Кіріспе

1990 жылы Мадоннаның "Vogue" әні – американдық әнші Мадоннаның "I'm Breathless" (1990) саундтрек альбомынан шыққан туынды. Әнның авторы және продюсері Мадонна мен Шеп Петтибоун. Ол Нью-Йорктегі жасырын гей ортасында пайда болған вогуинг биінен шабыттанды. Ән 20 наурыз 1990 жылы Sire Records және Warner Bros. Records лейблы арқылы альбомның жетекші синглы ретінде жарық көрді. "Vogue" – диско элементтерімен үйлескен хаус музыкасы, онда би алаңы "шекарасы жоқ орын" деп сипатталады. Әннің орта бөлігінде Мадонна Голливудтың алтын ғасырындағы бірнеше актердің есімдерін тізбектейді. "Vogue" әні Мадоннаның үш жинақ альбомына енді: "The Immaculate Collection" (1990), "Celebration" (2009) және "Finally Enough Love: 50 Number Ones" (2022). Жарық көргеннен кейін "Vogue" музыка сыншыларынан жоғары баға алды, олар оның "I'm Breathless" альбомындағы басқа тректерден музыкалық жағынан ерекшеленетінін атап өтті. Кейіннен бұл ән Мадоннаның мансабындағы маңызды туындылардың бірі саналды. Ән коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды, Австралия, Канада, Жапония, Ұлыбритания және АҚШ сияқты көптеген елдердің хит-парадтарында көшбасшы болды. АҚШ-та Америка жазба индустриясы қауымдастығы (RIAA) оған екі платина сертификатын берді. "Vogue" Мадоннаның сол кездегі ең көп сатылған синглы болды және бүгінгі күнге дейін әлем бойынша алты миллионнан астам данасы сатылды. Ол 1991 жылғы Juno Awards және 1991 жылғы American Music Awards сыйлықтарын жеңіп алды. Дэвид Финчер режиссерлік еткен қара-ақ музыкалық видео 16 сағаттың ішінде түсірілді, дәл сол кезде Мадонна "Blond Ambition World Tour" турнесіне дайындалып жатқан болатын. Видеода статикалық бейнелер көп, соның ішінде суретші Тамара де Лемпицканың және бірнеше голливуд фотографтарының туындыларынан алынған кадрлар бар. Сыншылар бұл видеоны Мадоннаның ең жақсы туындыларының бірі деп бағалады. Ол 1990 жылғы MTV Video Music Awards-та "Жыл бейнесі" номинациясы да бар тоғыз номинацияға ие болды. Мадонна әнді өзінің көптеген концерттік турларында орындады, соңғысы – 2023–2024 жылдарғы "Celebration Tour", сондай-ақ басқа да шараларда, мысалы, Super Bowl XLVI шоуының арасында. "Vogue" әнін Кайли Миноуг, Бет Дитто, Бейонсе және Ариана Гранде сияқты көптеген әртістер орындап, үлгі етіп алды. Ол "The Devil Wears Prada" (2006) фильмінің саундтрегінде, сондай-ақ 2010 жылы Fox телеарнасының "Glee" сериалындағы "The Power of Madonna" эпизодында пайда болды. Жазушылар мен сыншылар видеоның және әннің андеграунд субмәдениетін кең танымал мәдениетке әкелудегі ықпалын, сондай-ақ хаус музыкасының кең таралған танымалдылығына ие болған жаңа үрдісті қалай қолдағанын атап өтті.

