Кіріспе

Тынық мұхитының батысындағы тайфун маусымы

1999 жылғы Тынық мұхитындағы тайфун маусымы – дауылдарға ағылшын тіліндегі аттар қолданылған соңғы маусым. Бұл маусымда рекордтық ең аз – бес тайфун қана осы қарқынға жетті. Бұған негізінен өткен жылдан бері жалғасып келе жатқан күшті Ла-Нинья әсер етті. Маусымда аталған дауылдардың саны да орташадан төмен болды, барлығы 20 дауыл пайда болды. Маусымның ресми шектері болмады; ол 1999 жылы жыл бойы жалғасты, бірақ тропикалық циклондардың көпшілігі мамыр мен қараша айлары аралығында Тынық мұхитының солтүстік-батыс бөлігінде қалыптасады. Осы мерзімде Тынық мұхитының солтүстік-батыс бөлігінде тропикалық циклондардың көпшілігі пайда болады. Бірінші аталған дауыл – Хильда 6 қаңтарда пайда болды, ал соңғы аталған дауыл – Глория 16 қарашада тарады. Батыс Тынық мұхитында қалыптасқан тропикалық дауылдарға Бірлескен тайфун ескерту орталығы (Joint Typhoon Warning Center) ат қойды. Осы аймақтағы тропикалық депрессиялардың нөміріне "W" әрпі қосылады. Филиппин жауапкершілік аймағына кіретін немесе онда қалыптасатын тропикалық циклондарға Филиппиннің атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA) ат береді. Осының салдарынан бір дауылдың екі аты болуы мүмкін.

Жүйелер

Төмендегі дауыл туралы ақпаратта, Бірлескен тайфунды ескерту орталығының (JTWC) жел жылдамдығы туралы хабарламалары Жапония метеорологиялық агенттігінің (JMA) хабарламаларынан өзгеше, себебі JTWC тропикалық циклонның ең жоғары тұрақты жел жылдамдығын анықтау үшін 1 минуттық орташа желдің АҚШ стандарттарын пайдаланады, ал JMA 10 минуттық орташа желді пайдаланады. Осының салдарынан, көбінесе JTWC циклонның ең жоғары жел жылдамдығы JMA бағалаған сол жүйенің ең жоғары жылдамдығынан жоғары болып көрінеді.

Хильда тропикалық депрессиясы (Ауринг)

JTWC 4 қаңтарда Борнеоның солтүстік-батыс жағалауынан бастау алған кең аймақтық айналымның дамуына байланысты тропикалық циклон қалыптасуы туралы ескерту жариялады. Бұл тропикалық депрессияға айналып, Борнеодан солтүстікке қарай баяу жылжыды және 6 қаңтарда Хильда тропикалық дауылға айналды. Ең жоғары күшіне жеткеннен кейін Хильда желдің күшейген аймағына одан да солтүстікке қарай жылжыды, бұл дауылдың келесі күні тарауына себеп болды. JMA және PAGASA осы жүйені бақылады, бірақ оны тропикалық депрессия деп санады. PAGASA дауылға Ауринг деп ат қойды. Малайзия Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның (ДМҰ) Тайфун комитетіне Хильда тропикалық дауыл Сабахқа ауыр жаңбыр әкелгенін хабарлады. Жаңбыр су тасқыны мен көшкіндерге әкеп соқты, нәтижесінде бес адам қаза тапты. Көшкін салдарынан елдің барлық аймандарындағы жолдарға шамамен 1,3 миллион доллар (1999 жылғы АҚШ доллары, 1999 жылғы 15 миллион малайзиялық ринггиті) көлемінде зиян келтірілді.

Тропикалық депрессия Ирис (Бебенг)

10 ақпанда Понпей мен Чуук арасында мұссондық депрессия қалыптаса бастады және батысқа қарай жылжыды. JTWC депрессия пайда болғанда және 13 ақпанда Палаудың жанынан өткенде TCFA жариялады. Дауыл Филиппинге қарай жылжығанда баяу күшейді, 17 ақпанда "Ирис" тропикалық дауылға айналды, бірақ одан әрі күшеймеді. Шығыстағы субтропикалық жотаның ықпалымен дауыл солтүстікке бұрылып, жоғары серпілістік аймаққа кірді және 19 ақпанда Лусонның шығысында тарап кетті. PAGASA бұл дауылды тропикалық депрессия деп санап, "Бебенг" деп атады. PAGASA жүйені "Каринг" деп атады және оны тропикалық депрессия деп қарастырды. Филиппиннің кейбір аймандарында жауын-шашын мол болды, бірақ құрлықта аз ғана зиян келтірілді.

