Ағаш бетін өңдеу және қорғау процесі

Кіріспе

Ағаш бетін өңдеу немесе қорғау процесі

Ағаш өңдеу – ағаш бетін жетілдіру немесе қорғау процесі, әсіресе жиһаз өндірісінде, онда бұл өндіріс шығындарының 5-30% құрайды. Өңдеу – ағаш беттеріне қажетті сипаттамаларды, соның ішінде жақсырақ көрініс пен ылғалға және басқа да қоршаған орта факторларына төзімділікті арттыруды сыйлайтын өндіріс процесінің соңғы кезеңі. Өңдеу ағашты тазалауды жеңілдетеді және бактериялар өсіп-көбейетін тесіктерді жабып, оны санитарлық жағдайдан сақтайды. Сонымен қатар, өңдеу ағаштың басқа да қасиеттеріне әсер етеді, мысалы, музыкалық аспаптардың дыбыстық сапасына және еденнің беріктігіне. Бұған қоса, өңдеу арзан ағаштарға қымбат және таба алмайтын ағаштардың сыртқы түрін беруге мүмкіндік береді.

Аяқтауды жоспарлау

Ағаш өңдеуге мұқият жоспарлау қажет, бұл дайын өнімнің тартымды көрінуін, қызмет ету кезінде жақсы жұмыс істеуін және қауіпсіздік және экологиялық талаптарға сай болуын қамтамасыз етеді. Өңдеуді жоспарлау жиһаздың дизайнымен басталады. Сондай-ақ, кейбір өңдеу жүйелерімен, әсіресе УФ-сәулеленген жабындармен өңдеу қиын болатын жиһаздың ойықтарын болдырмауға көңіл бөлу керек. Ағаш өңдеуді жоспарлау ағашқа қажетті қасиеттерді беруге болатын ағаш түрлерінің ерекшеліктерін ескеруді де қамтиды, себебі олар өнімнің сыртқы түрі мен өнімділігіне, сондай-ақ ағашқа қажетті сипаттамаларды беретін өңдеу жүйесінің түріне үлкен әсер етеді. Сонымен қатар, ағаштан табиғи түсін кетіру үшін оны ағартуға және қажетті түске бояуға болады. Емен және басқа да сақиналы қатты ағаштар сияқты, құрылымы ірі ағаштарды жабынның тесіктерді жабуына және жарылуға төтеп беруіне мүмкіндік беру үшін өңдеу алдында толтыру қажет болуы мүмкін. Сақиналы ағаштардың тесіктері пигментті бояуды оңай сіңіреді, осы мүмкіндікті пайдаланып ағаш текстурасын жақсы көруге болады. Ағаш өңдеуді жоспарлау өңдеу процесінің нәтижеге қалай әсер ететінін білуді де қамтиды. Ағашқа сызаттар, кір және ластанудың түсуін болдырмау үшін оны сақтықпен тасымалдау керек. Ағаш ылғалдылығының өзгеруі ағаштың ісінуіне және қысылуына әкелуі мүмкін, бұл жабындарға кернеу түсіріп, жарылуға себеп болуы мүмкін. Бұл екі проблемадан сақтану үшін ағашты үй ішінде, жиһаздың күтілетін пайдалану жағдайларына ұқсас ұсынылған ылғалдылық деңгейінде (6-дан 8%-ға дейін) теңдестірілетін ортада сақтау керек. Сондай-ақ, өңдеу материалдарын қолдануды және өнімнің қызмет мерзімі біткеннен кейін ағаш өңдеуін қайта өңдеуді реттейтін жергілікті экологиялық ережелерді сақтау қажет.

