Жұлдыздық астрофизика
-
Апуз шоқжұлдызындағы жұлдыздар мен галактикалар
Оңтүстік жартышардағы Аподис шоқжұлдызы – қызыл түсті жұлдыздардың ерекше жиынтығы. Жұлдыздардың қашықтығы, түрлері, жарқырауы туралы мәліметтер.
-
Жұлдыздардың түсі мен жарқырауына қатысты негізгі тізбек
Жұлдыздың түсі мен жарқырауы бойынша анықталатын, Күн сияқты көптеген жұлдыздардың өмірлік циклі мен қасиеттерін көрсететін негізгі тізбек туралы мақала.
-
Жұлдыздар және олардың құрылысы
Жұлдыздар – өзін-өзі жарқырататын, гравитациямен ұсталатын плазма шарлары. Күн – ең жақын жұлдыз. Астрономиялық каталогтар жұлдыздарды анықтайды.
-
Жұлдыздардың өмірі мен эволюциясы
Жұлдыздардың өмірі: эволюция, өмір сүру ұзақтығы, массаға байланысты өзгерістер. Газ және шаңнан қалай пайда болатыны, тұрақтанған кездегі жағдайы.
-
Жұлдыздың сәуле шығаратын сыртқы қабығы
Жұлдыздың фотосферасы – жарық сәулеленетін сыртқы қабаты. Плазманың мөлдірлігі, температурасы, фотондар туралы мағлұматтар берілген.
-
Қызыл алып жұлдыздардың өмірінің соңында пайда болатын планеталық тұмандықтар
Жұлдыздардың өмірінің соңында пайда болатын планеталық тұмандықтар – қызыл алып жұлдыздардан шығатын жарқыраған газ қабығы. Астрономия, тұмандықтар, жұлдыздар.
-
Жұлдыз атмосферасының хромосферасы
Жұлдыз атмосферасының хромосфера қабаты: құрамы, қасиеттері, күндегі орны және плазмалық спикулалар туралы мағлұмат. Астрономиялық зерттеулер.
-
Өзгергіш Жұлдыздар және Олардың Қасиеттері
Өзгергіш жұлдыздар: жарықтығы уақыт өте өзгеретін жұлдыздар. Ішкі және сыртқы өзгергіштер, спектр өзгерістері туралы біліңіз. Астрономия, ғылым.
-
Супержұлдыздар: Массивті және жарқын жұлдыздар типі
Супергиганттар – аса зор, жарқын жұлдыздар. Температурасы 3400K-ден 20000K-ге дейін жетеді. Жұлдыздардың түрлері, Hertzsprung-Russell диаграммасы.
-
Жарық шығаратын иондалған газдардан тұратын тұмандықтар
Шығарылымдық тұмандықтар – иондалған газдардан құралған, әртүрлі толқын ұзындығында жарық шығаратын аймақтар. Жұлдыздардың пайда болуы мен өлімімен байланысты.
-
Жұлдыз дақтары: Көріністер мен ерекшеліктері
Жұлдыз дақтары – жұлдыздардағы құбылыс. Күн дақтарымен салыстырылады, бірақ әлдеқайда үлкен. Температурасы төмендеп, жарықтығын өзгертеді.
-
Қызыл супе giantтар: К және М спектрлік типіндегі жұлдыздар
Қызыл супергиганттар – К немесе М спектрлі, аса жарқын жұлдыздар. Көлемі зор, массасы шамалы, атмосферасы кеңейген, шаң-көпірлер шығарады. (Red supergiants)
-
Көк қаңқаштар: Күтілмеген жарқын және көк жұлдыздар
Көк қаңқаштар – күтілмегендей жарқын, көк түсті жұлдыздар. Олардың пайда болу себебі әлі де зерттелуде, жұлдыздар эволюциясының теориясына сын.
-
V838 Monocerotis жұлдызының құпиясы
Жұлдыздық шашырау V838 Monocerotis – Monoceros шоқжұлдызындағы жаңа айнымалы жұлдыз. 2002 жылы ашылған, Nova Monocerotis 2002 деп те аталады.
-
Жұлдыз туу процесінің бастапқы кезеңі
Жұлдыздың алғашқы қадамдары: протожұлдыз – молекулалық бұлттан масса жинап, дамудың бастапқы кезеңі. 500 мың жылға дейін соқады, кейін негізгі жұлдызға айналады.