Кейт (Дидинг) қатты тропикалық дауыл

22 сәуірде Филиппин теңізінде пайда болған тропикалық бұзылыс Минданао арқылы өтіп, құрлықта бола тұрып тропикалық депрессияға дейін күшейді. Депрессия жақын арада суға қайта оралып, Филиппиннің шығысынан солтүстікке қарай жылжыды, келесі күні «Кейт» тропикалық дауылға айналды. JTWC бастапқыда дауылдың күшеуі аздап ғана болатынын болжады, себебі олар оның солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай қолайсыз жағдайға қарай жылжыйтынын күткен. Алайда, «Кейт» керісінше, солтүстікке қарай жылжып, желдің аз қиылысы бар аймаққа енді. 26 сәуірде «Кейт» тайфунға айналды, бұл маусымның алғашқы тайфуны болды және көп ұзамай ең жоғары күшіне жетті. Сол күні тайфунның жылдамдығы солтүстік-шығысқа қарай артып, Иво Джиманың солтүстігінен өтті. Содан кейін «Кейт» конвекциясын жоғалта бастады және 28 сәуірде Иво Джиманың солтүстік-шығысында экстратропикалық дауылға айналды. JMA және PAGASA екеуі де «Кейтті» ең жоғары нүктесінде тропикалық дауыл деп санайды, екі жағдайда да оны маусымның алғашқы тропикалық даулы деп есептейді. PAGASA депрессия пайда болғаннан кейін көп ұзамай оны «Дидинг» деп атады және JTWC алдында тропикалық дауылға дейін көтерді. Иво Джимадағы желдің ең жоғары жылдамдығы ... болды, сонымен қатар желдің күркіреуі ... дейін жетті.

Лео тайфуны

Сәуірдің соңында Оңтүстік Қытай теңізіндегі муссондық депрессияда айналым пайда бола бастады, 27 сәуірде Маниладан батысқа қарай тропикалық депрессияға айналды. Батысқа қарай жылжығанда күшейіп, келесі күні Лео тропикалық дауылға айналды. Содан кейін дауыл Вьетнам жағалауында циклоникалық айналым жасап, солтүстік-шығысқа қарай жылжумен бірге тайфунға айналды. Қытайға қарай жылжыған Лео тайфуны жоғары қысымдық белдеудің әсерінен күшті желмен бірге тез күшейді. Бірақ, ол бұл күйін ұзақ сақтамады, себебі солтүстік-шығысқа қарай жоғары серпінді аймаққа өткенде және солтүстікке қарай жылжумен бірге әлсіреп кетті. Лео 2 мамырда тропикалық депрессия ретінде құрлыққа шықты. Осы кезде оның конвекциясы айналымнан бөлініп кеткен еді. Ұзақ өтпей Лео құрлық үстінде тарап кетті. Лео тайфуны дамып келе жатқанда, оның сыртқы жаңбыр жолақтары Вьетнамның аймақтарына дейін жетіп, жауын шашып тұрды. Тайфуннан туған үлкен толқындар Гонконгтың оңтүстігінде кемені батырып, борттағы 21 адамның тек 7-сі ғана құтқарылды. Ваглан аралында Тайфун Лео Гонконгтың оңтүстігінен өтіп бара жатқанда желдің ең жоғары жылдамдығы тіркелді, ал аймаққа жаңбыр жауып, жауын-шашын мөлшері болды. Тайфун Лео салдарынан Гонконгта көп зиян болмады, бірақ жаңбыр 14 адамның жарақаттануына себеп болды, олардың көпшілігі жол апаттарында зардап шекті.

Мэгги тайфуны (Этанг)

1 маусымда Филиппиннің шығысындағы муссондық ойыста маусымның алтыншы тропикалық депрессиясы қалыптасты. Жүйе солтүстікке қарай жылжу кезінде күшейіп, қалыптасқаннан кейін 36 сағаттан соң Мэгги тайфунына айналды. Тайфун Лусон бұғазына қарай солтүстік-батысқа бет бұрғанда одан да күшейді және 5 маусымда ең жоғары күшіне жетті. Тайфун Тайваньмен байланысқа түскен кезде батысқа бұрылып, бірте-бірте әлсіреуге басталды. Мэгги 6 маусымда Гонконгтың шығысына қарай Қытайдың оңтүстік-шығысында тайфун ретінде құрлыққа шықты. Содан кейін дауыл Қытай жағалауымен жылжып, әлсіреп кетті. Мэгги Гонконгтың солтүстігінен өтіп, 8 маусымда Перл өзенінің сағасына бұрылып, ішкі аймақтарда тарап кетті. JMA және PAGASA екеуі де Мэггиді тайфун деп санады, ал PAGASA бұл дауылды Этанг деп атады. Мэгги тайфунынан болған жаңбыр Филиппиндегі жер көшкініне себеп болды, нәтижесінде үш адам қаза тапты. Дауыл Тайваньда кем дегенде екі адамның өмірін қиып, тағы бесеуінің жоғалып кеткені хабарланды. 100 000-нан астам үйдің электр қуаты үзіліп, аралдағы ауыл шаруашылығына 18 миллион доллардан астам зиян келтірілді. Мэгги Гонконгқа үдемелі жел мен жаңбыр әкелді. Аймақтағы екі мұнай баржасы батып, біреуі жақын маңдағы жағажайды ластаған мұнаймен толы болды. Аймақта Мэггидің салдарынан бес адам жарақат алды, ал жалпы зиян шамамен 100 000 АҚШ долларын құрады. Тайфун Гуандун провинциясында төрт адамның өмірін қиып, 3000-нан астам үйге зақым келтірді. Сонымен қатар, кем дегенде 120 кеме зақымдалып, провинцияда 150 миллион доллардан астам тікелей экономикалық зиян туды.

