Кіріспе

Songs in the Key of Life – американдық әнші, әнші-күйші және музыкант Стиви Уондердің он сегізінші студиялық альбомы. Бұл альбом 1976 жылдың 28 қыркүйегінде Motown компаниясының бөлімшесі – Tamla Records арқылы екі дискіден тұратын жинақ ретінде жарық көрді. Жазбалар негізінен Голливудтағы Crystal Sound студиясында жасалды, ал кейбір сессиялар Голливудтағы Record Plant, Саусалитодағы Record Plant және Нью-Йорктегі The Hit Factory студияларында өтті. Соңғы дыбыс жарақтау Crystal Sound студиясында жүзеге асырылды. Музыка сыншылары бұл альбомды Уондердің «классикалық кезеңінің» шыңы деп санайды. 1974 жылға қарай Уондер халық музыкасындағы ең табысты тұлғалардың біріне айналған еді. Оның бұрынғы альбомдары – Music of My Mind, Talking Book, Innervisions және Fulfillingness' First Finale – сәулетшілер тарапынан жоғары бағаланды. Дегенмен, 1975 жылдың наурыз айында Уондер музыка индустриясын тастап, Ганаға көшіп, мүмкіндігі шектеулі балаларға көмектесуді ойлады. Оның қоштасу концерті жоспарланған кезде, Уондер шешімін өзгертті және 1975 жылдың 5 тамызында Motown компаниясымен жаңа келісімшартқа қол қойды. Бұл келісімшарт жеті жылға созылып, жеті альбомдық шығаруды және толық шығармашылық бақылауды қамтыды. Келісімге алдын ала 13 миллион доллар, 20 миллион долларға дейінгі бонус, роялтиден 20% және жарияланым құқықтарының меншігі кірді. Ол кезде бұл тарихындағы ең ірі жазба келісімі болды. Альбомның жетекші синглы «I Wish» және одан кейінгі «Sir Duke» Billboard Hot 100 тізімінде бірінші орынға шықты. Альбом Billboard 200 тізімінде қатарынан он үш апта көшбасшы болып, сол жылы бірінші орында тұрған ең ұзақ апталық альбом атанды және 1977 жылы АҚШ-та екінші орынды сату рекордтарын көрсетті. 2005 жылы альбом Америка жазба индустриясы қауымдастығы (RIAA) тарапынан «алмаз» статусын алды, бұл қос альбомның 5 миллион данасы сатылғанын білдіреді. Альбом 19-шы Грэмми сыйлығында «Жыл альбомы» номинациясын жеңіп алды және Уондердің мансабындағы ең көп сатылған және сынға ие альбом болып табылады. Көптеген музыканттар альбомның сапасы мен олардың өнерлеріне тигізген әсері туралы пікір білдірді. Шындығында, кейбір танымал музыканттар оны барлық уақыттағы ең ұлы альбом деп атады. Альбом Колин Ларкиннің «All Time Top 1000 Albums» тізімінде 89-шы орынды, ал Rolling Stone журналының 2020 жылғы «Барлық уақыттың 500 ең ұлы альбомы» тізімінде 4-ші орынды иеленді. 2002 жылы альбом Грэмми атақ залына енгізілді, ал 2005 жылы Конгресс кітапханасы оны «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, Ұлттық жазба тіркеліміне қосты.

