Кіріспе

Норвегиялық мүсінші Нильс Сигурд Аас (21 сәуір 1933 – 10 ақпан 2004) – норвегиялық мүсінші. Ол қазіргі норвегиялық мүсіншіліктің ең белгілі суретшілерінің бірі және Ослодағы Маусым жетінші алаңында орналасқан Хакон VII ескерткішімен, сондай-ақ норвегия валютасы үшін, оның ішінде 10 кроналық және 20 кроналық монеталардың дизайнын жасауымен кеңінен танымал.

Өмірбаян

Нильс Сигурд Аас Норвегияның Норд-Трёнделаг округінің Индерой қаласында дүниеге келген. Ол белгілі ағаш шеберлері мен жиһаз жасаушыларының отбасында өскен. Оның әдесі (сонымен қатар Нильс Аас аталған) Штрауменде ағаш шеберханасы мен сумен жұмыс істейтін арақзауытын құрған. Оның әкесі Ивар Аас 1927 жылы ескі Нильс Аас қайтыс болғаннан кейін ағаш шеберханасын басқарды және кейіннен жиһаз жасағандары үшін жүлделер жеңіп алды. Отбасы 1933 жылдан 1973 жылға дейін шеберханамен бір ғимаратта жексенбілік мектепті де ұйымдастырды. Аас анасы Инга Ли Телемарктан шыққан және 1928 жылы ауылға жергілікті шіркеудің пасторының қызметінде жұмыс істеу үшін келген. Ивар мен Инга сол жылы танысып, үйленді, және олардың бес баласы болды: Марит (1929), Сигне (1930), Нильс (1933), Аслаг (1935) және Арне (1941). Жастық шағында Нильс шаңғымен секіру және спортпен белсенді айналысты. Нильс ерте жасынан бастап отбасылық ағаш өңдеу кәсібін үйренді, оның ең ерте сақталған жұмысы – Аас 16 жасында жасаған Арне Фьеллбу епископының ағаш мүсіні. Орта мектепті бітіргеннен кейін және қысқа мерзімді әскери қызметтен кейін, Аас 1954 жылы 21 жасында Норвегияның қолөнер және өнеркәсіп академиясына түсуге өтініш берді; оның үлкен әпкесі Марит екі жыл бұрын оқуын бастаған еді. Әкесі осы оқиғаны ұлына ағаштан жасалған чемоданды сыйлық ретінде табыстады. Аас 1954 жылдан 1958 жылға дейін академияда оқыды, оның ішінде Арне Бруланд пен Ивар Беллтен сабақ алды. Белл Аасқа каллиграфияны үйретті, бірақ кейін шәкіртіне басқа суретшілік мансабын ұсынды, "Менің ойымша, сен үш өлшемдісің" деді; Аас кеңеске құлақ асып, келесі семестрде мүсін жасау курстарына жазылды. Институтты бітіргеннен кейін Нильс 1958 жылдан 1959 жылға дейін мүсінші Нильс Флакстадтың жетекшілігімен оқыды. 1959 жылдың соңында ол Пер Палле Стормпен жұмыс істеді. Студент кезінде Аас әртүрлі коммерциялық және өнеркәсіптік жұмыстарды атқарды, әсіресе жазғы демалыстарында, жарнама агенттігінде және Штейнкьердегі сәулет және жоспарлау кеңселерде көмекші болып жұмыс істеді. Жарнама оған ұнаған жоқ, бірақ сәулет өнеріндегі тәжірибесі оның мүсін жасау тұжырымдамаларына, әсіресе қоғамдық кеңістіктерге арналған мүсіндерге әсер етті. Ұлттық академиядағы соңғы семестрінде және одан кейінгі бірнеше жылдар бойы Аас абстрактілі мүсінші Арнольд Хоукеландтың көмекшісі болып жұмыс істеді, ол Аас өнеріне үлкен әсер етті. Хоукеланд арқылы Аас абстрактілі форманың эстетикасымен танысты. Ол Хоукеландтың ең танымал екі мүсінін жасауға қатысты: Барум қалалық әкімшілігі алдындағы Элементтер фонтаны және Ослодағы Сёлист саябағындағы Динамика мүсіні. Хоукеланд студиясында Аас өзінің тұңғыш жұмысын (Торсо деп аталды) Ослодағы күзгі көрмеге дайындады.