07W тропикалық дауыл

Гуамның солтүстік-шығысындағы қозыңқанды ауа райы батысқа қарай жылжығанда бірте-бірте дамыды және 14 шілдеде тропикалық депрессияға айналды. Қалыптасқаннан кейін көп ұзамай, депрессия ең жоғары күшіне жетті, желдің 10 минуттық жылдамдығы [мәнді қосу керек] болды және ол екі күн бойы Хонсюға қарай жылжығанда сақталды. JMA депрессияны тропикалық дауыл деп жіктесе де, JTWC одан әрі жіктемеді. Ең жоғары қарқыннан кейін, желдің күшеюі төменгі деңгейдегі айналымды ашып, депрессия солтүстік-шығысқа бұрылғанда әлсіреуге түсті. 18 шілдеде депрессия Хонсюдің оңтүстік-шығысында тарап кетті.

08W тропикалық депрессиясы

Окинаваның шығысынан солтүстікке қарай жылжып келе жатқан тропикалық бұзылыс, Жапонияның басты құрлығына қарай солтүстікке жылжу барысында бірте-бірте күшейді. 21 шілдеде ол қарқынды күшейе бастап, Окинаваның солтүстік-шығысында 08W тропикалық депрессияға айналды. 22 шілдеде Оңтүстік Кореяның Чанхунг қаласының жанына жағаға қонғанша, Шығыс Қытай теңізінде бұл депрессия сәл күшейді. Дауыл Корея түбегінен өтіп, Жапон теңізіне енген соң, тропикалық емес дауылға айналып тарап кетті.

Нейл (Хелминг) қатты тропикалық дауыл

23 шілдеде Филиппин теңізінде муссондық ойыста бұзылыс пайда бола бастады. Бұзылыс солтүстікке қарай жылжығанда конвекция бірте-бірте күшейді және 25 шілдеде Окинаваның оңтүстігінде маусымның тоғызыншы тропикалық депрессиясы қалыптасты. Депрессия Жапон аралынан өтіп, көп ұзамай «Нил» тропикалық дауылға айналды. Дауыл Корея түбегіне қарай батысқа қарай сәл бұрылып, 26 шілдеде ең жоғары күшіне жетті. «Нил» келесі күні Санчхонның оңтүстік-батысына минималды тропикалық дауыл ретінде жағаға шықты және көп ұзамай Сары теңізде тропикалық депрессия ретінде қайта пайда болды. Ол жерде ол орташа ендіктегі ойыспен өзара әрекеттесіп, Оңтүстік Кореяға қайта бағытталды және 28 шілдеде Сеулдің оңтүстік-батысына екінші рет құлады. Содан кейін «Нил» құрлық үстінде тез тарады. JMA және PAGASA екеуі де «Нилді» тропикалық дауыл деп санады, ал PAGASA оны «Хелминг» деп атады. Ерекше жағдай, PAGASA дауылдың 22 шілдеде ең жоғары нүктесіне жеткенін бағалады, ал JTWC оны дамушы бұзылыс деп санады. Бұл айырмашылық дауылдың орталығы қайда орналасқандығы туралы екі орталықтың арасындағы пікірлердің қақтығысынан туындады. Жапонияда «Нил» тропикалық дауылдан болған су тасқыны мен желдің салдарынан зақым келгендігі туралы хабарлар болды, соның салдарынан паром Каннураның жанында жерге отырды. «Нил» Корея жағалауындағы балық аулау қайығының кентіп, сегіз адамнан тұратын экипаж мерт болды. Чеджу аралында желдің жылдамдығы сағатына дейін жетті, ал дауылдан болған ең жоғары жауын-шашын мөлшері тіркелді. «Нил» Кореяда тараған кезде, кенеттен су тасқыны болды, оның салдарынан кем дегенде жеті адам қаза тауып, 7 мың адам үйсіз қалды.

