері айналады, бұл ауа баптау жүйелерінің жазғы сұраныстың драйвері екенін көрсетеді. 2015 жылдың 1 мамырына қарай Онтарионың көптеген электр энергиясын ұсынатын компаниялары барлық клиенттерді "ақылды есептегіштер" арқылы пайдалану уақытына сәйкес есептеуге көшірді, ең жоғары тарифтер ең төмен тарифтерден шамамен 200%-ға, ал орта тарифтер шамамен 150%-ға жоғары. Австралияда Сұранысқа жауап берудің ұлттық стандарттары (AS/NZS 4755 сериясы) бар, оны электр энергиясын таратушылар бірнеше он жылдан бері бүкіл елде іске асырып келеді, мысалы, су жылытқыштарды, кондиционерлерді және бассейн насостарын басқару. 2016 жылы стандарттар сериясына электр энергиясын сақтауды (мысалы, аккумуляторларды) басқару әдістері қосылды.

Жүкті түсіру

Жүктеме жоғалған кезде (генерациялық қуат жүктемеден төмен түскенде), коммуналдық қызметтер қызмет көрсету аймақтарында мақсатты түрде тоқтан өшірулер, кезекті тоқтан өшірулер немесе жүйе бойынша сұраныс шарына жеткенде, үлкен қуат қолданатын өнеркәсіптік тұтынушылармен келісім арқылы жабдықтарын өшіру арқылы жүктемені азайтуды (Төтенше жүктеме азайту бағдарламасы, ELRP) іске асыруы мүмкін.

Жүкті азайтуға ынталандыру

Энергия тұтынушыларына сұранысқа жауап беретін провайдердің мұндай сұранысына жауап беру үшін белгілі бір ынталандыру қажет. Сұранысқа жауап беру ынталандыруы ресми немесе бейресми болуы мүмкін. Электрмен жабдықтаушы компаниялар электр энергиясы бағасының қысқа мерзімді өсуін ескере отырып, тарифтік ынталандыруды құруы мүмкін, немесе ірі көлемдегі тұтынушыларға ыстық толқын кезінде міндетті түрде тұтынуды қысқарту шараларын енгізуі мүмкін, олар өздерінің қатысуы үшін сыйақы алады. Басқа тұтынушылар жоғары сұраныс кезеңдерінде қуатты азайту бойынша берік міндеттемелеріне байланысты жеңілдіктер немесе басқа да ынталандырулар алуы мүмкін, бұл кейде “негаватттар” деп аталады. Мысалы, Калифорния өз ELRP бағдарламасын енгізді, онда төтенше жағдай жарияланған кезде тіркелген тұтынушылар электр энергиясын үнемдеуі үшін несие алады (2021 жылы 1 доллар, 2022 жылы 2 доллар). Коммерциялық және өнеркәсіптік электр энергиясын пайдаланушылар электрмен жабдықтаушы компанияның сұранысы болмаса да, өздері жүктемені азайту шараларын қолдануы мүмкін. Кейбір кәсіпорындар өздері электр энергиясын өндіреді және желіден электр сатып алудан аулақ болу үшін энергия өндіру қуатын шектеуге тырысады. Кейбір электрмен жабдықтаушы компаниялардың коммерциялық тарифтік құрылымдары бар, олар тұтынушының айлық электр энергиясы құнын ең жоғары тұтыну немесе ең жоғары сұраныс деңгейіне байланысты белгілейді. Бұл тұтынушыларды энергияға деген сұранысты тегістеуге ынталандырады, бұл энергия сұранысын басқару деп аталады, кейде бұл уақытша қызметтерді қысқартуды талап етеді. Кейбір елдерде барлық тұтынушылар үшін нақты уақыт бағасын ұсыну мақсатында, сұраныс кезеңінде белгіленген бағадан өзгеше, ақылды есептегіштер енгізілді. Бұл жағдайда тұтынушылар сұранысы жоғары, бағасы жоғары кезеңдерде тұтынуды азайтуға тікелей ынталандырылады. Көптеген тұтынушылар әртүрлі уақытта сұранысты тиімді түрде азайта алмайды немесе ең жоғары бағалар қысқа мерзім ішінде сұраныстың өзгеруіне жеткілікті түрде ықпал ете алмайды (тұтынушылардың бағаға сезімталдығы төмен немесе сұраныстың серпімділігі төмен). Тиімді болғанымен, кейбір жағдайларда қолдануға тым қымбат болатын автоматтандырылған басқару жүйелері де бар.

