Малидегі ежежылдық музыка фестивалі

Кіріспе

Малидегі жыл сайынғы музыка фестивалі Festival au désert (Шөлдегі фестиваль) – Малиде 2001 және 2012 жылдар аралығында дәстүрлі туарег музыкасын және әлемнің түкпір-түкпірінен келген музыканы ұсынып келген жыл сайынғы концерт. Оны Мэнни Ансар құрып, басқарған, мыңдаған келушілерді тартқан және экономикаға үлкен үлес қосыпты. Алғашқы фестиваль 2001 жылы Тин Эссакода, содан кейін 2002 жылы Тессалитте, ал 2003 жылдан 2009 жылға дейін Эссаканеде өткен. 2010 жылдан 2012 жылға дейін ол Тимбукту қаласының шетінде ұйымдастырылды. 2012 жылы исламил радикалды топтар Тимбуктуға шабуыл жасағаннан кейін фестиваль кейінге шегерілді және қауіпсіздік алаңдауларына байланысты одан бері өткізілген жоқ. Фестиваль туралы немесе фестивальде түсірілген бірнеше деректі фильмдер бар: Le Festival au Désert (2004), Dambé: The Mali Project (2008), The Last Song Before the War (2013) және Woodstock in Timbuktu (2013). Festival au Desert Live from Timbuktu (2013) альбомында 2012 жылғы фестивальден жазбалар бар. 2013 жылдан бастап "Caravane culturelle de la paix" (бейбіт мәдени керуені) атты бірлескен жоба түрлі елдерді аралап келеді. Бұл жобаны Ансар Малидегі "Sur le Niger" және Мароккодағы "Taragalte" фестивальдерінің директорларымен бірлесіп құрған.

Тарих

Алғашқы фестиваль 2001 жылы қаңтарда Тин Эссакода өтті. Бұл бастаманы Туарег тобы Тинаривеннің менеджері Мэнни Ансар құрды, ол фестивальде Lo'Jo тобымен бірге өнер көрсетті және фестивальді ұйымдастыруға бірлесіп атсалысты. Алғашқы фестивальге шамамен 500-600 адам келді. "Festival au Désert" Солтүстік Африкадағы осындай алғашқы фестиваль болды. Этномузыколог Марта Амиконың айтуынша, бұл фестиваль кедей аймақта туризмді дамыту мақсатында, музыкалық және әлеуметтік алмасуды қолдайтын дәстүрлі туарег тойларын жалғастырғанын мәлімдеді. Кидалдағы Такубелт және Тимбуктудағы Темаканнит деп аталатын бұл дәстүр, аймақтағы туарег тайпаларының жыл сайынғы кездесуі болатын, онда олар музыка ойнап, бөлісіп, мәселелерді талқылап, дауларды шешетін. Алайда, "Festival au Désert" фестивалі дәстүр мен қазіргі заман арасындағы қашықтықты қысқартуға және халықаралық қауымдастықта жергілікті әдет-ғұрыптарды жақсырақ түсінуге бағытталған. 2002 жылы фестиваль Малидің солтүстік-шығысындағы Кидал аймағындағы Тессалитте өтті. 2003 жылдан 2009 жылға дейін фестиваль Тимбуктудан Эссаканеде өтті, бірақ қауіпсіздік жағдайына байланысты 2010 жылдан бастап Тимбуктудың шетінде ұйымдастырылды. Екі жыл Кидалда өткізілгеннен кейін Ансар Әли Фарка Туреге жүгінді, ол фестивальдің Тимбуктуда өтуін қатты қолдады. Ол әрқашан адамдарды өз үйлеріне қайтаруды армандағанын, бірақ қалай істеу керектігін білмейтінін айтты, сондай-ақ фестиваль ұйымдастырылғаннан кейін оны қолдайтынын және олардың "әкесі" болатынын мәлімдеді. Ол фестивальге көптеген жанкүйерлерін, келушілерді, туристерді және журналистерді тартты, өнер көрсете бастады. 2003 жылдан 2006 жылға дейін ол жыл сайын фестивальдің жабылу концертінде өнер көрсетті (сол жылы қайтыс болды). Олар бірге "Vive le Mali, vive la paix, vive la musique" әнін шырқады. Фестиваль мыңдаған келушілерді қызықтырып, жергілікті халыққа үлкен кіріс көзі болды. Исламшыл бүлікшілер фестивальді қоса, кез келген көркемдік өрнекті тыйым салды.