Тропикалық дауыл 10 Вт

23 шілдеде Оңтүстік Қытай теңізінде тропикалық бұзылыс пайда бола бастады. Ол Нил тропикалық дауылдың шығысында қалыптасқан муссондық ойыстың бір бөлігі болды. 25 шілде күні кешке бұзылыс Қытай жағалауына қарай солтүстікке бұрылып, тропикалық депрессияға айналды. Одан әрі күшеймеді және 27 шілдеде Шаньвей маңына минималды тропикалық депрессия ретінде құрға құдайды. Депрессия содан кейін ішкі аймаққа жылжып, тарап кетті. JMA 10W тропикалық депрессиясын тропикалық дауыл деп санады, оның ең жоғарғы 10 минуттық жел жылдамдығы болды, бұл 10W-ны 1999 жылы JMA тропикалық дауыл деп, ал JTWC депрессия деп санаған екінші дауыл етті.

Ольга тайфуны (Исинг)

26 шілдеде Филиппиннің шығысындағы жақсы анықталған муссондық ойыстың шығыс шетінде бұзылыстар бастау алды. Бұл бұзылыстағы конвекция солтүстікке қарай жылжумен бірге күшейді және 29 шілдеде 11W тропикалық депрессиясы пайда болды. Жүйе одан әрі күшейіп, екі күннен кейін Окинаваға жақындағанда Ольга тайфунына айналды. 1 тамызда Ольга тайфун ретінде Жапония аралына соқты, арал үстінен өткенде күші сәл әлсіреп кетті. Солтүстік-солтүстік-батысқа қарай жылжумен Кореяға жақындағанда, желдің күші ең жоғары деңгейге жетті. 3 тамызда дауыл Чеджу аралының батысынан өтіп бара жатып әлсіре бастады және Сары теңізде солтүстікке жылжудан бұрын Тэан түбегіне екінші рет қысқа ғана соқты. Сол күні желдің күшімен бірге ол Солтүстік Кореяға тропикалық дауыл ретінде соңғы рет соқты. JMA және PAGASA екеуі де Ольганы тайфун деп санады, ал PAGASA дауылға Ising деп ат қойды, JTWC жүйе дамуына қатысты алғашқы ескертуін шығарғанға дейін. Ольга Окинавадан өтті, Кадена әуе базасында желдің жылдамдығы тіркелді, бірақ зақым аз болды. Нәтижесінде Оңтүстік Кореяда су тасқыны мен көшкіннен 64 адам қаза тапты, ал Сеул маңында желдің күшті соғуы байқалды. Ольга тайфуны Кореяда соңғы 25 жылдағы ең қатты жаңбырды әкелді және Оңтүстік Кореяда 657 миллион долларлық жалпы залал келтірді. Пауль тропикалық дауыл ерекше болды, себебі ол муссондық айналымнан пайда болып, кейін оған қосылды. Мұндай жүйелердің бірігуі сирек кездеседі, көбінесе осылай қалыптасқан тропикалық циклон тропикалық емес жүйеден тәуелсіз қозғалады. Пауль да JMA тарапынан тропикалық дауыл деп танылды, ол дауылдан түскен жаңбырлар Жапонияның батысында көшкін мен су тасқынына себеп болғанын хабарлады.

Тропикалық депрессия 14W

8 тамызда Иво Джимадан солтүстікке қарай 14W тропикалық депрессия пайда болды. Ашық орталығы бар депрессия солтүстік Жапониядағы субтропикалық жотаның ықпалымен солтүстікке қарай жылжыды. 9 тамызда ол солтүстік-батысқа бұрылып, келесі күні Овасе маңына құрлыққа тигенше жылдамдады, сонымен бірге жел болды. Депрессия Хонсю арқылы солтүстікке қарай өткенде әлсіреп, Жапон теңізіне шыққаннан кейін жақында тарап кетті.

Тропикалық депрессия 15 Вт

15 тамызда Шығыс Қытай теңізінде тропикалық бұзылыс пайда болып, біртіндеп Кюсюға қарай иіліп жылжыды. Ол күшейе келе, келесі күні 15W тропикалық депрессияға айналды. JTWC-нің төртінші ескертуінде циклон Кюсю жағалауына жақынрақ көрсетілді, ол 17 тамызда Ушибука тұсында құрлыққа шықты. Содан кейін депрессия Кюсю арқылы өтіп, сол күні Жапон теңізіне енді, онда күші әлсіреп кетті. 18 тамызда бұрқасын экстратропикалық жүйеге айналды, бірақ оның қалдықтары тағы екі күн бойы байқалды.

