Кіріспе
1965 жылы Отис Реддингтің "Respect" әні шықты, оны американдық соул әншісі Отис Реддинг жазған және бастапқыда орындаған. Бұл ән 1965 жылы оның үшінші альбомы "Otis Blue/Otis Redding Sings Soul" альбомынан сингл ретінде жарық көрді және Реддинг үшін кроссовер хитіне айналды. 1967 жылы әріптес соул әншісі Арета Франклин "Respect" әнін орындап, жаңаша өңдеді, нәтижесінде әнге үлкен сұраныс туды және ол Франклиннің визиттік карточкасына айналды. Екі нұсқаның музыкасы едәуір өзгеше, ал ән мәтініндегі шағын өзгерістер адамның қадір-қасиеті тақырыбындағы әртүрлі түсіндірмелерге әкелді, олар дәстүрлі гендерлік рөлдерге жасалған сын ретінде қарастырылды. Франклиннің орындауы 1970-ші жылдардағы екінші толқын феминизм қозғалысының әнұранына айналды. Бұл ән сол дәуірдегі ең үздік R&B әндерінің бірі саналады, Франклин 1968 жылы "Үздік ритм-энд-блюз жазбасы" және "Үздік ритм-энд-блюз әйел вокалы" номинацияларында екі "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды және 1987 жылы "Грэмми" даңқы залына енгізілді. 2002 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы Франклиннің нұсқасын Ұлттық жазбалар тізіміне қосып, құрмет көрсетті. 2004 жылы Rolling Stone журналының "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізімінде бесінші орынға, ал 2021 жылғы тізімде бірінші орынға ие болды. Бұл ән Американың жазба индустриясы және Ұлттық өнер қоры ұйымдастырған "Ғасыр әндері" тізіміне де енді.
"Respect" is a song written and originally recorded by American soul singer Otis Redding. It was released in 1965 as a single from his third album Otis Blue/Otis Redding Sings Soul and became a crossover hit for Redding. In 1967, fellow soul singer Aretha Franklin covered and rearranged "Respect", resulting in a bigger hit and her signature song. The music in the two versions is significantly different, while a few changes in the lyrics resulted in different narratives around the theme of human dignity that have been interpreted as commentaries on traditional gender roles. Franklin's interpretation became a feminist anthem for the second wave feminism movement in the 1970s. It has often been considered one of the best R&B songs of its era, earning Franklin two Grammy Awards in 1968 for "Best Rhythm & Blues Recording" and "Best Rhythm & Blues Solo Vocal Performance, Female", and being inducted in the Grammy Hall of Fame in 1987. In 2002, the Library of Congress honored Franklin's version by adding it to the National Recording Registry. It was placed number five on the 2004 version of Rolling Stone magazine's list of "The 500 Greatest Songs of All Time" and number one on the 2021 version of the list. It was also included in the list of "Songs of the Century", by the Recording Industry of America and the National Endowment for the Arts.
Жазу және жазу
Бастапқыда баллада болған "Respect" әнін Redding-ке Earl "Speedo" Sims әкелді, ол оны өзінің "Singing Demons" тобымен жазғысы келді. Әннің түпнұсқасын кім жазғанын ешкім анық білмейді. Топ жетекшісі Перси Уэлчтің айтуынша, ол Бобби Смиттің Макон қаласындағы студиясындағы гитарист болған. Реддинг Симстің нұсқасын алып, сөздерін қайта жазып, темпті жылдамдатты. Симс топпен бірге Muscle Shoals студиясына барды, бірақ сапалы нұсқа жасауға қол жеткізе алмады. Содан кейін Реддинг әнді өзі орындауды шешті, және Симс оған келісті. Реддинг Симске авторлық құқық беруге уәде берді, бірақ бұл ешқашан орындалмады. Симс бұл мәселені Реддингке еске салған жоқ, мүмкін, өйткені ол бастапқыда әннің авторы болмаған шығар. "Бірақ белгілі бір шекке дейін", - деп қорытындылайды Gould әннің финалында:
blockquote|Соңғы шумақтан кейін келетін ко́дада Отис жұмысқа кірісіп, сөзді осы тар мағынадан босатады, өзінің құқығын талап етумен, әнді соңғы сәттерінде қарапайым адамдық қадір-қасиет үшін жалбарынуға айналдырады – "Маған құрмет керек! / Маған сыйлаңыз! / Мен міндетті түрде алуым керек! / Маған тек құрмет көрсетіңіз!" – бұл жай ғана сыпайылықтан асып түседі.
Шығару
Ән Реддингтің үшінші студиялық альбомына, Otis Blue (1965) енгізілді. Альбом оның көбінесе R&B және блюз музыкасын ұнататын тыңдармандарынан тыс жерлерде де кеңінен танымал болды. 1965 жылдың жазында жарық көрген кезде, ән Billboard Black Singles Chart тізімінде алғашқы бестікке енді және поп радио тыңдармандарының арасында да танылды, онда 35-орынға жетті. Cash Box журналы оны "үйге келгенде сүйіктісінің өзіне 'Құрметпен' қарым-қатынас жасауын қалаған жігіт туралы көңілді, ритмдік романтикалық ән" деп сипаттады.