Өмірбаян

1976 жылға қарай Стиви Уондер R&B және поп музыкасындағы ең танымал тұлғалардың біріне айналды, АҚШ-та ғана емес, бүкіл әлемде. Ұзақ уақыт өтпей, «Talking Book», «Innervisions» және «Fulfillingness' First Finale» альбомдары қатарынан бес үздікке енді, соңғы екеуі 1974 және 1975 жылдары «Жыл альбомы» номинациясында «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. 1975 жылы Уондер музыка индустриясын тастап, Ганаға көшіп, мүмкіндігі шектеулі балалармен жұмыс істеуге беделді болды. Ол АҚШ үкіметінің елді басқаруын сынап, наразылығын білдірді. Оның мансабына нүкте қоюдың ең оңтайлы жолы – қоштасу концерті деп есептелді. Бірақ Уондер ойын өзгертті және 1975 жылдың 5 тамызында «Motown» компаниясымен жаңа келісімшартқа қол қойды, өзінің мансабынан барынша пайда табудың дұрыс екенін түсінді. Сол кезде «Arista» және «Epic» сияқты қарсылас лейблдар да оған қызығушылық танытты. Келісімшарт жеті жылға, жеті LP, 37 миллион долларлық (доллармен) мәміле ретінде жасалды және Уондерге толық шығармашылық бақылау құқығын берді, бұл сол кезге дейін жазба жұлдызымен жасалған ең ірі мәміле болды. Жаңа альбомға үлкен үміт артылды, ол бастапқыда 1975 жылдың қазан айында шығуы жоспарланған. Бірақ Уондер одан әрі ремикс жасау қажет деп шешкендіктен, шығу мерзімі қысқа уақыттың ішінде кейінге жылдырылды. Оның сөзіне сүйенсек, «Motown» компаниясы кешігуді пайдаланып, «Жұмысымыз аяқталуға жақын» деген жазуы бар футболкалар шығаруға шешім қабылдады. Жаңа альбомның жұмысы 1976 жылдың басына дейін жалғасты. Алғашқы жұмыс атауы «Let's See Life the Way It Is» («Өмірді қалай болса солай көрейік») болды, бірақ кейін Уондер «Songs in the Key of Life» («Өмір кілтіндегі әндер») деп атауға бекітті. Атау күрделі «өмір кілті» формуласын және шексіз табысқа жету мүмкіндіктерін білдіруі тиіс. Альбом екі жылдық күтістен кейін 1976 жылдың 28 қыркүйегінде қос LP альбомы және бонус ретінде 7 дюймдік EP («Saturn», «Ebony Eyes», «All Day Sucker» және «Easy Goin' Evening (My Mama's Call)» әндерінен тұратын) түрінде шығарылды, сонымен қатар 24 беттік мәтін және авторлар тізімі кітапшасы қоса берілді.

