Кіріспе

Сербиялық футболшы (1939-2002) Велибор Васович (серб. кирилл. Велибор Васовић; 3 қазан 1939 - 4 наурыз 2002) - Сербиялық футболшы және менеджер, сонымен қатар "Партизан Белград" және "Аякс" клубтарының легендарлық ойыншыларының бірі және өзінің ұрпағының ең үздік қорғаушыларының бірі. Ортада ойнай алатын шайбашы, Васович қорғаныс позициясымен, ешқашан өлмейтін ұстанымымен және тактикалық саналылығымен танымал болды.

Ерте өмір

1939 жылы 3 қазанда Пожаревацта дүниеге келген. Ата-анасы Черногориядан келген. Оның төрт ағасы мен үш апасы бар, ал тағы бір апасы ол туылмай жатып қайтыс болды. 1941 жылы сәуірде нацистік Германияның басып кіруі мен Югославия патшалығының бөлшектелуі кезінде Васовичтің әкесі немістердің тұтқынына түсіп, төрт жыл тұтқында болды, ал оның үлкен аға-інілері Партизандық қарсылық қозғалысына қосылды. Жаңа лига маусымы басталғанда Васович Милан Чоп пен Войкан Меличпен бірге Қызыл Жұлдыздың орталық қорғанысына орын алды. 1963 жылы 1 қыркүйекте "Қызыл Жұлдыз" клубында өткен алғашқы жарысы клубтың әлі толықтай аяқталмаған жаңа стадионы Маракананың салтанатты ашылуы болды, өйткені Крьвено Бели арттан келіп, НК Риеканы 2:1 есебімен жеңді. Команда қысқы демалыс кезінде лиганың бес ұпайға жеңілдеп көшті, ал лига чемпионы болған Партизан қатарынан қалыс қалды. Қысқы демалыс кезінде Васовичке қатысты тағы бір трансфер сагасы болды, өйткені Партизан клубының президенті Радакович ойыншыны Қызыл Жұлдыз берген ақшадан да көп ақшаға оралуға көндірді. Васович келісті, бірақ ол Red Star-мен келісімшарт жасады және клуб трансфер ақысы ретінде ақша ұсынғанына қарамастан, бұл қадамға қол қоюды қаламады. Васович тіпті бұрынғы клубымен біржақты жаттығуларға барды. Қысқы үзілістен кейін лига маусымы қайта басталған кезде Васович Red Star құрамасынан шығып, заңды түрде күмәнге ұшырады, бірақ оның жалақысын клуб әлі де төлеп отырды. Бірнеше ай бойы отыра отырып, Васовичке Партизан вице-президенті Чеда Джомба жағдайды шешу үшін сол кездегі Сербияның ең жоғары саяси өкілі, ішкі істер министрі Александр Ранковичпен кездесуге тырысуды тапсырды. Бас бапкер міндеті Марко Валокқа берілді. Бірнеше айдан кейін Партизан AC Milan қарсы жолдастық кездесу өткізді, бұл Васовичтің Миланның перуандық қорғаушысы Виктор Бенитеспен жекпе-жекке түсуі үшін қорқынышты болды, мұның бәрі орындықты тазалау шайқасына әкелді. Жағымсыз болса да, жағымсыз қақтығыстар Партизан командасының жаңадан біріккен командалық рухын нығайтуға көмектесті. Сондай-ақ, ол Мысыр клубының "Замалек" (1982-1983), "Этникос Пирей" (1983), "Қызыл Жұлдыз" Белград (1986-1988) және "АК Беллинзона" (1989) клубтарына бас бапкер болып қызмет етті. Тренерлік мансабында 1987-1988 жылдары "Қызыл Жұлдыз" командасымен бір рет Югославия чемпионатында жеңіске жетті.

Басқа да іс-шаралар

Васович Югослав футбол федерациясының (ФСЖ) басшылығын, әсіресе оның ұзақ уақыт президенті Мильян Мильянничті ең қатты және ең табанды сыншылардың бірі болды. Оның сын-пікірлері Югославия СФР-нің ыдырауынан кейін айрықша күшейді. 1997 жылы Васович "Югослав футболын дамыту және өркендету ұйымы" деп аталатын ұйым құрды, ол арқылы ол ФСЖ-ға сын-пікірін білдірді. 2000 жылдың жазында ол Югослав президенті Слободан Милошевичтің әйелі Мира Маркович басқаратын Югослав солқы (JUL) ұйымдастырған Сербияның әртүрлі қала үйлеріндегі кездесулерде сөйледі. 2000 жылдың 10 қазанында Сербияда Милошевич режимі құлатылғаннан бес күн өткен соң Васович және онға жуық жансакшылар Белградтың орталығындағы Теразие алаңындағы FSJ кеңсесіне кірді. Олар FA басшылығының күтілетін өзгеруінде басымдық алу үшін, хаос пен шатастықты құлатуды пайдалануға тырысты, бірақ олар сәтсіз болды. Белград университетінің заң факультетін бітірген.

Жеке өмір

Велибор Васович екі рет тұрмысқа шыққан, алдымен Миряна Прерадовичпен, содан кейін Бранка Зоричпен. Оның алғашқы әйелі Владимир (1963) және Александр (1968) екеуі де екі ұлы болды. Кіші ұлынан Тара (2009) немересі және Стефан (2015) немересі бар. Ол 2002 жылы 62 жасында жүрек ауруынан қайтыс болды және Белградтың жаңа зиратындағы Құрметті азаматтар аллеясында жерленді.