-
Көк алып жұлдыздар: қайнар, жарқын денелер
Көк алып жұлдыздар: астрономиядағы сирек, жарқын жұлдыздар. Даму сатысы, қасиеттері, мысалдары (Бета Кентавр, Мимоза). HR диаграммасы.
-
Көк гиперкөкжұлдыздар және олардың эволюциясы
Көк гиперкөкжұлдыздар: B9 немесе A9 спектрлі, жарқын жұлдыздар. Температурасы 10,000-50,000K, Күннен миллион есе артық жарық береді. Астрономия, жұлдыздар эволюциясы.
-
RR Lyrae жұлдыздары: қасиеттері мен қолданылуы
RR Lyrae жұлдыздары: түрлері, қасиеттері, алыс галактикалардың қашықтығын өлшеудегі маңызы. Космикалық қашықтықтарды анықтаудағы стандартты шамдар.
-
Жұлдыз тербелістерін зерттеу
Жұлдыз осцилляцияларын зерттеу: Астеросейсмология жұлдыздың ішкі құрылымын, температурасын және химиялық құрамын анықтауға көмектеседі. Күннің пульсациясын да қарастырады.
-
G типіндегі жұлдыздардың жіктелуі
Жұлдыздық жіктеме: G-типіндегі жұлдыздар – спектрлік классы, температурасы, массасы, энергия өндіруі. Күн, Альфа Центавр, Тау Сети мысалдары.
-
Күннен үлкен және жарқыраған жұлдыздар түрлері
Күннен үлкен, жарқыраған жұлдыздар: гиганттар, олардың радиусы жүздеген есе, ал жарық қуаты мыңдаған есе артық. Жұлдыздардың түрлері мен кластары туралы біліңіз.
-
Көміртегі оттегіден артық атмосферасы бар жұлдызтар
Көміртегі оттегіден артық атмосферасы бар жұлдыздар – қызыл алып жұлдыздар. Көміртекті қосылыстар атмосфераны құрап, ерекше түс береді. Астрономиялық ақпарат!
-
Гравитациялық құлау: Астрономдық объектілердің тартылыс күшімен қысылуы
Гравейтациялық құлау: Астрономдық объектілердің өзінің тартылысымен қысылуы. Жұлдыздар мен қара тесіктердің пайда болуына себеп. Термоядролық синтез процесі.
-
Жеркес спектрлік жіктелу жүйесіндегі VI жарқындық класындағы жұлдыздар
Жұлдыздардың VI жарқындық классы: субдварфтар, спектрлік жіктеме, төмен жарқындық, ультракүлгін сәуле артықшылығы. Астрономиялық зерттеулер.
-
Жұлдыздық эволюцияның көлденең тармағы
Жұлдыз эволюциясы: Күнге ұқсас жұлдыздардағы көлденең тармақ – гелийдің ядрода қосылуы, жарқыраудың төмендеуі, температураның артуы.
-
Жас жұлдыздар маңындағы иондалған сутек аймағы: Штромгрен сферасы
Жас O/B класты жұлдыздардың айналасындағы иондалған сутегі (H II) аймағы – Стронгрен сферасы. Қалыптасуы, қасиеттері, Розета тұмандығы мысалы.
-
Көміртек-қышқылтек ядросы бар жұлдыздардың эволюциясы және асимптотикалық алып буыны
Жұлдыздардың эволюциясы: AGB кезеңіндегі сутек пен гелийдің қосылуы, көміртегі-қышқылтек ядросы. Астрономия, жұлдыздық қабаттар, энергия шығару.
-
Жұлдыздың конвекциялық аймағы
Жұлдыздағы конвекция аймағы: тұрақсыздық себептері, энергия тасымалы, плазма қозғалысы, және Шварцшильд критерийі туралы біліңіз.
-
Қызыл алып тармағы: гелий тұтанбас бұрынғы кезеңі
Жұлдыз эволюциясы: қызыл алып тармағы – гелий тұтанбас бұрынғы кезең. Төмен және орташа массалы жұлдыздардағы CNO циклы, К & М кластары.
-
Астрономиядағы қашықтық өлшеудің негізгі көрсеткіші: Қызыл алыптар бұтағының ұшы
Астрономиядағы қашықтық белгісі: Қызыл алыптар бұтағының ұшы (TRGB) галактикаларға қашықтықты өлшеуге көмектеседі. Hubble және VLT телескоптары қолданылады.
-
Жұлдыздың аралық кезеңі
Жұлдыз түрлері: субжұлдыз – қалыпты жұлдыздан жарқынырақ, бірақ алып жұлдыздан кіші. Эволюция кезеңі, спектрлік классы. Астрономиялық мағлұмат.