The first festival took place in Tin Essako in January 2001, an initiative created by Manny Ansar, manager of Tuareg band Tinariwen, who played at the festival, along with the band Lo'Jo, who co organised the festival. Around 500 to 600 people attended that first festival. The Festival au Désert was the first such festival in North Africa. It claimed (in what ethnomusicologist Marta Amico suggested were paternalistic terms, promoting tourism in an impoverished region) that it continued a long tradition of traditional Tuareg feasts that promoted musical and social exchange. This tradition, known as the Takoubelt in Kidal and Temakannit in Timbuktu, was an annual meeting of Tuareg tribes of the region, where they played and shared music as well as discussing problems and resolving conflicts. However the Festival au Désert aimed to bridge the gap between tradition and modernity, and to broaden understanding of local customs among the international community. In 2002 the festival was held in Tessalit, in the Kidal region of North Eastern Mali. From 2003 until 2009 the festival was held in Essakane, from Timbuktu, but because of security issues, from 2010 the festival was held on the outskirts of Timbuktu. After two years of being held in Kidal, Ansar approached Ali Farka Touré, who was very supportive of having the festival run in Timbuktu. He said that he had always wanted to bring people home, but did not know how to do that, and that now that this festival had been organised, he would support it; he would be their "godfather". He started performing at the festival, bringing in a lot of his fans, more visitors, tourists, and journalists. He performed the closing concert every year from 2003 until 2006 (he died later that year). Together they sang "Vive le Mali, vive la paix, vive la musique". The festival had grown to attract thousands of visitors, and was a huge source of income for the local people. Islamist rebels banned artistic expression, which included the festival.

Фильмдер мен жазбалар

2012 жылы "Festival au Desert Live from Timbuktu" фестивалінің аудиожазбасы 2013 жылы 18 суретшінің өнер орындауымен шығарылды. 2003 жылғы фестивальде "Le Festival au Désert" (2004) атты француз тіліндегі деректі фильм түсірілді. Орындаушылар қатарында Тартит, Ому Сангаре, Ло'Джо, Тинаривен, Роберт Плант пен Джастин Адамс, Блэкфайр, Хайра Арби және оның тобы, Джанго және Али Фарка Турэ бар. "Дамбе: Мали жобасы" (2008) деректі фильмі екі ирланд музыкантының 3000 мильден астам қашықтықты қамтыған мәдени алмасу мен музыкалық саяқатын көрсетеді, онда "Festival au Désert" фестивалінен үзінділер де бар. Фестиваль туралы түсірілген басқа да деректі фильмдер: "Соғыстан бұрынғы соңғы ән" (2013) және "Тимбуктудағы Вудсток" (2013).