Ақылды желілерді қолдану

Ақылды желілердің қолданылуы электр энергиясын өндірушілер мен тұтынушылардың бір-бірімен байланыс орнату және электр энергиясын қалай және қашан өндіру және тұтыну туралы шешім қабылдау мүмкіндігін арттырады. Бұл дамып келе жатқан технология тұтынушыларға коммуналдық қызмет жүктемені азайтуды сұрайтын оқиғаға негізделген сұранысқа жауап беруден, жүктемені үнемі бақылауға ынталандыруды көретін 24/7 негізделген сұранысқа жауап беруге өтуге мүмкіндік береді. Бұл өзара әрекеттесу сұранысқа жауап беру мүмкіндіктерін арттырса да, тұтынушылар әлі де экономикалық ынталандыруларға көбірек бейім және өз активтерін коммуналдық компанияларға толық бақылауға беруге құлшынбайды. Ақылды желілердің бір артықшылығы – уақытқа негізделген тарифтер. Әдетте тұтынылған энергия (кВт·сағ) және қажетті ең жоғары жүктеме үшін белгілі бір төлемді төлейтін тұтынушылар өз шегін белгілеп, құнның өзгеруінен пайда алу үшін тұтынуын реттей алады. Бұл құрылғылар мен жабдықты басқару үшін энергияны басқару жүйесін пайдалануды қажет етеді және масштабты үнемділікке әкелуі мүмкін. Тағы бір артықшылық, әсіресе өндіріспен айналысатын ірі тұтынушылар үшін, жүктемені мұқият бақылауға, өзгертуге және теңгеруге мүмкіндік беру, бұл тұтынушыға ең жоғары жүктемені үнемдеуге және кВт·сағ пен кВт/ай ғана емес, сонымен қатар энергия нарығында үнемдегенін сатуға мүмкіндік береді. Бұл да күрделі энергияны басқару жүйелерін, ынталандыруларды және тиімді сауда нарығын қамтиды. Ақылды желілердің қолданылуы өндірушілер мен тұтынушыларға нақты уақыт деректерін ұсыну арқылы сұранысқа жауап беру мүмкіндіктерін арттырады, бірақ экономикалық және экологиялық ынталандырулар осы практиканың негізгі қозғаушы күші болып табылады. Болашақтағы ақылды желілерде сұранысқа жауап берудің ең маңызды құралдарының бірі – электр көліктері. Электр энергиясының осы жаңа көзін біріктіру, сонымен қатар электр жүйелеріндегі белгісіздіктің жаңа көзі, ақылды желілердің тұрақтылығы мен сапасын сақтау үшін маңызды, сондықтан электр көліктерінің тұрақтарын сұранысқа жауап беруді біріктіруші ұйым деп қарастыруға болады.

Қалпына келтірілетін энергия көздерін пайдалану үшін өтінім

Қазіргі заманғы электр желісі, жаңартылатын энергияны өндірудің үлесі артып, дәстүрлі тігінен интеграцияланған жүйелерден тарап жатқан жүйелерге өтуде. Бұл энергия көздері көбінесе кеңінен таралып, тұрақсыз сипатқа ие. Мұндай ерекшеліктер желінің тұрақтылығы мен тиімділігіне қатысты мәселелер тудырады, нәтижесінде желіге қосылатын осы ресурстардың мөлшері шектеледі. Дәстүрлі тігінен интеграцияланған желіде энергияны сұраныс өзгерістеріне жылдам бейімделе алатын электр станциялары қамтамасыз етеді. Ал жаңартылатын энергия көздерінің өндіріс көлемі ауа-райы жағдайларына байланысты болады және сұраныс өзгергенде жауап бере алмайды. Желіге қосылған маңызды емес жүктемелерді басқару арқылы жаңартылатын энергия көздерінің күтпеген ауытқуларын азайтуға болады. Осылайша, өндіріс сұранысқа емес, сұраныс өндіріске бейімделеді. Осы принцип сұранысқа жауап берудің негізі. Сұранысқа жауап беру жүйелерін іске асыру үшін сенсорлар, атқарушы механизмдер және байланыс протоколдары арқылы көптеген тарап жатқан ресурстарды үйлестіру қажет. Құрылғылар тиімді жұмыс істеу үшін экономикалық тұрғыдан тиімді, сенімді болуы керек, сонымен қатар басқару міндеттерін орындауда да тиімді болуы шарт. Тиімді басқару үшін құрылғылардың үлкен желілерін үйлестіруге және осы тарап жатқан жүйелерді экономикалық және қауіпсіздік тұрғысынан басқаруға және оңтайландыруға қабілетті күшті жүйе қажет. Сонымен қатар, жаңартылатын энергия көздерінің өндірісі артуы желінің тепе-теңдігін сақтау үшін қосымша қызметтерді сатып алу қажеттілігін арттырады. Мұндай қызметтердің бірі – төтенше жағдайларға арналған резерв, ол желінің жиілігін төтенше жағдайларда реттеу үшін қолданылады. Көптеген тәуелсіз жүйе операторлары қосымша қызметтер нарығының ережелерін сұранысқа жауап беруге дәстүрлі энергия көздерімен бірге қатысуға мүмкіндік беретіндей етіп құрылымдайды. Бұл генераторлардың қуатын тиімдірек пайдалануға, шығындарды төмендетуге және қоршаған ортаның ластануын азайтуға мүмкіндік береді. Инверторлік генерацияның дәстүрлі генерацияға қатысты үлесі арта келе, жиілікті тұрақтандыру үшін қолданылатын механикалық инерция төмендейді. Инверторлік генерацияның өткінші жиіліктерге сезімталдығымен байланысты, генераторлардан басқа көздерден қосымша қызметтерді алу маңыздырақ болып келеді.