Өмірбаян және шығару

1980 жылдардың соңына қарай Мадонна АҚШ-тың Billboard Hot 100 тізімінде қатарынан 16 үздік бес хитке ие болды, бұл тарихындағы кез келген орындаушыдан көп. Дегенмен, оның "Ой, әке" әні 20-шы орынға жетіп, 1984 жылдан бері алғаш рет топ-10 тізіміне енбеген ән болды. Әнші және оның Warner Bros. жазбалар компаниясы келесі шығарылымының B жағы ретінде орналастыру үшін жаңа ән жасауды шешті, осылайша оның тізімдерде жақсы көрсетілуін қамтамасыз етуді көздеді. Лейблдің би музыкасының жетекшісі Крейг Костич бұрынғыда оның бірнеше әнін ремикс жасағандықтан, продюсер Шеп Петибоунға жаңа трек жазуды тапсырды. Петибоун әннің негізгі музыкасын 5000 АҚШ доллары бюджетпен жазып, Мадоннаға сөздерін жазу үшін жіберді. Ол екі аптадан кейін Нью-Йорк қаласына ұшып, Батыс 56-шы көшедегі 24 тректік студияның жертөлесіндегі вокалдық кабинада дауысын жазды. Бұл кабина бұрынғыда шкаф болған еді. Әннің көп бөлігін ол ұшақта жазды. Петибоунның айтуынша, Мадонна студияда өте тиімді жұмыс істеді, өлеңдер мен хордың дауыстарын бір-бірлеп, бір реттен жазды. Ол орталық бөлімін толтыру үшін рэп идеясын ұсынды және классикалық киножұлдыздардың есімдерін атауды ұсынды. Олар тез арада есімдердің тізімін жасап, Мадонна оны дереу жазды. Биден шабыттанған ол әнді "Vogue" деп атауға шешім қабылдады, бұл Петибоунды таң қалдырды, өйткені сол кезде андеграунд сахнасында бұл би "өткенге кеткен" саналды. Кейін Мадонна әннің саундтрек арқылы Disney компаниясымен байланысты болғандықтан, оның кейбір сөздерін өзгертті. Ән альбомның бір бөлігі болғанымен, фильмде пайдаланбады. "Vogue" 1990 жылдың 20 наурызында Еуропа мен Океанияда "I'm Breathless" альбомының жетекші синглы ретінде жарық көрді. АҚШ-та оның 29 наурызда шығуы жоспарланған, бірақ WQHT радиостанциясы әнді екі күн бұрын ойнатуды бастағандықтан, "Vogue" келесі күні көптеген радиостанцияларға жіберілді. Жапонияда ән 25 сәуірде сатылымға шықты. Кейіннен ән Мадоннаның "The Immaculate Collection" (1990), "Celebration" (2009) жинақтарына және "Finally Enough Love: 50 Number Ones" (2022) ремикс жинағына енгізілді.