Мұрасы мен ықпалы

Уақыт өте келе, Songs in the Key of Life альбомы стандартқа айналды, тіпті Уондердің өзі де оны өзінің визиттік карточкасы деп санайды: «Барлық альбомдардың ішінде», – деді ол 1995 жылғы сәуір айындағы Q журналына берген сұхбатында, – «Songs in the Key of Life альбомы туралы ең көп қуаныш аламын. Сол кезде тірі болғаным үшін. Әке болу және содан кейін Құдайға энергия мен күш беруге мүмкіндік беру». Ол поп музыка тарихындағы ең ұлы альбомдардың бірі деп есептеледі. Мысалы, 2001 жылы VH1 телеарнасы оны барлық уақыттағы жетінші ең ұлы альбом деп атады; 2003 жылы ол Rolling Stone журналының барлық уақыттағы 500 ең ұлы альбом тізімінде 56-орынды иеленді (2012 жылғы тізімде 57-орын, ал 2020 жылғы басылымда 4-орын); ал 2008 жылғы сәуірде Yahoo! Music Playlist блогы төрт параметрді біріктіретін формула бойынша оны «Барлық уақыттағы үздік альбом» деп таныды – «Альбомның сақталу құндылығы + Сату құндылығы + Сынақ бағасы + Grammy сыйлығының құндылығы». Көптеген музыканттар альбомның сапасы мен олардың өзінің жұмысына тигізген әсері туралы пікір білдірді. Элтон Джон Rolling Stone журналының 2003 жылғы «Өлмейтіндер – Барлық уақыттағы ең ұлы суретшілер» тізімінде (онда Уондер 15-орынды иеленді) былай деді: «Мұны былай түсіндірейін: мен әлемнің қай жеріне барсам да, әрқашан Songs in the Key of Life альбомын алып жүремін. Мен үшін бұл жасалған ең жақсы альбом, мен оны тыңдағаннан кейін әрқашан таңғаламын». Ebony журналына берген сұхбатында Майкл Джексон Songs in the Key of Life альбомын өзінің сүйікті Стиви Уондер альбомы деп атады. 2005 жылы Kanye West Clash журналына берген сұхбатында: «Мен қазіргі замандағы нәрселермен бәсекелесуге тырыспаймын. Мен Innervisions және Songs in the Key of Life сияқты альбомдармен бәсекелесуге тырысамын. Мұндай нәрсені айту музыкалық жағынан дінге қарсы болуы мүмкін, бірақ неге оны өзіңнің биіктігің деп белгілемеске?» Джордж Майкл осы альбомын өзінің сүйіктісі деп атады. Ол 1987 жылы «Love's in Need of Love Today» әнін «Father Figure» әніне қосымша трек ретінде тікелей эфирде орындады және келесі жылы Faith турнесінде орындады, 1988 жылы Нельсон Манделаның 70 жылдық мерейтойына арналған шарада «Village Ghetto Land» әнін орындады, 1991 жылы Cover to Cover турнесінде «Pastime Paradise» және «Knocks Me Off My Feet» әндерін каверледі, ал 1999 жылы Мэри Джей Блайджбен бірге «As» әнінің каверін орындап, хит-синглға ие болды. Көптеген R&B әншілері осы альбомды жоғары бағалады: Мэрайя Кэри оны өзінің сүйіктілерінің бірі деп атайды, ал Уитни Хьюстон оның әншілік өнеріне тигізген әсерін айтты (Хьюстонның өтініші бойынша альбом оның жинақ альбомы Whitney: The Greatest Hits фотосессиясы кезінде ойнатылды, бұл альбоммен бірге шыққан үй видеосынан көрінеді). Оның маңыздылығын ауыр метал музыканттары да мойындады, әнші Фил Ансельмо Songs in the Key of Life альбомын «тірі, тыныс алатын керемет» деп сипаттады. Альбомның тректері рэп және хип-хоп әртістері үшін көптеген үлгілерді қамтамасыз етті. «Pastime Paradise» әні, өзінің алғашқы сегіз нотасы мен төрт аккордында Й.С. Бахтың до минор гармониясының (BWV 847) алғашқы ноталарын пайдаланды, 1995 жылы Coolio оны «Gangsta's Paradise» деп қайта өңдеді. Сол жылы smooth jazz әртісі Наджи Songs in the Key of Life альбомынан әндерді орындаған Najee Plays Songs from the Key of Life альбомын жазды. 1999 жылы Уилл Смит «I Wish» әнін өзінің АҚШ-тағы бірінші орынға ие болған «Wild Wild West» әнінің негізі ретінде пайдаланды (Смит әнінде «I Wish» әнінің негізгі мелодиясы риф ретінде қайталанды және Уондердің кейбір өлеңдері қайта құрылды). 2013 жылдың желтоқсан айында Уондер Лос-Анджелестегі Nokia театрында альбомның барлық әндерін орындады. Бұл оның 18 жылдық «House Full of Toys» қайырымдылық концерті болды, онда алғашқы альбомда ойнаған әншілер мен музыканттар, сондай-ақ қазіргі заманғы музыка сахнасының өкілдері қатысты. 2014 жылдың қарашасында Уондер АҚШ және Канадада концерттік турнесінде альбомның барлық әндерін орындауды бастады. Турне Songs in the Key of Life альбомының шығуына 38 жыл толуымен сәйкес келеді.

Бірдеңе қосымша EP

Түпнұсқалық LP басылымдарында "A Something's Extra" деп аталатын бонус 7 дюймдік EP қоса келді, онда төрт қосымша трек болды. Бұл әндер кейіннен CD және ағымдық нұсқалардағы альбомға бонус тректер ретінде енгізілді.