Кіріспе
Ереван мемлекеттік университеті (ЫДУ; , ԵՊՀ, Yerevani petakan hamalsaran), сондай-ақ Ереван университеті, Армениядағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне мемлекеттік университет. 1919 жылы құрылған, ол ең ірісі болып табылады. Оның 3150 қызметкерінің 1190-ы оқытушылар құрамын құрайды, оның ішінде 25 академик, 130 профессор, 700 доцент және 360 ассистент-оқытушы бар. Университетте 400 зерттеуші, 1350 аспирант және 8500 бакалавр бар, оның ішінде 300 шетелдік студент. Оқу армян тілінде жүргізіледі, бірақ қажет болған жағдайда шетелдік студенттер үшін орыс немесе ағылшын тілінде оқыту мүмкіндігі қарастырылған. Оқу жылы 1 қыркүйектен 30 маусымға дейін жалғасады. Академиялық көрсеткіштер бойынша университеттер рейтингісінде (URAP) 2010 жылы Армениядағы ең жоғары және әлем бойынша 954-ші орынға ие болды, тізімге енген 20 000 мекеме ішінде. Ереван мемлекеттік университеті QS World University Ranking 2022 бойынша әлемнің 1000 үздік университетінің қатарына кірді. ЫДУ Халықаралық университеттер қауымдастығының, Еуропалық университеттер қауымдастығының (EUA), Еуразия университеттері қауымдастығының, ректорлар одағының, Қара теңіз аймағы елдерінің университеттері қауымдастығының және Халықаралық университеттер президенттері қауымдастығының толық мүшесі болып табылады.
Yerevan State University (YSU; , ԵՊՀ, Yerevani petakan hamalsaran), also simply University of Yerevan, is the oldest continuously operating public university in Armenia. Founded in 1919, it is the largest Of its 3,150 employees, 1,190 comprise the teaching staff, which includes 25 academicians, 130 professors, 700 docents (associate professors), and 360 assistant lecturers. The university has 400 researchers, 1,350 post graduate students, and 8,500 undergraduates, including 300 students from abroad. Instruction is in Armenian, but instruction in Russian or English for foreign students is available as needed. The academic year is from September 1 through June 30. According to University Ranking by Academic Performance (URAP), it was the top ranked university in Armenia and the 954th in the world in 2010, of 20,000 institutions included in the list. Yerevan State University was listed among the 1,000 best universities of the world according to the QS World University Ranking 2022. YSU is a full member of the International Association of Universities, European University Association (EUA), the Association of Eurasian Universities, the Russian Union of Rectors, the Association of Universities of the Countries of the Black Sea Region, and the International Association of Presidents of Universities.
Қор
Ереван мемлекеттік университеті 1919 жылғы 16 мамырда Армения Республикасы үкіметінің шешімімен және саясаткер Сиракан Тигранянның күш-жігерімен құрылды. Оның алғашқы ректоры профессор Юрий Гамбарян тағайындалды (1919–1920). Университет 1920 жылғы 31 қаңтарда Александрополде (қазіргі Гюмри) өткен әсем салтанатты шарада ресми түрде ашылды. Оған премьер-министр Александр Хатисян, көптеген үкімет шенеуніктері, сондай-ақ Ұлыбритания, Франция және Иран елшілері қатысты. Бастапқыда университет Александрополдегі коммерция мектебінің ғимаратында уақытша орналасты (қазіргі Гюмри технологиялық орталығының ғимараты). Бірінші лекция 1920 жылғы 1 ақпанда академик Степан Малхасянц өткізді. Университеттің алғашқы оқу жылында 32 оқытушы және 262 студенті бар тарих және тіл білімі факультеті болды. Тарихшы Хакоб Манандян, тіл білімі маманы Манук Абегян, тарихшы Ашхарбек Калантар және Степан Малхасянц университеттегі алғашқы лекторлардың қатарында болды. Содан кейін сол жылы университет Ереванға көшірілді және Астафян көшесінде 1900 жылдардың басында салынған бұрынғы Ереван мұғалімдер семинариясының ғимаратында орналасты (архитектор Василий Мирзоян жобалаған, қазіргі уақытта теология факультеті, тарих факультеті және экономика және басқару факультеті орналасқан).
Кітапхана
Ереван мемлекеттік университетінің кітапханасы Саркис пен Мэри Измирлиан атымен 1920 жылдың 28 ақпанында ашылды. 1994 жылдың 12 қазанынан бастап кітапхана университет кешеніндегі Шаренс көшесіндегі жаңа ғимаратқа көшті, ол университеттің 75 жылдығына арналып ашылған. 1997 жылдың 7 қазанында кітапхана Саркис пен Мэри Измирлианның (швейцариялық армян меценаты Дикран Измирлианның ата-анасы) есімімен аталды. 2015 жылы кітапхана кіреберісінде армян геноциді кезінде және одан кейін Арменияны қолдаған барлық адамдарды еске алу үшін, соның ішінде еуропалық және американдық зиялылар мен саяси және мәдени қайраткерлерді құрметтеу мақсатында "Алаңдау аллеясы" ашылды.
ЕҰУ баспасы
1920 жылдың 31 қаңтарында университеттің ашылуымен бірге "Армения университеті" атты газетінің бірінші саны жарық көрді, бұл университеттің баспа үйін құруға негіз салды. Сол жылы университет Александрополь қаласында Уильям Джеймстің "Психология негіздері" атты алғашқы кітабын жариялады. Құрылғаннан бергі тоғыз он жылдық ішінде ЮСУ баспасы 5500-ден астам кітап шығарды. Қазіргі таңда баспаға филология ғылымдарының кандидаты Карен Григорян жетекшілік етеді.
Айлық газет
Университет ай сайын "Ереван университеті" газетін жариялайды.
Армяндық египтология орталығы
2006 жылдан бері университетте үш толық уақытты қызметкері бар египтология институты жұмыс істейді.
Диаспораның жазғы мектебі
"Діаспора жазғы мектебі" – 2016 жылы Арменияның Диаспора министрлігі және Ереван мемлекеттік университетінің бірлескен бастамасымен іске қосылған жоба. Бағдарламаның мақсаты – армян диаспорасының қауымдастықтарында армян ұлттық санасын сақтау және нығайту, сондай-ақ шетелдегі жас армяндардың армян тілін меңгеру деңгейін арттыру. Мектеп бағдарламасына армян қауымдық мектептерінің мұғалімдерін қайта даярлау, мәдени топтар директорларының біліктілігін жетілдіру, армян мультимедиасының және армян диаспорасы жастар ұйымдарының қызметі де кіреді.