Көркем туындылар

Аастың өнері Норвегиядағы көптеген қоғамдық кеңістіктерде көрсетілген, ал ол Ұлттық өнер, сәулет және дизайн мұражайында және Тронхейм Кунстмузейінде маңызды туындыларымен өкілдік етілген. Аас мүсін өнерінде әртүрлі стильдер мен материалдық базаларды пайдаланған. Оның ең танымал жұмысы – 7 маусым алаңында орналасқан король Хакон VII ескерткіші, ол саз бен гипстен жасалып, қоладан құйылған. Бергендегі Генрих Ибсеннің ескерткіші граниттен, ал басқа да бірнеше сәндік жұмыстар ағаштан жасалған. Аас жасаған тағы бірнеше жұмыс болат сымнан және/немесе қағаздан тұрады. Олардың ішінде болат сымнан жасалған атқа отырған шағын мүсін, сондай-ақ болат сым мен мыс табақтан жасалған Марк Аврелий, Раллар және Чарли Чаплиннің бейнелері бар. Ол қағаздан жасалған көптеген кішкентай мүсіндерімен де танымал. Қабырғалардың фасады ретінде пайдаланылатын көптеген мүсіндер толығымен ағаштан жасалған. Нильс Аас жасаған басқа мүсіндердің ішінде Грете Уэйтц және Генрих Ибсеннің туындылары бар. Ол сонымен қатар Эйнар Герхардсен, Йохан Борген, Артур Рубинштейн, Хокон Блекен, Харальд Северуд, Якоб Вайдманн және Рольф Якобсеннің портреттерінен жасалған көптеген бюстер жасады. Аас Норвегияда ресми қазынашылық немесе үкіметтік мақсаттар үшін жасалған бірқатар медальдар мен монеталардың авторы ретінде де белгілі, әсіресе қазіргі 10 крона және 20 крона монеталары.

Жеке өмір

1959 жылы Аас Ұлттық академияда танысқан суретші және иллюстратор Тонье Стрёмге үйленді. Неке 1978 жылға дейін жалғасты және олардың екі ұлы болды. Ұлдарының бірі – Атле Аас, ол архитектор және профессор Камилла Столтенбергке үйленген. 1996 жылы Аас екінші рет тұрмысқа шықты, бұл жолы шебер әріптесі Кристин Рейнцке үйленді. Аас 2004 жылы 70 жасында дүние салды.

Нильс Аас Кунстверкстед

Индерёйде орналасқан Нильс Аас Кунстверкстед (Сәндік шеберхана) қазір ішінара мұражай ретінде қызмет етеді және Аас туындыларының тұрақты коллекциясын сақтайды. Ғимаратты Аас өзі жобалаған. Ең танымал туындысы – музейдің ортасында орналасқан қайың ағашынан жасалған үлкен дөңгелек монумент. Мұражайда сонымен қатар белгілі норвегиялықтардың көптеген бюсттері де тұрақты түрде қойылған. Бұдан өзге, мұражайда сурет сабақтары үшін әлі де шеберхана жұмыс істейді. Бұл кешен 1996 жылы ашылды және Стиклестад ұлттық мәдениет орталығымен бірлесіп жұмыс істейді. Жақын маңда Муустрёпаркен мүсіндер паркі орналасқан. Нильс Аас бұл парке сегіз мүсін сыйлаған, оның ішінде 6 кішкентай және 2 үлкен мүсін бар.