Кіріспе
Американдық пастор және ғалым Харольд Джон Оккенга (6 маусым 1905 – 8 ақпан 1985) 20 ғасырдың ортасындағы американдық евангелизмнің көрнекті қайраткері, "Жаңа евангелизм" деп аталатын реформалық қозғалыстың өкілі болды. Оккенга көп жылдар бойы Бостон, Массачусетс штатындағы Парк-стрит шіркеуінің пасторы қызметін атқарды. Ол сонымен қатар Киелі кітап, теология және рухани тақырыптар бойынша көптеген еңбектердің авторы еді. Оккенга Фуллер теологиялық семинариясы мен Гордон-Конвелл теологиялық семинариясын, сондай-ақ Евангелистердің ұлттық қауымдастығын (NAE) құруға белсенді түрде атсалысты.
Harold John Ockenga (June 6, 1905 – February 8, 1985) was a leading figure of mid 20th century American Evangelicalism, part of the reform movement known as "Neo Evangelicalism". A Congregational minister, Ockenga served for many years as pastor of Park Street Church in Boston, Massachusetts. He was also a prolific author on biblical, theological, and devotional topics. Ockenga helped to found the Fuller Theological Seminary and Gordon Conwell Theological Seminary, as well as the National Association of Evangelicals (NAE).
Ерте өмір және білім
Оккенга 1905 жылдың 6 маусымында дүниеге келді және Чикаго қаласында Энджи мен Герман Оккенганың жалғыз ұлы ретінде өсті. Оккенганың әкесі неміс тегінен шыққан; Оккенга есімі Шығыс Фризияға тән. Гарольд Оккенга Остин Пресвитериан шіркеуінде крещениеден өтті, ал анасы кейіннен оны Оливет методист епископ шіркеуіне әкелді, онда ол он бір жасында мүше болды. Жасөспірім шағында ол Құдайдың өзін пасторлық қызметке шақырып жатқанын анық сезінді. Ол бакалавриат білімін сол кездегі методистік оқу орны – Индиана штатындағы Тейлор университетінде бастады. 1927 жылы Тейлор университетін бітіргеннен кейін Оккенга Принстон теологиялық семинариясына студент ретінде қабылданды, бірақ теологиялық білімін аяқтамады. 1920 жылдардағы христиан дініне қатысты «фундаменталистер мен модернистер арасындағы дау» кезінде ол және көптеген консервативті студенттер Дж. Грешем Махен, Роберт Дик Уилсон және Корнелиус Ван Тил сияқты профессорлардың қатарынан 1929 жылы Филадельфияда Вестминстер діни семинариясын құру үшін Принстоннан кетіп қалды. Оккенга 1930 жылы Вестминстерді бітірген соң, Питтсбург университетінде философия мамандығы бойынша оқуға түсті, марксизмді зерттеді. 1939 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Питтсбургте оқып жүргенде ол Одри Уильямсонмен танысып, шапшаң ғашықтыққа берілді және 1935 жылы үйленді.
Пасторалды қызмет
Оккенга өзінің пасторлық қызметін Нью-Джерсиде екі методист шіркеуінде бастады. 1931 жылы ол Кларенс Э. Макартнидің Питтсбургтегі Бірінші пресвитериан шіркеуінің пасторлық көмекшісі болу туралы шақыруын қабылдады. 1931 жылы Мачен мен Макартни екеуі де Питтсбургтегі Пойнт Бриз пресвитериан шіркеуінің пасторы лауазымына Оккенганы ұсынды. Оккенга 1936 жылы Бостондағы Парк-стрит шіркеуінің көмекші пасторы болды. 1937 жылы Парк-стриттің ұзақ жылдар бойы қызмет еткен пасторы Арктур З. Конрад қайтыс болғаннан кейін Оккенга оның орнын басушы болып тағайындалды. Ол бұл қызметте 1969 жылға дейін болды. Парк-стриттегі пасторлық мансабында Оккенга көптеген уағыздар айтты, олар кейіннен оның жазған әртүрлі кітаптарының негізін құрады. Ол Киелі кітаптарға қатысты оншама кітап жазды, сондай-ақ Киелі кітап мәтіндері мен тұлғаларына пасторлық түсініктемелер берді. Оның қауымы оның пасторлық қызметінің көп бөлігінде гүлденді, өйткені ол өте жақсы уағыздаушы, евангелист, көшбасшы және ұйымдастырушы болды. 1950 жылы Парк-стрит шіркеуі Билли Грэмнің (бірінші ғасырдың ортасындағы трансконтиненталдық) евангелистік науқанын өткізді, ол өте табысты деп есептелді. Осы оқиғадан кейін Грэм де, Оккенга да Жаңа Англия айманында евангелистік сапар жасады. Кейіннен Оккенга Грэмге, Нельсон Беллге және Карл Ф. Х. Генриге евангелистік «Christianity Today» журналын ұйымдастыруға көмектесті. Ол 1981 жылға дейін журналдың директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды.