" Сам " тропикалық даулымы

17 тамызда Филиппин теңізіндегі муссондық ойыста орналасқан айналма аймақ күшейіп ұйымдасты және JTWC TCFA жариялады. Дамып келе жатқан циклон солтүстік-батысқа қарай баяу жылжыды, TCFA алғаш рет жарияланғаннан кейін тоғыз сағаттан соң 16W тропикалық депрессияға айналды. Циклон қарқынды дамуын жалғастырды және 19 тамызда Сам тропикалық дауылға айналды. Осы шақта Самның солтүстігіндегі субтропикалық белдеу өз бағытын батысқа қарай, Лузонға қарай өзгертті. Дауыл 20 тамызда аралдың солтүстігінен өтіп, Оңтүстік Қытай теңізіне енді, келесі күні тайфун күшіне жетті. Сам Қытай жағалауына жақындаған сайын одан да күшейді және 22 тамызда Гонконгтың солтүстік-шығысындағы ең жоғары қарқынымен құрлыққа шықты. Сам Қытайдың солтүстік-батысына қарай жылжуын жалғастырды және шамамен 24 сағаттан кейін тарады. PAGASA дауылды Luding деп атады, ал JTWC ескертулер беруді бастағанға дейін. "Сам" тайфуны Филиппинде жеті адамның өліміне әкеп соқты. Дауылдың тікелей салдарынан басқа, Хонконг халықаралық әуежайына қонуға тырысқан MD 11 ұшағымен China Airlines 642 рейсі апатқа ұшырады, нәтижесінде борттағы үш адам қаза тауып, 219 адам жарақат алды. Апат кезінде әуежайда желдің жылдамдығы шамадан асып кеткені тіркелді. Қытайға өткеннен кейін Сам кем дегенде 17 адамның өмірін қиды. JMA сонымен қатар Таняны бақылап, оны ең жоғары нүктесінде қатты тропикалық дауылға жеткізді. Маусымнан кейінгі талдаулар жүйенің бастапқы қарқынын арттырып, JTWC Таняға толық ақпарат беруді бастамас бұрын оны тропикалық дауылға айналдырды. "Таня" тайфуны құрлықта ешқандай әсер қалдырмады. Дора 1994 жылғы Джоннан бері Тынық мұхитының барлық үш бассейнінде болған алғашқы дауыл болды және жүйе өз жолында ешқандай маңызды зиян келтірмеді.

Тропикалық депрессия 18 Вт

21 тамызда Токионың шығысында батысқа қарай жылжып жатқан қысым градиентінің оңтүстік жағында шағын тропикалық циклон пайда болды. Тәуелсіздік күні келесі күні шамалы күшейіп, ең жоғары деңгейіне жетті, бірақ кейін вертикальді серпілістің күшеюі жүйеге кері әсер етті. Дауылдың төменгі қабаттағы айналымы солтүстікке қарай, оның пайда болған фронталдық жүйесіне қарай жылдамдады. Соңында, 24 тамызда 18W тропикалық депрессиясы Жапонияның шығысында экстратропикалық циклонға айналды.

"Вергиль" атты қатты тропикалық дауыл

23 тамызда Иво Джиманың солтүстігіндегі серпіндік шекараның соңында тропикалық бұзылыс пайда болды. Тік серпіліс әлсіреп, JTWC келесі күні 19W тропикалық депрессиясы туралы ақпараттар беруді бастады. Дауыл оңтүстік-батысқа бұрылып, 25 тамызда қарқынды күшейді, 12 сағаттың ішінде тропикалық депрессиядан тайфунға дейін жетті. Виргиль тайфун күшін бір күннен астам сақтап тұрды, бірақ күшті серпіліс аймағына кіргеннен кейін қайтадан әлсіреуге түсті. Өтетін фронталдық жүйенің әсерінен тарап бара жатқан циклонның бағыты сағат тілімен солтүстік-шығысқа өзгерді. Дауыл 29 тамызда су үстінде тарап, ешқашан құрлыққа жақындамады. JMA Виргиль тайфунын қадағалап, ең жоғары нүктесінде минималды дауылдық тайфун деңгейіне жеткізді.

Уэнди тропикалық даулы (Маменг)