Сыни жауап

"Vogue" музыка сыншыларының мақтауына ие болды. Newsdays-тің Карен ДеСантис пікірінше, бұл керемет және "I'm Breathless" альбомындағы ең жақсы ән, ол "әннің өзінің ескі стилі бар, ол көптеген жанкүйерлерді осы CD-ны сатып алуға итереді" деп қосты. The San Francisco Examiner журналының Барри Уолтерс бұл жолды "әсерлі" және "батыл" деп бағалады, сондай-ақ Мадоннаның "ұзақ уақыт бойы модада қалатынын" мәлімдеді. Billboard журналынан Билл Коулман "жұлдыздың жер астындағы (бірақ жақын арада кең танылатын) модаға құрмет көрсетуі өз мақсатына жетеді" деп түсіндірді. Ол "ән Петтибоунның бұрынғы "хаус" стиліндегі өңдеуінің дәмін сақтайды, сонымен қатар классикалық "Love Break" әнінен алынған дежавю сезімін береді" деді. Cash Box журналының жазушысы Эрнест Харди да "Love Break" әнінің ықпалын атап өтті және Мадоннаның "поп-санаты хаус стиліне жақсы үйлеседі" деп пікір білдірді, сондай-ақ "радио мен клубтардағы жылдам қабылдануға қарағанда, бұл жаз Мадонна жазы болады" деді. Selects журналының Эндрю Харрисон оны "күшті хаус" әні деп санады, ал The Guardian газетінің Адам Свитинг үшін альбом "ең жақсы әндерімен" – "He's a Man" және "Vogue" әндерімен безендірілген. Journal and Courier басылымының Эдит Ли айтуынша, "Vogue" және "Something to Remember" әндері "I'm Breathless" альбомының "винтаждық стиліне" сәйкес келмейтін жалғыз әндер болды. The New York Times газетінің Джон Парелес бұл әнді "ерекше" және "альбомның қалған бөлігінде жоқ нәрсені көрсететін" ән деп бағалады, сондай-ақ "I'm Breathless" альбомын сатып алғандар басқа ұқсас әндерді күтіп, "алданып қалғандай" сезінетінін айтты. Сол басылымға жазылған тағы бір шолуда Майкл МакКэмбридж "Vogue" әні "керемет" болғанымен, ол саундтректі насихаттау үшін жасалған "көзге түсетін коммерциялық қосымша" сияқты естілгенін және ол альбомның өкілі еместігін сезінгенін айтты. Deseret News газетінің Рей Борен бұл жолды альбомдағы "стильдік тұрғыдан" "сырттан келген" деп санады. Entertainment Weekly журналының Грег Сандоу "Vogue" әнінің "күтпеген жерден шыққан кульминация" сияқты естілетінін және "бірдеңгейде үйлесетінін" айтты. Music Week журналының Дэвид Джайлс "бұл ән бізге әдеттегіден гөрі күшті рифке ие" екенін айтты, бірақ "ақылсыз" рэп бөлімі "оны The Beloved деңгейіне төмендетіп жіберді" деп ойлады. The Daily Telegraph газетінің Тони Парсонс альбомды жағымсыз бағалағанда, "тек "Vogue" әні, жақында ғана шыққан және жас жанкүйерлердің қалта ақшасынан ақша алу үшін жасалған, Мадоннаның әніне ұқсас" деп атап өтті. Los Angeles Times газетінің Крисс Уиллман да "Vogue" әнін "I'm Breathless" альбомындағы "дәстүрлі Мадонна синглі" деп атады. Orlando Sentinel газетінің Парри Геттелман "Vogue" әнін альбомды тұтастай қарағанда "осы материалдың қалғанын қабылдауға көмектесетін қант қасық" ретінде сипаттады. The Courier Journal газетінің Ронни Ланди пікірінше, бұл ән "I'm Breathless" альбомында болуының қажеті болмаса да, ол "бұл альбомды көп миллиондаған сатылымға жеткізеді", сондай-ақ "поп Мадоннаның қанша жанкүйері оны үйге алып келгеннен кейін екі реттен артық ойнайды және "Vogue" әні Мадоннаның жалғыз әні екенін біледі" деп ойлады. Rolling Stone журналының Марк Коулман ән бастапқыда "көркіреген" естілгенімен, альбомның контекстінде "күрт резонансқа ие" екенін жазды. Ретроспективті шолулар да оң нәтижелер көрсетті. Тараборрелли әннің рэп бөлімін "Мадоннаның ең керемет лагерьтік музыкалық сәттерінің бірі" деп атады. Жозе Ф. Промис сол басылымдағы тағы бір шолуында "Vogue" әнін "өнердегі ең үлкен жетістік" деп атады. Tulsa World газетінің Кеворк Джансезиан оны "тамаша би күйі" деп сипаттады. 1998 жылы Q журналының Дэнни Экклстон "I'm Breathless" альбомындағы "аяқ киімге тығылған" және "әлі де ақымақтық" ән екенін айтты. I'm Breathless альбомына жасалған ретроспективті шолуда Блендер журналының Тони Пауэр әнді "әдемі" және "толыққандай сәйкессіз" деп атады. Slant Magazine журналының Саль Цинкемани альбомды тұтастай қарап, "өте ықпалды" ән бастапқыда "жағымсыз" естілгенімен, "I'm Breathless" альбомының "лайықты финалы" болып шықты деп мәлімдеді. Питер Робинсонның пікірінше, Pitchfork тыңдаушылары әннің сөздерін "2017 жылы үш он жыл бұрынғы тыңдаушылар сияқты әсерлі" деп табады. сондай-ақ 1991 жылғы American Music Awards сыйлығында "Favorite Dance Single" сыйлығын жеңіп алды, сонымен қатар "Favorite Pop/Rock Single" номинациясына ұсынылды. Сингл сонымен қатар ASCAP Pop Music Award сыйлығын "Ең көп орындалған ән" үшін алды және SER FM Awards-та "Ең жақсы диско-сингл" сыйлығын жеңіп алды. 1990 жылы Rolling Stone Reader's Poll Awards-қа сәйкес "Vogue" әні жылдың ең жақсы синглі деп танылды. Ән The Village Voice газетінің Pazz & Jop сауалнамасында 1990 жылдың төртінші үздік әні болып саналды.

Коммерциялық өнімділік

АҚШ-та "Vogue" әні 1990 жылғы 14 сәуірде шыққан Billboard Hot 100 тізімінде 39-шы орынға түсті, ал бір айдан кейін Синейд О'Коннордың "Nothing Compares 2 U" әнін ығыстырып, тізімнің басына көтерілді. Бұл ән мансабындағы ең жылдам өрлеген сингл ретінде "Like a Virgin" (1984) және "Like a Prayer" (1989) әндерімен теңесті. Nielsen SoundScan мәліметтеріне сәйкес, 2010 жылғы сәуір айына дейін 311 000 дана цифрлық жүктеу сатылды. Канадада ән 1990 жылғы 14 сәуірде RPM Singles Chart тізімінде 71-ші орында дебют жасап, тоғыз аптадан кейін жоғары нәтижеге жетті. Британдық фонографиялық индустриясы (BPI) 1990 жылдың мамырында 400 000 данасы жеткізілгені үшін алтын сертификат тағайындады. 1990 жылдың тамызына қарай, бұл ән екі миллионнан астам дана сатылып, 1990 жылдың ең көп сатылған синглі атанды және бүгінгі күнге дейін әлем бойынша алты миллионнан астам дана сатылды. Сонымен қатар, "Vogue" сол кезде WEA компаниясындағы ең көп сатылған сингл болды, Chic тобының "Le Freak" (1978) әнінен озып кетті.