Мэнни Ансар

Мохамед Али "Мэнни" Ансар – туарег, оның отбасы көшпешілер болған. Ол халықаралық қоғамдық құқық бойынша магистр дәрежесін алып, музыкаға деген құштарлығын орындағанша көп жылдар бойы гуманитарлық жобаларда жұмыс істеді. 1993 жылы ол туарегтер тобы «Тинарвеннің» басқарушысы болды, жақын арада Малидің ұлттық телерадиокомпаниясы ORTM-де жазу сессияларын ұйымдастырды, нәтижесінде «Тинарвеннің» екінші альбомы жарық көрді. Ансар фестивальді туарег қоғамындағы гриоттардың рөлімен салыстырады. Олар – жеке тайпалар мен отбасылар туралы әңгімелерді ауызша дәстүрде сақтап беруге жауапты этникалық топ, бұл оқиралар музыкалық аспаптармен сүйемелденген. Сонымен қатар, олардың міндеттеріне дау-жанжалдарды реттеу және қақтығыстар кезінде делдалдық жасау кірді. Гриоттарға деген құрмет олардың екі тарапқа да қауіпсіз жақындауына және жауласып жатқан тараптар арасында бейбіт келіссөздерді бастауына мүмкіндік берді. «Караван» ресми түрде 2013 жылдың қараша айында іске қосылды. Келесі жылдары «Caravane culturelle de la paix» Малидің Сегу және Мопти қалаларында, Мароккодағы Тарагальте фестивалінде (М’Хамид-эль-Гизлан маңындағы құмдарда), көптеген малиліктер тұратын Буркина-Фасо, Нигер және Мавританиядағы босқындар лагерьлерінде, сондай-ақ халықаралық аренада өтті. «Сахел-Сахара» тобы «Караван» аясында бейбітшілік туралы хабар жеткізеді. 2017 жылы Тимбуктуде жоспарланған концерт қауіпті деп танылғандықтан соңғы сәтте күшін жойды. Одан кейін Малидің үш қаласында төрт кешкі концерт және екі конференция өтті, олар Сегудегі «Нигер фестивалінен» басталып, Сикассоға стадионда концерт беру үшін барды; содан кейін Бамакодағы Француз институтына, Бамакодағы Нигер өзенінің жағасындағы үлкен ашық аспан астындағы концертке дейін. Содан кейін Малиден тыс, оның ішінде Еуропаға, ал күзде Мароккодағы Тарагальте фестиваліне қатысты. 2017 жылдың 6 мамырында «Теракафт» тобы (оның құрамында «Диарра», яғни Лия Аг Аблил, гитарист және «Тинарвеннің» негізін қалаушы мүшесі) және Али Фарка Туре тобы Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайындағы Грейс Рейни Роджерс аудиториясында өнер көрсетті. Концерт алдында профессор Синтия Шнайдер, Ансар және Туре тобының екі мүшесі қатысқан дөңгелек үстел өткізілді. 2022 жылы «Caravane culturelle de la paix» фестивалінің 9-шы шақырылысы Тарагальте фестивалінде өтті, бұрын Сегуде және Малидегі Аг’надағы шөл фестивалінде өткізілген болатын.

Mohamed Aly "Manny" Ansar is a Tuareg man, whose family were nomads. He gained a master's degree in international public law, and worked for many years in humanitarian projects before following his passion, music. In 1993 he took on the job of managing the Tuareg band Tinariwen, soon afterwards arranging recording sessions at ORTM, the Malian national broadcaster, which produced Tinariwen's second album. Ansar sees the festival as analogous to the role of Griots in Tuareg society. They are an ethnic group, which had the main responsibility for keeping stories of the individual tribes and families alive in the oral tradition, with the narrative accompanied by a musical instrument. It was also their role settle disputes and act as mediator in case of conflicts. Respect for the Griot meant that they could approach both parties without being attacked, and initiate peace negotiations between the hostile parties. The Caravane's official launch took place in November 2013. In subsequent years the Caravane culturelle de la paix was held in Ségou and Mopti in Mali, at Festival Taragalte in Morocco (held in the dunes near M'Hamid El Ghizlane), at refugee camps in Burkina Faso, Niger, and Mauritania, where a lot of Malians are living; and internationally. The Sahel Sahara Band performs at the Caravane, carrying a message of peace. In 2017, a planned concert in Timbuktu had to be cancelled at the last minute as it was deemed too risky. After this, there were four evening concerts and two conferences scheduled in three Malian cities, starting at the Festival sur le Niger at Ségou before travelling to Sikasso to perform a stadium concert; then on to the Institut français in Bamako, before a big outdoor concert on the banks of the River Niger in Bamako. It would then go on to perform outside of Mali, including Europe, and lastly, in the autumn, the Festival Taragalte in Morocco. On 6 May 2017, the band Terakaft (which included "Diarra", aka Liya Ag Ablil, guitarist and founding member of Tinariwen), and the Ali Farka Touré Band played at the Grace Rainey Rogers Auditorium at the Metropolitan Museum of Art in New York City. Before the show, there was a panel discussion with Professor Cynthia Schneider, Ansar, and two members of the Touré band. In 2022, the 9th edition of the Caravane culturelle de la paix was held at Festival Taragalte, after being held at Ségou and a desert festival at Ag'na in Mali.