Сұранысты азайту технологиялары

Сұранысқа жауап беру процесін автоматтандыру үшін технологиялар бар, және олардың көптеген түрлері әзірленуде. Мұндай технологиялар жүктемені азайту қажеттілігін анықтайды, қатысушы пайдаланушыларға сұраныс туралы хабарлайды, жүктемені автоматты түрде азайтады және сұранысқа жауап беру бағдарламаларының орындалуын тексереді. GridWise және EnergyWeb – АҚШ-та осы технологияларды дамытуға бағытталған екі ірі федералдық бастама. Университеттер мен жеке компаниялар да осы салада зерттеулер мен әзірлемелер жүргізуде. DR үшін кеңейтілген және жан-жақты бағдарламалық қамтамасыз ету шешімдері бизнес пен өнеркәсіптің өсуіне жағдай жасайды. Кейбір энергетикалық компаниялар өнеркәсіптік, коммерциялық және тұрғын үй пайдаланушыларына қосылған автоматтандырылған жүйелерді қарастырып, сынақтан өткізуде, олар ең жоғары сұраныс кезінде тұтынуды азайта алады, яғни тұтынуды сәл кешіктіреді. Мысалы, жүйеге күшті жүктеме түскен кезде, электр желісінің тұрақтылығын сақтау үшін қосымша қуатты қамтамасыз ету қажет болады. Мұндай жағдайлар жылына бірнеше рет ғана тууы мүмкін. Бұл процесте кейбір құрылғыларды немесе жабдықтарды өшіру немесе тоқтату (және сұраныс күтпегендей төмен болған кезде, керісінше, пайдалануды арттыру) қарастырылады. Мысалы, жылытуды төмендету немесе кондиционерді немесе тоңазытқышты күшейту (температураны жоғарылату арқылы электр энергиясын аз жұмсауға болады), пайдаланудың ең жоғары деңгейі басылғанша сәл кешіктірілуі мүмкін. Торонто қаласындағы кейбір тұрғын үй пайдаланушылары Peaksaver AC бағдарламасына қатыса алады, онда жүйе операторы ең жоғары сұраныс кезінде ыстық су жылытқыштарын немесе кондиционерді автоматты түрде басқара алады; желі сұраныстың шыңы кешігу арқылы пайда көреді (қуаттық станциялардың циклдік жұмыс істеуіне немесе шыңдық жағдайлардан аулақ болуына мүмкіндік береді), ал қатысушылар сұраныс шыңы кезеңдерінен кейін тұтынуды кешіктіру арқылы пайда көреді, осы кезде бағалар төмендеуі керек. Бұл эксперименттік бағдарлама болғанымен, кеңейтілген масштабта бұл шешімдер сұраныстың ең жоғары деңгейін едәуір төмендетуге мүмкіндік береді. Мұндай бағдарламалардың табысты болуы тиісті технологияны, электр энергиясы үшін қолайлы баға белгілеу жүйесін және технологияның өзіндік құнын әзірлеуге байланысты. Bonneville Power Вашингтон және Орегон штаттарында тікелей басқару технологиясын тәжірибеден өткізді және аулақ болған беру инвестициясы технологияның құнын толық ақтағанын анықтады. Сұранысқа жауап беруді іске асырудың басқа әдістері термостаттарды реттеудің орнына жұмыс циклдерін аздап қысқарту мәселесіне жақымдасады. Бұларды жекешелендірілген құрылыс автоматтандыру жүйелерін бағдарламалау арқылы немесе бір нысандағы бірнеше жүктемелерді үйлестіретін үйірме логикалық әдістер арқылы іске асыруға болады (мысалы, Encycle's EnviroGrid контроллерлері). Осыған ұқсас тәсіл жазғы маусымдағы ең жоғары сұранысты басқару үшін де қолданылуы мүмкін. Алдын ала салқындату немесе термостатты сәл жоғары орнату ең жоғары сұранысты азайтуға көмектеседі. 2008 жылы Ұлыбританияда динамикалық сұранысты сезінетін электр тоңазытқыштары сатыла бастайды деп хабарланды, бұл желілік жиілікті бақылауға негізделген салқындату циклін кешіктіруге немесе жылдамдатуға мүмкіндік береді, бірақ 2018 жылға қарай олар кеңінен қолжетімді болған жоқ.