Тамыз айының соңында Лусонның шығысында Филиппин теңізінде төмен қысым аймағында кең көлемді конвекция дамыды. JTWC 31 тамызда дамып келе жатқан жүйеге TCFA жариялады, ал 1 қыркүйекте батысқа қарай жылжыған кезде ол 20W тропикалық депрессиясына айналды. Депрессия солтүстік-батысқа қарай жылжығанда күшеймеді, 2 қыркүйекте Лусонның солтүстік-шығыс ұшынан өтіп кетті. Оңтүстік Қытай теңізіне кіргеннен кейін жүйе батысқа бұрылып, тропикалық дауыл ретінде ең жоғары деңгейге жетті. 3 қыркүйекте Гонконгтан солтүстік-шығысқа қарай Қытайға қонғанға дейін осы қарқындылығын сақтады. Дауыл құрлыққа еніп, көп ұзамай тарап кетті. JMA және PAGASA екеуі де Венди тропикалық дауылды бақылады, ал PAGASA осы дауылды Маменг деп атады. PAGASA Вендидің желдері JTWC-ге қарағанда күштірек деп санады, себебі PAGASA тұрақты желдерді өлшеу үшін 10 минуттық орташа есептеу кезеңін пайдаланады, бұл көбінесе жылдамдықтың төмендеуіне әкеледі. Венчжоу провинциясы Вендидің салдарынан қатты зардап шекті; 500 мыңнан астам адам эвакуацияланды, 2,2 миллионнан астам адам дауылдан зардап шекті, ал жергілікті үкімет өкілі оны "бір ғасырдағы ең ауыр дауыл" деп атады. Аймақтағы тікелей экономикалық залал 275 миллион доллардан асты (1999 жылғы АҚШ доллары). JMA және PAGASA екеуі де Йоркты тропикалық дауыл ретінде бақылады, ал PAGASA жүйеге Нененг деп ат қойды. Филиппинді кезіп өткен депрессия Кагаян аңғарындағы су тасқынына себеп болған ауыр жаңбырларды әкелді. Солтүстік Лусонның таулы аймақтарындағы көшкіндерден 18 адам қаза тапты. Тайфун Йорк Гонконгтың Лантау аралына жақындап, қонған кезде Гонконг обсерваториясы (HKO) 1983 жылдан бері алғаш рет 10-шы ескерту белгісін көтерді және оны 11 сағат бойы сақтап тұрды, бұл рекордтық уақыт болды. Ваглан аралындағы желдің ең жоғары жылдамдығы тіркелді, ал соққылы желдің ең жоғары көрсеткіштері сол жерде тіркелді. Йорк тікелей өтіп кеткен кезде аумаққа жалпы сомада жаңбыр жауды, нәтижесінде болған су тасқыны Гонконгтың ауыл шаруашылығына ауыр зиян келтірді. Дауылдан екі адам қаза тауып, 500-ден астам адам жарақат алды, оның 11-і ауыр. Дауылдан кейін 18 000 үйден электр қуаты үзіліп, 4000 ағаш құлап түсті. Гонконгтағы Йорктан келген зиян 10 миллион доллардан (АҚШ доллары) асты, ал дауылдан туындаған экономикалық шығын бірнеше миллиард Гонконг долларына (HKD) жетті. Аумақтағы көлік жүйесі қатты бұзылып, 470 рейс тоқтатылды және 80 000 жолаушы зардап шекті. Екі кеме қарап отырды және бір жүк кемесі батып кетті, бірақ барлық экипаж мүшелері сәтті құтқарылды. Макаода бір адам жарақат алды және дауылмен байланысты 120 оқиға туралы хабарланды. Гонконгтан өткеннен кейін Йорк Гуандун провинциясында 15 адамды өлтіріп, 700 адамды жарақаттады, экономикалық шығын 24 миллион доллардан асты.

Зия тропикалық даулы

11 қыркүйекте JTWC Мариана аралдарының батысындағы муссондық ойысты қадағалай бастады. 13 қыркүйекке дейін ол айтарлықтай дамымай солтүстікке қарай жылжыды, бірақ содан кейін жүйенің шығысы жақсы жағдайға келді және ол Окинаваның шығысында тропикалық депрессияға айналды. Кюсюға жақындаған кезде бұл депрессия сол күні Зия тропикалық дауылға күшейді. Зия 14 қыркүйекте аралға соққан кезде ең жоғары жылдамдыққа жетті. Дауыл солтүстік-шығысқа бұрылып, Жапония арқылы өтіп, келесі күні Хонсюдің орталық бөлігінде тарады. Зия тропикалық даулы Жапонияның батысына күшті жаңбыр әкелді, кейбір аймақтарда жаңбыр мөлшері рекордтық деңгейге жетті. Соның салдарынан су тасқыны мен көшкін қаупінен 14 000-нан астам адам эвакуацияланды, ал 1 300-ден астам турист Жапонияның тау курортында қалып қойды. Зия тропикалық даулынан Жапонияда тоғыз адам қаза тапты. 18 қыркүйекте Анн тропикалық даулы Анхуэй, Цзянсу және Шандоң провинцияларына орташа жаңбыр әкелді. Анн және Барт тайфундарынан жауған жаңбыр Оңтүстік Корея мен Жапонияның оңтүстік-батысын су басуға және күріш егістіктеріне зиян келтіруге себеп болды.

Барт тайфуны (Онианг)

24W тропикалық дауыл 17 қыркүйекте Тайваньдың шығысында пайда болды. Дауыл солтүстік-батысқа қарай жылжып, 19 қыркүйекте Барт тропикалық дауылға айналды, ал келесі күні тайфунға дейін күшейді. Барт жоғары деңгейдегі антициклонның ықпалымен солтүстік-шығысқа бұрылып, одан әрі күшейді. Барт тайфуны PAGASA жауапкершілігі аймағында қалыптасқандықтан, PAGASA оны Онянг деп атады, содан кейін солтүстікке қарай жылжыды. Жапониядағы ауыр су тасқыны мен көшкіндердің салдарынан барлығы 30 адам қаза тауып, 1000-нан астам адам жарақат алды. 800 мыңнан астам үй электр қуатынан айырылып, 80 мың үй зақымданды. Ең көп зиян Кюсюдегі Кумамото префектурасында болды, онда 16 адам қаза тауып, 45 000-нан астам үй зақымданды. Барттың әсері бүкіл Жапонияға тарады, дауыл экстратропикалық аймаққа өткеннен кейін аз ғана зақымдар Хоккайдода тіркелді. Хиросимадағы ірі кран құлап, Mitsubishi зауытында үш адам қаза тауып, төрт адам жарақат алды, сондай-ақ Ицукусима киіз үйі де зақымдалды. Дауылдан келген жалпы зиян 16,31 миллиард иенді (155 миллион АҚШ доллары) құрады, ал сақтандыру төлемдері 31,47 миллиард иенге (299 миллион АҚШ доллары) жетті. Жапон экономикасына қосымша 5 миллион доллар (1999 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірілді.

