Кіріспе

Гарри Монро Кодиль (3 мамыр 1922 – 29 қараша 1990) – американдық саяхатшы, тарихшы, заңгер, заң шығарушы және қоршаған ортаны қорғаушы, Оңтүстік Кентукки штатының көмір өндірілетін Лечер округынан шыққан.

Өмірбаян

Кодиль Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясында қарапайым сарбаз болып қызмет етті. Содан кейін ол 1953, 1955 және 1959 жылдары Кентукки штатының Өкілдер палатасына үш рет Летчер округынан сайланды. 1976 жылдан 1984 жылға дейін Кентукки университетінің тарих кафедрасында оқытушы болып жұмыс істеді. Кодильдің көптеген еңбектерінде Аппалачи аймағының (әсіресе оның туған жері – Кентукки штатының оңтүстік-шығысы) тарихи кемдамып дамуы тақырыбы кеңінен қарастырылған. Ол бірнеше кітабында (ең танымал «Night Comes to the Cumberlands», 1962 жыл) және көптеген жарияланған мақалаларында аймақтың тарихи кедейлігін зерттейді, оның себебін аймақтағы көмір өндіруші кәсіпорындардың, сондай-ақ оларды қолдаған АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы банкирлердің ашкөз саясатына байланыстырады. Ол мұндай мүдделердің көптеген жағдайда штаб-пәтері Аппалачиде емес, Солтүстік-шығыста немесе Орта Батыста орналасқанын, сондықтан олардың мол табысын Аппалачи аймағына тиісінше қайта инвестициялай алмағанын атап өтеді. «Кемберлендке түн келді» кітабы жарық көргеннен кейін президент Джон Ф. Кеннеди аймақтағы жағдайды зерттеу үшін комиссия құрды, нәтижесінде жиырма бес жыл ішінде аймаққа 15 миллиард доллардан астам қаржы жұмсалды. Кейінгі жылдары ол Аппалачиде жұмыс істейтін компаниялар тарапынан кеңінен қолданылатын ашық карьерлік кен қазу практикасына белсенді қарсылық көрсетті, оның жер мен оның халқына өтелмейтін зиян келтіретініне сенді. Ол көптеген журналдарда мақалалар жариялағанмен қатар, бұл мәселе бойынша белсенді түрде сөз сөйледі. Кодиль Англия, Германия және Чехословакиядағы тәжірибелерге сілтеме жасап, ашық карьерлік кен қазуды жауапкершілікпен жүргізуге болатынын айтты, онда жоғарғы қабат, төменгі қабат және тау жыныстары бөлек алынып, бастапқы ретінде қабаттар бойынша орналастырылады. Кодиль Калифорниядағы Стэнфорд университетінде даулы эвгеникалық көзқарастары бар ғалым Уильям Шоклигиң еңбегіне қызығушылық танытты. Кодиль Шоклигиң «дисгенетика» теориясына сене бастады, ол бойынша ақыл-есі кем адамдар уақыт өте келе «жарыс» гендерін әлсіретеді. Ол Шығыс Кентуккидегі «генетикалық құлдыраудың» кедейлік мәселесіне әсер еткенін ойлады. «Жаман адамдар көбейе береді», - деп жазды Кодиль 1975 жылы «Time» журналына жолдаған хатында. «Time» журналының редакциясы Кодильдің хатын жариялаған жоқ. Ол сонымен қатар Летчер округы мен Харлан округы, Кентукки аймағының тұрғындарынан жинаған фольклор мен ауызша тарихтан тұратын бірнеше томдық жинақ шығарды. 1941 жылы шамамен 90 жастағы адамнан алынған ауызша сұхбат 1995 жылы Крис Купер, Патрисия Кларксон және Крис Кристоферсонның қатысуымен түсірілген «Фараон армиясы» фильмінің негізі болды. 1990 жылы Паркинсон ауруының күшеюіне байланысты Кодиль өзіне-өзі оқ жарып өлтірді. Ол Кентукки штатының Синтиана қаласындағы Батл Гроув зиратында жерленген.

Мұра

Кентки штатының Уайтсбург қаласында орналасқан Гарри М. Кодиль кітапханасы – Летчер округінің қоғамдық кітапхана жүйесінің бас кітапханасы және осы кітапхана Кодильдің құрметіне аталған.

Цитата

Біз осының бәрін (жердің) жойылып, тек бірқатар адам байып кетуіне бейжай қарап отыра алмаймыз. Бір күні АҚШ федералдық үкіметі бұрын жасалған зардапты жоюға миллиардтаған доллар жұмсауға мәжбүр болады. Ал жұмысты істеу үшін машиналар мен жұмысшыларды кім ұсынады? Осы қиындықты жасаған көмір өндірушілердің өзі жөндеу жұмысына тартылады, ал төлемді салық төлеушілер жүктемек.