Кіріспе
Айнымалы жұлдыздың түрі. Гамма Дорадус айнымалы жұлдыздары – бетіндегі радиалды емес тербелістерге байланысты жарықтылығы өзгеріп отыратын айнымалы жұлдыздар. Бұл жұлдыздар әдетте жас, ерте F немесе кеш A типіндегі негізгі тізбек жұлдыздары болып табылады, ал жарықтығының қалыпты ауытқуы 0,1 шамаға жетеді, ал тербеліс периоды шамамен бір тәуліктей болады. Бұл айнымалы жұлдыздар класы салыстырмалы түрде жаңа, алғаш рет 1990 жылдардың екінші жартысында сипатталған, ал өзгерістердің негізгі физикалық себебі әлі зерттелуде. 9 Aurigae жұлдызының айнымалы екендігі алғаш рет 1990 жылы байқалды. Дегенмен, қазіргі уақытта қабылданған ешбір түсіндірме жеткілікті болған жоқ: ол тым баяу тербелді және Дельта Скутидің тұрақсыздық аймағынан тыс болды, сондай-ақ заттың тотығуын көрсететін ешқандай дәлел болмады, бірақ Гамма Дорадус және HD 96008 ұқсас екендігі анықталды. Бұл үш жұлдыз, сондай-ақ HD 224638 көп ұзамай жаңа айнымалы жұлдыздар класына жатады деп болжанды, онда Delta Scuti айнымалыларының p режиміндегі тербелістері емес, g режиміндегі тербелістері өзгергіштікке себеп болады. HD 224945 және HD 164615 де ұқсас екендігі байқалды, ал HD 96008 оның тұрақты периодының негізінде жарамсыз деп танылды. Күн тотылуы және жұлдыздық дақтар Гамма Дорадустың өзгергіштігінің себебі ретінде тез арада жоққа шығарылды, ал 9 Aurigae-нің өзгергіштігі бір жылдан кейін g режиміндегі тербелістерден туындағаны расталды, осылайша жұлдыздар жаңа айнымалы жұлдыздар класының прототиптері ретінде мойындалды. Көп ұзамай оннан астам үміткерлер табылды, ал оны ашқандар бұл топты ең жарқын мүшесінің және айнымалы екені бірінші болып анықталған жұлдызының атымен – Гамма Дорадус жұлдыздары деп атады.
Gamma Doradus variables are variable stars which display variations in luminosity due to non radial pulsations of their surface. The stars are typically young, early F or late A type main sequence stars, and typical brightness fluctuations are 0.1 magnitudes with periods on the order of one day. This class of variable stars is relatively new, having been first characterized in the second half of the 1990s, and details on the underlying physical cause of the variations remains under investigation. The star 9 Aurigae was first noticed to be variable in 1990. However, none of the currently accepted explanations were adequate: it pulsated too slowly and was outside of the Delta Scuti instability strip, and there was no evidence for any eclipsing material, although Gamma Doradus and HD 96008 were noted to be similar. These three stars, as well as HD 224638, were soon hypothesized to belong to a new class of variable stars in which variability was produced by g mode pulsations rather than the p mode pulsations of Delta Scuti variables. HD 224945 and HD 164615 were noticed to be similar as well, while HD 96008 was ruled out on the basis of its more regular period. Eclipses and starspots were soon ruled out as the cause of the Gamma Doradus' variability, and the variability of 9 Aurigae was confirmed to be caused by g mode pulsations a year later, thus confirming the stars as the prototypes of a new class of variable stars. Over ten more candidates were quickly found, and the discoverers dubbed the group the Gamma Doradus stars, after the brightest member and the first member found to be variable.
Тізім
Атау (аты) Шоқжұлдыз Табылған ең жоғарғы көрінетін шамасы (mV) Мезгілі (күн) 6m.48 (Hipparcos) 6m.51 (Hipparcos) 0.40331 A7Vm Алғашқы гибридтік Гамма Дорадус/Дельта Скути айнымалысы Ara Aerts және басқалар. (1998) 7м.15 0.7541 F2V V350 CMa A Canis Major Eyer & Aerts (2000) 6м.18 6м.27 0.7750 10.959 F2V Екі анық кезеңі бар V1026 Cen 5m.75 (Hipparcos) 5m.84 (Hipparcos) 0.79955 F0V γ Dor Dorado Krisciunas (1993) 6m.38 0.4210 F0V 80 Leo Leo Henry & Fekel (2002) 6m.34 6m.37 0.45286 F3IV HD 40745 (AC Lep) Lepus Aerts et al. (1998) 7м.17 0.62447 F0V HD 50747 Моноцерос Dolez және басқалар. (2009) 5м.75 0.57644 F1V Гибридтік Гамма Дорадус/Дельта Скути айнымалысы HD 41547 A Моноцерос Henry et al. (2007) 5м.87 0.81123 F4V α Oph (Rasalhague) Ophiuchus Monnier және басқалар. (2010) 6м.11 (B) 0.61439 F0V+G1V HD 164615 (V2118 Oph) Ophiuchus Mantegazza және басқалар. (1994) 5m.83 (Hipparcos) 5m.86 (Hipparcos) 0.41113 F2V HR 8799 (V342 Peg) Pegasus Rodriguez & Zerbi (1995) 6m.00 (Hipparcos) 6m.06 (Hipparcos) 0.5053 A5V Ламбда Бутис жұлдызы және Вегаға ұқсас жұлдыз V372 Peg Pegasus Kaye және басқалар. (1998) 4м.47 4м.50 0.9584 F0IV/V ι TrA A Triangulum Australe Aerts және басқалар. (1998) 6м.00 V (0.032) TESS 0.415 F0V