Өнеркәсіптік тұтынушылар

Өнеркәсіптік тұтынушылар да сұранысқа жауап беруге қатысады. Кәсіптік және тұрғын үй жүктемелерімен салыстырғанда, өнеркәсіптік жүктемелердің бірнеше артықшылығы бар: өнеркәсіптік өндіріс орналымдарының электр қуатын тұтыну мөлшері және олардың қуатты өзгерту мүмкіндігі көбінесе өте жоғары; сонымен қатар, өнеркәсіптік орналымдарда сұранысқа жауап беруді қамтамасыз ететін бақылау, байланыс және нарыққа қатысу инфрақұрылымы әдетте-ақ бар; оның үстіне, алюминий қорыту зауыттары сияқты кейбір өнеркәсіптік орналымдар электр қуатын тұтынуды жылдам және нақты реттеуге қабілетті. Мысалы, Alcoa компаниясының Warrick операциясы MISO ұйымына сұранысқа жауап беруге дайын, білікті ресурстың қатарында қатысады, ал Trimet Aluminium өз қорыту цехын қысқа мерзімдік энергия жинағыш ретінде пайдаланады. Сұранысқа жауап беруді ұсынуға ең қолайлы өнеркәсіп салаларын таңдау, әдетте, жоғалған жүктеменің құнына негізделген бағалау арқылы жүзеге асырылады. Кейбір деректер орталықтары резервтік қамтамасыз ету үшін бір-бірінен қашық жерлерге орналасқан және сұранысқа жауап беруді жүзеге асыра отырып, жүктемелерді олардың арасында ауыстыра алады.

Ұзақ мерзімді пайда үшін қысқа мерзімді қолайсыздық

Жоғары сұраныс кезеңінде жүктемені азайту маңызды, себебі бұл жаңа электр станциялары салыну қажеттілігін төмендетеді. Жоғары сұранысқа жауап беру үшін энергия ұйымдары өте капиталды қажет ететін электр станциялары мен желілер салады. Шың сұраныс жылына бірнеше рет ғана болады, сондықтан бұл активтер өз мүмкіндіктерінің аз бөлігін ғана пайдаланады. Электр энергиясын пайдаланушылар осы пайдаланбаған қуат үшін электр энергиясына төлейтін баға арқылы төлейді. Demand Response Smart Grid Coalition мәліметтері бойынша, АҚШ-тағы электр энергиясы құнының 10-20% жылдың 100 сағатындағы жоғары сұранысқа байланысты туындайды. Сұранысқа жауап беру (DR) – энергия ұйымдарының ірі капиталдық шығындарды азайтуының және осылайша тарифтерді жалпы алғанда төмен ұстауының бір жолы; алайда, мұндай азайтулардың экономикалық шегі бар, өйткені тұтынушылар қолданылмаған электр энергиясының өндірістік немесе пайдалы құнын жоғалтады. Сондықтан, сұранысқа жауап берудің қандай үнемдеуге мүмкіндік беретінін ғана қарастыру жеткіліксіз, сонымен қатар тұтынушы осы процесте неден бас тартатынын да ескеру қажет.

Сұранысты азайту және британдық ұлттық желіде дизель генераторларын пайдалану

2009 жылдың желтоқсанына қарай, Ұлттық желіде сұранысқа жауап беруге 2369 МВт келісімшарт жасалған, бұл STOR деп белгіленеді. Сұраныс жағы 89 нысанда 839 МВт (35%) қамтамасыз етеді. Осы 839 МВт-тың шамамен 750 МВт-ы қосалқы генерацияны құрайды, ал қалғаны жүктеменің төмендетілуінен тұрады. Ұлыбританиядағы әртүрлі коммерциялық және өнеркәсіптік ғимараттардағы жарты сағаттық сұраныс профильдері мен электр энергиясына сұраныстың өзгеруін зерделеген зерттеу, жүктемені ауыстыруға және сұранысты төмендетуге тек аз ғана бөлік қатысқанын, ал сұранысқа жауап берудің көп бөлігін қосалқы генераторлар қамтамасыз ететінін көрсетті.