Тропикалық дауыл камерасы

Оңтүстік Қытай теңізіндегі Гонконгтың оңтүстігіндегі ауа райы бұзылған аймақ 23 қыркүйектің басында ұйымдасып, JTWC жүйеге TCFA жариялады. Бірнеше сағаттан кейін JTWC бойынша маусымның 25-ші депрессиясына айналып, шығыстағы орта деңгейдегі жотаның әсерімен солтүстік-шығысқа қарай жылжуды бастады. Депрессия біртіндеп күшейіп, 24 қыркүйекте «Кам» тропикалық дауылына айналды. Сол күні дауыл ең жоғары жел жылдамдығына жетті, осы шамада «Камның» қозғалысы солтүстікке қарай бұрыла бастады. Қытай жағалауына жақындағанда, солтүстіктегі мықты жота «Камды» кенеттен батысқа, Гонконгқа бұрып, ол әлсіреуге көшті. JTWC дауыл теңізде болғанда, Гонконгқа құрлыққа шығу алдында соңғы ескертуін берді. 26 қыркүйекте дауыл Қытай үстінде тарап кетті. «Кам» тропикалық дауылы Гонконгқа жақындағанда, ХКО жылдың бесінші реті No. 8 сигналын көтерді; мұндай жағдай соңғы рет 1964 жылы тіркелген. Құрлықта тіркелген ең жоғары жел жылдамдығы Тай Мо Шанда байқалды, ал Гонконгқа жаңбыр жауды. «Кам» Гонконгта 23 адамның жаралануына және Стоункаттер аралынан тыс жерде бір адамның қаза болуына себепкер болды. Аймақта шектеулі су тасқыны болды және шамамен 150 адам төтенше жағдайға дайындықпен қамтамасыз етілген баспаналарға эвакуацияланды. Аймаққа әуе қатынасы бұзылып, 100 рейс тоқтатылды немесе кешіктірілді.

Даң тайфуны (Пэпанг)

1 қазанда Филиппин теңізінде Лузонның шығысында 26W тропикалық депрессия пайда болды. Жүйе батыс-солтүстікке қарай жылжығанда күшейді, 3 қазанда «Дэн» тропикалық дауылына айналып, келесі күні тайфун күшіне жетті. «Дэн» тайфуны 5 қазанның басында ең жоғары күшіне жетті және сол күйінде солтүстік Лузонға соқты. Тайфун Оңтүстік Қытай теңізіне кіргенде әлсіреп, кейін солтүстікке бұрылып қайта күшейді. «Дэн» тайфуны 9 қазанда Қытайдың Сямен қаласының жанында екінші рет құрлыққа шықты және құрлықта әлсіреп қалды. «Дэн» солтүстік-шығысқа бұрылып, 10 қазанның соңында Сары теңіз үстінен өтер алдында тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. Депрессия келесі күні Сары теңіз үстіндегі фронталдық жүйеге сіңірілді. JMA және PAGASA екеуі де бұл дауылды тайфун деп санады, ал PAGASA оны «Пепанг» деп атады. «Дэн» тайфуны солтүстік Лузон мен оңтүстік Тайваньға дейін нөсерлі жаңбыр әкелді. Филиппиндегі су тасқыны 2600 үйді зақымдап, кем дегенде бес адамның өміне қиындық тудырды. Филиппиндегі ауыл шаруашылығына 2 миллион доллардан астам шығын келтірілді. Тайваньның оңтүстігі өткен айда болған Чи Чи жер сілкінісінен әлі қалпына келмеген еді, ал «Дэн» қалпына келтіру жұмыстарын кешіктірді. Тайфун Каосиунгта және Тайнаньда жер сілкінісінен зақымдалған екі бөгетті де бұзды. «Дэн» Кинменде көптеген ағаштарды құлатты, нәтижесінде аралдың электр қуатының 70% үзілді. Пенгуда бірнеше балық аулау қайықтары батып, үйлер зақымдады. Фуцзянь провинциясында дауыл салдарынан 34 адам қаза тауып, 1400 адам жарақат алды. Облыста 1500 үй қирады және 240 миллион долларлық зиян келтірілді. JMA және PAGASA екеуі де «Ева» дауылын тропикалық дауыл деп санады, ал PAGASA оны «Ренинг» деп атады. «Ева» аймаққа нөсерлі жаңбыр әкелген дауылдар сериясының біріншісі болды, нәтижесінде болған су тасқыны 590-нан астам адамның өміне қиындық тудырды және тікелей 235 миллион долларға жуық зиян келтірді.