-
F типіндегі жұлдыздардың жіктелуі
F-типі жұлдыздар: қасиеттері, температурасы (6000-7600K), массасы (1.0-1.4 Күн массасы). Procyon A, Gamma Virginis A/B мысалдары. Жұлдыздық классификация.
-
А спектрлі жұлдыздардың жіктелуі
Жұлдыздық жіктеме: A типіндегі жұлдыздар – температурасы 7600-10000K, спектрінде сутектің анық сызықтары бар. Мысалдары: Altair, Sirius A, Vega.
-
Көкшіл жарқырағыш B жұлдыздарының жіктелуі
Жұлдыз түрлері: B жұлдыздары – жарқын көгілдір, ыстық, спектрлік классы B, массасы Күннен 2-16 есе артық. Be жұлдыздары, қасиеттері, мысалдары.
-
Ең ауыр жұлдыздар тізімі
Жұлдыздардың массасы: ең ауыр жұлдыздар тізімі, олардың массасы күндіздік масса бірлігімен көрсетілген. Зерттеулер жалғасуда, деректер өзгермелі.
-
Жарқын көк өзгермелі жұлдыздар
Жарқын көк айнымалы жұлдыздар (LBV) – сирек, өте массивті, жарқырақты, көгілдір түсті, өз жарқылығын өзгертетін жұлдыздар. Астрономиялық зерттеулер.
-
Өліп бара жатқан жұлдыздың тұмандығы
Жұлдыз өлімінде пайда болатын протопланетарлық тұмандықтар: инфрақызыл сәулелену, жұлдыз эволюциясы, планеталық тұмандықтарға көшу. Астрономиялық зерттеулер.
-
Бета Cephei жұлдыздарының өзгеруі
Өзгергіш жұлдыз – Beta Cephei: Жұлдыз бетінің тербелуінен туындайтын шағын, жылдам жарық өзгерістері. B класты, ыстық көк-ақ жұлдыздар. Жұлдыз туралы толық ақпарат!
-
Жұлдыздардың "қызыл шоғыры": Астрономиялық жиынтықтарды зерттеу
Астрономиядағы жұлдыздардың "қызыл шоғыры" - Гертспрунг-Рассел диаграммасындағы 5000K температуралы және +0.5 шағылысқан шамалы қызыл алып жұлдыздар тобы.
-
Гамма Дорадус жұлдыздарының өзгеруі
Гамма Дорадус жұлдыздары: жарықтығы өзгеретін, жас F/A типті жұлдыздар. Бұл өзгерістер беткейіндегі тербелістерден туындайды, зерттеулер жалғасуда.
-
Жұлдыздардың жанасуы және өзара әсерлесуі
Жұлдыздардың W Ursae Majoris типі – жарық өзгеретін екі жұлдызды жүйе. Бұл жұлдыздар бір-бірімен жанасып, масса мен энергия алмасады. Астрономия, жұлдызды жүйелер.
-
Қазаншұғыла шоқжұлдызындағы айнымалы жұлдыз
Асанқұс шоқжұлдызындағы айнымалы жұлдыз – P Cygni. Шамасы өзгереді, жарқырап, сөнеді. Температурасы 18,700°C, массасы Күннен 37 есе ауыр.
-
Қанатты Ит шоқжұлдызындағы "La Superba" жұлдызы және оның ерекшеліктері
La Superba (Y CVn) жұлдызы – Canes Venaticorum шоқжұлдызындағы айнымалы, қызыл алып жұлдыз. 160 күндік циклмен өзгереді, диаметрі 13.81 бұрыштық секунд.
-
Жұлдыз желдерімен қалыптасқан тұмандықтар: Вольф-Райе жұлдыздарының айналасындағы тұмандықтар
Жұлдыздық желдерден пайда болатын Вольф-Райе тұмандығы – массивті жұлдыздардың қоршаған ортаға әсерінен құрылатын, бірегей сақиналы құрылымы бар тұмандық.
-
Бета Лира жұлдыздарының өзгеруі
Бета Лира жұлдыздары: екілік жұлдыз жүйесі, айнымалы жарық, масса алмасу, гравитациялық деформация. Астрономиялық зерттеулерге арналған мақала.
-
Orion variable
-
Alpha Cygni variable
-
V509 Cassiopeiae
-
Yellow hypergiant
-
Instability strip