Жазу
Продюсер Джерри Векслер 1967 жылдың қаңтар-ақпанында Франклинді бірнеше жазу күндеріне шақырды, бастапқысы "Мен ешқашан еркекті сүймедім (Мен сені қалай сүйемін)" әні болды. Бұл ән инженер Том Даудтың FAME студиясында Алабама штатында жазылды. Келесі аптада олар Франклин бірнеше жыл бойы концерттерінде орындап келген "Respect" әнін жазды. "Respect" әні 1967 жылдың 14 ақпанында, Әуежай күні жазылды. Әннің бриджінде Кинг Кертистің тенор саксофоны Sam & Dave-тің "When Something Is Wrong with My Baby" әнінің аккордтарымен соло орындады.
Шығарылуы және мұрасы
Нәтижесінде шыққан ән 1967 жылы Atlantic Records лейблының «I Never Loved a Man the Way I Love You» атты дебюттік альбомында жарияланды. NPR мәліметінше, «Respect» әнінің хит болуына және гимнге айналуына Франклиннің қайта өңдеуі зор үлес қосты (оның ішінде Muscle Shoals музыкантының жанды гитаралық риффі, фонографиялық вокал және қосымша саксофон солосы/аккордтары). Франклиннің «Respect» туралы талаптары «афроамерикандықтардың бостандық күресімен немесе әйелдердің құқықтары үшін күреспен байланыстырылды». «Respect» ондаған фильмдерде пайда болды және бүгінгі күнге дейін радиостанцияларда үнемі ойнатылуда. 1970-ші жылдары Франклиннің орындауындағы ән феминистік қозғалыстың символына айналды. Продюсер Векслер Rolling Stone журналына берген сұхбатында Франклиннің әнінің «әсері жаһандық, азаматтық құқықтар қозғалысы мен гендерлік теңдігінің идеяларын қамтиды. Бұл – қадір-қасиетке шақыру еді» деді. «Respect» әнінен кейін де, одан бұрын да Франклин көптеген хиттерге ие болғанымен, бұл ән оның визиттік карточкасына және ең танымал жазбасына айналды. «I Never Loved a Man the Way I Love You» альбомы 2003 жылы Rolling Stone журналының «Барлық уақыттың 500 үздік альбомы» тізімінде сексен үшінші орынды иеленді. Бір жыл өткен соң «Respect» әні осы журналдың «Барлық уақыттың 500 үздік әні» тізімінде бесінші орынға көтерілді. 2021 жылы «Барлық уақыттың 500 үздік әні» тізімі жаңартылғанда Франклиннің «Respect» әнінің кавер-версиясы бірінші орынға шықты. Алғашқыда бірінші орында болған Боб Диланның «Like A Rolling Stone» әні қазір төртінші орында тұр.
Басқа қаптамалар
Арета Франклин "Respect" әнін хитке айналдырғандықтан, әнді үлгі ретінде алған немесе кавер жазғандардың көпшілігі Реддингтің емес, Франклиннің нұсқасына сілтеме жасайды. The Supremes және The Temptations – Берри Гордидің Motown лейбліндегі ең табысты екі топ болды. Горди оларды «Диана Росс және Супреймс The Temptations-ке қосылады» деп аталатын бірлескен LP-ге біріктіруге шешім қабылдады. Альбомның жарыққа шығуына орай Горди «ТКБ» деп аталатын, «Бизнесті дұрыс басқару» дегенді білдіретін танымал аббревиатурасы бар, арнайы телебағдарлама ұйымдастырды. Бағдарламада орындалған әндердің арасында Арета Франклиннің "Respect" әнінің кавері де болды. Екі топ Франклиннің хабарын жаңа деңгейге көтеріп, ер адам мен әйелдің дуэті әр жыныстың өз құрметін талап еткен күресті бейнеледі. Олар нәсілдік интеграцияны, қара нәсілділердің күшін арттыруын және қара нәсілді әйелдерді көрсетеді, ал The Temptations қатысқан "Respect" әнінің кавері осыны дәлелдейді. Әннің басқа каверлеріне The Rationals-тің нұсқасы кіреді, ол Франклиннің нұсқасынан бұрын жарық көрді және 1966 жылы Billboard Hot 100 хит-парадында 92-орынды иеленді, сондай-ақ Реба МакЭнтайрдің 1988 жылы өзі аттас альбомы "Reba" үшін жазған нұсқасы бар. МакЭнтайр сол жылы CMA Awards-та да осы әнді орындады. 1989 жылы американдық R&B әншісі Адева өзгеше мәтінмен хаус музыкасының каверін шығарды, ол Ұлыбритания сингл чартында 17-орынға ие болды және оның тұңғыш альбомында қамтылды. 2012 жылы Мелани Амаро "The X Factor" бағдарламасының бірінші маусымында жеңгені үшін сыйлық ретінде Элтон Джонмен бірге Pepsi жарнамасы үшін әннің жылдам нұсқасын жазды. Сингл Billboard Dance Club Songs чартында 3-орынға жетті және 2012 жылғы чарттың жыл соңындағы тізімінде 42-орынды иеленді.