Франки тропикалық тұңғиығы (Сенданг)

6 қарашада Филиппин теңізінде, Корордың солтүстік-шығысында батысқа қарай жылжыған кезде 29W тропикалық депрессиясы пайда болды. Субтропикалық жотаның солтүстікке қарайғы әсерінен бұл депрессия батысқа қарай жылдам қозғалды және 8 қарашаның басында Самар аймағынан өтті. Жүйе Филиппиннің орталық бөлігінде күшейіп, "Франки" тропикалық дауылға айналды. Оңтүстік-шығыста дамыған жотаның ықпалынан "Франки" Сибуян теңізінде дерлік тоқтады. Желдің күшеюі және құрлықпен байланысы салдарынан дауыл тез арада әлсіреді және 11 қарашада тарап кетті. PAGASA "Франкиді" тропикалық дауыл деп тіркеді және оған "Сенданг" деп ат қойды. JMA бұл дауылды тропикалық депрессия деп санады. "Франки" тропикалық дауыл Филиппиннің орталық бөлігіне мол жаңбыр әкеліп, күріш жинау кезелін тоқтатты. Дауылдан туған су тасқыны Калбайог қаласында 300 отбасыны эвакуациялауға мәжбүр етті.

Глория (Трининг) қатты тропикалық дауыл

Қараша айының ортасында Самардың шығысындағы қиыршықтық сызықтың соңында тұрақты айналым аймағы қалыптасты. 12 қарашада солтүстікке қарай жылжыған ол, келесі күні тропикалық депрессияға айналды. Циклон баяу күшейе түсті, солтүстік-шығысқа бұрылғанда "Глория" тропикалық дауылға айналды. Жоғары қабаттағы атмосфералық ағынның ықпалымен "Глория" солтүстік-шығысқа қарай жылдамдап, күшін сақтап тұрды. 15 қарашада дауыл Окинаваның шығысынан өтті, сол кезде қиыршықтық күрт азайды және тайфунға дейін күшті қарқынмен дамуына жағдай жасады. "Глория" сол күні қысқа мерзімге тайфунға жетті, бірақ экстратропикалық жүйеге айнала бастағанда әлсіреп қалды. 16 қарашада "Глория" тайфуны толыққанды экстратропикалық жүйеге айналып, күші тропикалық дауыл деңгейіне дейін төмендеді. JMA және PAGASA екеуі де "Глорияны" бақылады, ал PAGASA осы дауылға "Трининг" деп ат қойды. JMA "Глорияның" 15 қарашадағы ең жоғары күші тропикалық дауыл деңгейінде болғанын бағалады.

Тропикалық депрессия 32 Вт

Тропикалық депрессия 32W 9 желтоқсанда Оңтүстік Қытай теңізінде, Палаван мен Борнео арасында пайда болды және баяу батысқа қарай жылжыды. Депрессия ең күшті күйіне жеткеннен кейін батысқа қарай жылдамдады. 11 желтоқсанда, дауыл Вьетнамның оңтүстігіне жеткенде, оның құрылымы бұзылып, төменгі деңгейдегі айналысы көріне бастады. Жүйе көп ұзамай тарап, құрлыққа жақындамады.

Тропикалық депрессия 33W

14 желтоқсанда 33W тропикалық депрессиясы Вьетнамдағы Кам Рань шығанағының шығысындағы тұрақты ойыста қалыптасты. Желдің күшті қисылуы дауылдың күшін шектеді, ол Вьетнамға батысқа қарай жылжығанда сақталды. 16 желтоқсанда дауыл құрлыққа тиюден аз бұрын солтүстікке бұрылып, құрлыққа тигеннен кейін желдің күшті қисылуының және құрлықпен өзара әрекеттесудің әсерінен тарап кетті. Дауылдың құрлықта қандай да бір әсер еткені белгісіз.

Басқа жүйелер

21 қазанда Сулу теңізінде конвекция аймағы қалыптасып, келесі күні Оңтүстік Қытай теңізіне шықты. Күн күркірі қызметі артуға басталды және Бірлескен тайфун ескерту орталығы жүйеге қатысты тропикалық циклон қалыптасу туралы ескерту (TCFA) шығарды. Бірақ, төмен қысымды аймақ одан әрі дамымады, нәтижесінде TCFA күштен шығарылды. 24 қазанда төмен қысымды аймақ Малайя түбегін кесіп өтіп, Солтүстік Үнді мұхитына шықты. Келесі күні, Андаман теңізі үстінде, төмен қысымды аймақ тропикалық депрессияға айналып, 1999 жылғы құрылықтағы қасіретті Одиша циклонына ұласты.