Кіріспе

Математикалық модельдеуде болжамды мән көбінесе бастапқы мән немесе алғашқы мән деп аталады. Бұл іздеу алгоритмдерін пайдаланатын көптеген оптимизациялық есептер үшін қажет, себебі бұл алгоритмдер басым түрінде детерминистік және итеративті болып келеді, және олардың басталуы үшін бір нүкте керек. Бір таралған қолданыс түрі – сызықтық емес регрессия.

Қолдану

Бастапқы мәндердің сапасы іздеу алгоритмінің табысты болуына немесе болмауына елеулі әсер ете алады. Себебі, жарамдылық функциясы немесе мақсаттық функция (көп жағдайда квадрат қателерінің қосындысы (SSE)) күрделі пішінге ие болуы мүмкін. Іздеу аймағының кейбір бөліктерінде функция экспоненциалды түрде, ал басқаларында квадраттық түрде өсуі мүмкін, сондай-ақ функцияның платоға асимптота жақындайтын аймақтары да болуы мүмкін. Экспоненциалды өсу аймағына түсетін бастапқы мәндер арифметикалық ағып кетуге байланысты алгоритмнің сәтсіздікке ұшырауына себеп болуы мүмкін. Асимптоталық плато аймағына түсетін бастапқы мәндер "қалпырау" салдарынан алгоритмнің сәтсіздікке ұшырауына әкелуі мүмкін. Детерминистік іздеу алгоритмдері минимумға жету үшін еңіс функциясын қолдануы мүмкін. Егер еңіс өте кішкентай болса, онда ағып кету қателері алгоритмнің мағынасыз түрде адасуына әкелуі мүмкін; осыны қалпырау деп атайды.

Табылған құндылық

Болжамдық мәндерді анықтаудың бірнеше тәсілі бар. Соның бірі – болжау. Егер адам мәселенің типін білсе, онда бұл білімді болжам немесе шамалау болады. Басқа техникаларға сызықтықтандыру, бірдей теңдеулерді шешу, өлшемдерді қысқарту, мәселені уақыт қатары ретінде қарастыру, мәселені (мүмкіндігінше) сызықтық дифференциалдық теңдеуге түрлендіру және орташа мәндерді қолдану кіреді. Бастапқы және оңтайлы мәндерді анықтау үшін тағы да бірнеше әдістер стохастикалық әдістерден туындайды, олардың ең танымалдары – эволюциялық алгоритмдер, әсіресе генетикалық алгоритмдер.