Фундаменталистік дау
Пасторальдық қызметі мен жазбаларынан өзге, Оккенга ХХ ғасырдың ортасында Неоевангелизм немесе Жаңа Евангелизм деп аталатын реформалық қозғалыстың маңызды көшбасшысы болды. Оның бастаулары ХХ ғасырдың басындағы протестант фундаменталистері мен протестант либералдары немесе модернистері арасындағы теологиялық пікір таластарынан табылды. Пікір таласының көп бөлігі Киелі кітаптың тарихилығы, Киелі кітаптың қатесіздігі, Киелі кітапты түсіндіру, жаратылыстану және эволюция, сондай-ақ Мәсіхтің құдайлығы, Мәсіхтің бойшаң тууы, құрбандық, Мәсіхтің денесімен қайта тірілуі және Мәсіхтің екінші келуі сияқты түрлі доктриналарға байланысты болды. Көптеген фундаменталистердің либералды протестанттық теология мен заманауи секулярлық сенімдерге реакциясы көптеген негізгі конфессиялар мен институттардан қол үзгеніне әкелді. Бұдан өзге, фундаменталистер діни көзқарасына қарамастан, кез келген адам әлеуметтік іс-қимылға қатыса алады деп сенді, сондықтан олар тек "Рухани Ізгі хабарға" ден қою үшін шегінуді қалады. Алайда, Оккенга және сол шіркеулердегі басқа жас және жаңадан көзге шығып келе жатқан тұлғалар мәдениеттен оқшауланудың соғысқан тәсіліне наразылық білдірді. Оккенга сондай-ақ Исаның адамдармен кездескенде олардың рухани ғана емес, физикалық денсаулығына да көңіл бөлгеніне сенді. Оккенгамен бірге Карл Ф. Х. Генри, Гарольд Линделл, Уилбур М. Смит және Эдвард Джон Карнелл сияқты тұлғалар да болды.
Жаңа евангелистік әлеуметтік белсенділік
Екінші дүниежүзілік соғыстың аяғына қарай Окенга шетелдегі ахуалмен айналысу үшін «Соғыс көмегі» және «Соғыс көмегі комиссиясын» (1944) құрды. Ол, егер христиандар мұқтаж жандардың физикалық қажеттіліктерін қанағаттандырмай, тек рухани Жақсы жаңалықты уағыздаса, Жаңа Евангелизмге сенім болмайды деп ойлады. Кейін «Соғыс көмегі» «Дүниежүзілік көмек» болып өзгерді.
Кейінгі мансап
Фуллер теологиялық семинариясындағы жұмыстың алғашқы он алты жылы қызметкерлер мен студенттер арасында екі көзқарас қалыптасуына куә болды: консервативті және прогрессивті евангелизм. Оккенга, Генри, Линделл және Смит сияқты консерваторлар Дэвид Хаббард, Пол Джуетт және Дэниел Фуллер сияқты басқаларының Киелі кітаптың қатесіздігіне қатысты өзгеше пікірде болуына алаңдады. Консерваторлармен келіспейтіндер евангелистер арасында теологиялық, библиялық және этикалық мәселелер бойынша прогрессивті ой-пікірді дамытуды мақсат тұтты. Оккенга президенттік лауазымнан соңғы рет кеткеннен кейін семинария прогрессивті бағыттағы адамдардың жетекшілігімен өсудің жаңа кезеңіне көшті. Консерваторлар мен прогрессивтілер арасындағы осы шиеленістердің тарихы Джордж Марсденнің семинария тарихында жан-жақты талқыланады. 1969 жылы Оккенга Парк-стрит шіркеуінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін Гордон колледжі мен діни мектептің президенті болып тағайындалды. Оның ниеті – АҚШ-тың шығыс жағалауында Фуллер семинариясы үшін жоспарланғанның бір бөлігін қайта жаңарту болатын. Сондықтан 1960-шы жылдардың соңында Оккенга екі мекемені біріктіру бойынша келіссөздер жүргізді: Гордон діни мектебі және Конвелл теология мектебі. Ол Дж. Говард Пью, Билли Грэм және Уолтер Мартин сияқты адамдармен бірлесіп Гордон Конвелл теологиялық семинариясын құрды. Оккенга 1970–1979 жылдары оның президенті болды, ал Уолтер Мартин сияқты тұлғалар семинарияның кеңесіне мүше болып кірді. Оккенга 1985 жылдың 8 ақпанында рактан қайтыс болды. Оның 1985 жылдың 11 ақпанында өткен қоштасу рәсіміне ескі досы Билли Грэм қатысты. "Ол алыптардың арасындағы алып еді", – деп еске алды Грэм. "Менің отбасымнан басқа ешкім одан көп әсер еткен жоқ. Мен ешбір маңызды шешімді оған кеңес сұрамай және шақырмай қабылдаған емеспін. Оның достығы мен өмірі үшін Құдайға шүкіршілік етемін".
Өмірбаяндық дереккөздер
Джоэл А. Карпентер, ред. Фундаментализмнің екі реформаторы: Гарольд Джон Оккенга және Карл Ф. Х. Генри (Нью-Йорк: Гарланд баспасы, 1988). Х. Кросби Энглизиан, Бримстоун бұрышы: Бостон қаласындағы Парк-стрит шіркеуі (Чикаго: Муди Пресс, 1968). Гарольд Линделл, Парк-стрит пайғамбары: Гарольд Джон Оккенганың өмірі (Уитон: Ван Кампен Пресс, 1951). Гарт М. Розель, Құдайдың таңғажайып жұмысы: Гарольд Джон Оккенга, Билли Грэм және евангелизмнің жаңа өркендеуі (Гранд-Рапидс: Бейкер Академик, 2008). Гарольд Джон Оккенганың жеке кітапханасы мен құжаттары Гордон Конвелл теологиялық семинариясында сақталады.