Кіріспе

Ағылшын жер иесі және роялист генерал Томас Уэнтуорт, Кливлендтің 1-ші графы (1591 – 25 наурыз 1667), Үш патшалық соғысы кезінде ағылшын жер иесі және роялист генералы болды. Бір тарихшы оны «көп бағаланбаған дала қолбасшысы» деп сипаттады. 1641 жылдың мамыр айында Парламент тарапынан жазаға тартылған Страффордтың 1-ші графы Томас Уэнтуорттың алыс туысы, ал оның ұлы Томас Уэнтуорт, Уэнтуорттың 5-ші бароны да роялист армиясында қызмет етті және 1665 жылдың наурыз айында одан бұрын қайтыс болды.

Ерте өмір

Томас Уэнтуорт 1591 жылы Суффолк графтығының Неттлистед ауылында дүниеге келді. Ол Неттлистед маңындағы иелікке ие болған Генри Вентворттың (1558-1593) және оның әйелі Энн Хоптонның (1561-1625) үлкен ұлы еді. Оның Генри есімді інісі және Джейн есімді қарындасы болды, сондай-ақ анасының Уильям Поуп, Даун графымен екінші некесінен туған бірнеше жартылай бауырлары да болды.

Мансап

Уентворт ағасы Генримен бірге Оксфордтағы Тринити колледжінде оқыды және 1610 жылы Бат орденінің рыцары атанды. Ол 1614 жылы Бедфордширдегі Тоддингтонға жақын жердегі егістікті мұраға алды, ол Неттлшемді негізгі резиденциясы ретінде алмастырды. Бірнеше жыл өткен соң ол Джордж Вильерс, 1-ші Букингем герцогымен байланысты меценаттық желіге кірді, оның Джеймс I және оның ұлы Чарльз I екеуімен жеке қарым-қатынасы оны өте ықпалды етті. Оның қолдауымен 1618 жылы Уентворт Бедфордширдің Custos Rotulorum болып тағайындалды, содан кейін 1625 жылы Лорд-лейтенант, ал 1626 жылы Чарльз оны Кливленд графы етіп тағайындады. Ол Букингемге жақын болды, 1627 жылы Сент-Мартин-де-Реге жасалған сәтсіз шабуылға қатысты және 1628 жылы тамызда соңғысы өлтірілген кезде қасында болды. Шамадан тыс шығындар оны қарызға баттырды және кейбір мүлкін ипотекаға бергеніне қарамастан, 1637 жылға қарай ол кредиторларына 19 000 фунт стерлингтен астам қарыз болды, бұл сол кездегі өте үлкен сома. 1639-1640 жылдардағы Епископтар соғысына қатысуы кезінде ол Роялист армиясы үшін бірнеше әскер жинады, осылайша қарызы 60 000 фунт стерлингке дейін өсті және ол 1643 жылы Неттлшем сарайын сатуға мәжбүр болды. Строффордтың 1-ші графы Томас Уэнтворттың сот процесінде қорғаныс куәгері ретінде сөйледі және 1641 жылдың мамыр айында оның өлім жазасын орындауға куә болды. Ол Парламентпен күресте Чарльз I-ді қолдады, 1642 жылдың тамызында Англияның бірінші азаматтық соғысы басталғанда оның армиясына қосылды және қазан айында Эджхилл шайқасына қатысты. 1643 жылдың қыркүйегінде Бірінші Ньюбери шайқасында жараланғаннан кейін, ол Оксфорд армиясының атты әскер бригадасына қолбасшы болып тағайындалды және 1644 жылдың маусым айында Кропреди көпірі шайқасында парламенттік атты әскерді жеңіп, олардың артиллериясын басып алған шабуылды жетекке алды. Содан кейін ол қыркүйек айында Лоствитиелдегі маңызды Роялист жеңісімен аяқталған Батыс елдері науқанына қатысты; парламенттік жаяу әскері капитуляциялауға мәжбүр болды, бірақ олардың атты әскерінің көп бөлігі Вентворттың қарсылығына қарамастан қашып кетті. Екінші Ньюбери шайқасында қазан айында тұтқындалып, 1647 жылға дейін Лондон мұнарасында ұсталды, содан кейін ол кепілдікпен босатылды. 1649 жылдың қаңтарында Чарльз I-нің өлім жазасын орындағаннан кейін ол Гаагада ұлы Томас және Чарльз II-ге қосылды. 1651 жылы Ворчестер шайқасында ол Чарльздың қашуына жеткілікті уақыт беру үшін бірнеше атты әскер шабуылдарын жетекке алды.

Кейінгі өмірі

Екі аптадан кейін Шропширде тұтқындалған Уентворт өлім жазасынан мүжілгенімен, 1652 жылға дейін Тауэрде қамауда ұсталды, сосын босатылды. 1659 жылғы Бут көтерілісіне қатысы болуы күдіктелгенімен, ол 1660 жылғы Стюарттардың қайта орналасуына дейін тыныш өмір сүрді, одан кейін Bedfordshire-тің Custos Rotulorum және лорд-лейтенанты лауазымдарына қайта оралды және Gentlemen Pensioners капитаны болып тағайындалды. Дегенмен, ол қаржылық тұрғыдан қиын жағдайға түсіп, 1667 жылы қайтыс болған кезде оның мүлкінің көбі сатылып кеткен еді.

Жеке өмір

1611 жылы ол Литтл Сакшемнің сэр Джон Крофтс пен бұрынғы Мэри Ширлидің (Сэр Томас Ширлидің қызы) қызы Энн Крофтқа үйленді. 1638 жылдың қаңтарында қайтыс болғанға дейін олар екі баланың әке-шешесі болды: Леди Кэтрин Уэнтуорт (1639–1670), ол Николас Спенсердің бауыры Уильям Спенсерге үйленді. Лорд Кливленд 1667 жылдың 25 наурызында Тоддингтонда қайтыс етті және 4 сәуірде Бедфордширдегі Тоддингтонның Сент-Джордж шіркеуіне жерленді. Оның ұлы 1665 жылы ерте қайтыс болғандықтан, Кливленд графының титулы тоқтатылды, бірақ оның немересі Генриетта Мария өз құқығымен Вентворт баронессасы атанды.