Құмдау

Ағаш бетіндегі ақауларды жою үшін, ағашқа кейіннен жағылатын жабынның сыртқы түріне және қасиеттеріне әсер ететін ақауларды кетіру мақсатымен ағаш тегістеу жүргізіледі. Тегістеу кестесі әдетте үлкен ақауларды жоюға жеткілікті кедірлі (әдетте 80 немесе 100 номерлі, бірақ беті бұрыннан тегіс болса, кейде одан да жоғары) тегістеу қағазынан басталады, содан кейін алдыңғы тегістеу кезеңдерінде пайда болған тегістеу іздерін біртіндеп жоятын тегістеу қағазының бірнеше түрлері қолданылады. Тегістелген ағаш су негізіндегі жабынмен жабылғанда, оның бетіндегі ұсақ жолақтар мен ағаш түйіршіктері көтеріліп, көзге түсетін дөңгелек бет пайда болады. Бұл ақау "ағаш түйіршігінің көтерілуі" деп аталады. Оны жою үшін бетін сумен ылғалдандырып, ағашты кептіріп, содан кейін "көтерілген түйіршікті" кетіру үшін жеңіл тегістеу қағазымен өңдеу керек. Көптеген түрлі-түсті толтырғыштар (шпаттықтар мен балауыздар) өндірісте жасалады және әртүрлі ағаш түрлеріне сәйкес түске боялады. Ағаштағы ойықтарды сәтті толтыру үшін толтырғыш ойықтың айналасындағы ағаш түсі мен түйіршігіне дәл сәйкес болуы керек, бірақ мұны іс жүзінде істеу қиын. Сонымен қатар, толтырылған ойықтар келесі өңдеу кезеңдерінде ағаш сияқты қасиеттер көрсетпейді және олар ағаштан өзгеше қартайды. Сондықтан, толтырғыштарды қолдану арқылы жасалған жөндеулер көзге түседі. Кейде мұндай дақтар ағашқа түс пен әдемілік қосады, сондықтан ағашқа жабын жағар алдында оларды кетірудің қажеті жоқ. Бұл споредті ағашқа да қатысты, оның тартымды көрінісіне саңырауқұлақтар себеп болады. Екінші жағынан, кейбір саңырауқұлақтардың және темірдің ағашпен әрекеттесуінен пайда болған дақтар ағашқа зиян келтіруі мүмкін. Ағартқыштар кейде ағаш өзегі мен қабығы арасындағы түс айырмашылығын азайту үшін, сондай-ақ ағаш өзегінің ішіндегі түс өзгерісін азайту үшін қолданылады. Нәтижесінде алынған өнім "түтінді емен" деп аталады.

Түрлі мөлдір түстерді салыстыру

Ағашқа жасалған сыртқы жабынның жақсы көрінуіне және оған қойылатын талаптарды орындауына арналған. Ағашқа мөлдір жабынды таңдауда сыртқы түрі, қорғанысы, беріктігі, қауіпсіздігі, тазалау талаптары және қолданудың қарапайымдылығы арасындағы компромистерді ескеру қажет. Төмендегі кесте әртүрлі мөлдір жабындардың сипаттамаларын салыстырады. "Жұмсарту қасиеттері" жабынды қажетті нәтижеге жету үшін өңдеудің қаншалықты оңай екенін көрсетеді. Шеллак екі түрлі жолмен қарастырылуы керек: бояу ретінде, денатурацияланған спиртпен сұйылтылып, және ағаштың басқа жабындарды сіңіру қабілетін өзгерту үшін. Спирт дерлік бірден буланып, тіпті шыныға да жабысатын және басқа жабындардың үстіне жағылуы мүмкін жабынды қалдырады. Сыртқы көрінісі Қорғанысы Беріктігі Қауіпсіздігі Қолдану оңайлығы Кері қайтару мүмкіндігі Жұмсарту қасиеттері Балауыз Төмен, жылтырлығын тазаласа немесе жылтыратса ғана жақсырақ, қысқа мерзімді Жиі қайта жағу қажет Еріткіштері буланып кеткенде қауіпсіз. Матамен немесе щеткамен жағылып, ағашқа сіңіріледі, қалаған жылтырлық деңгейіне жету үшін артық бөлігін тазалаудан бұрын кептіруге қалдырылады. Қиын. Еріткіштер балауызды жұқартады, оның тереңірек енуіне себеп болады. Құмдау жылу тудырады. Сыпыру ұсынылады. Матовыйдан атласқа дейін, жылтырлауға болады. Қатты балауыз майы Матовыйдан атласқа дейін. Орташа қорғаныс және суға төзімділік. Кепкеннен кейін орташа беріктік. Кейде қайта жағу қажет болуы мүмкін. Аз мөлшердегі ӨЗО еріткіштерінің булануы кезінде қауіпсіз. Оңай. Матамен, төсеммен, роликпен немесе щеткамен өте жұқа қабаттарға жағылады. Қиын. Еріткіштер балауызды жұқартады, оның тереңірек енуіне себеп болады. Құмдау жылу тудырады. Сыпыру ұсынылады. Матовыйдан атласқа дейін, жылтырлауға болады. Шеллак Дерлік түссізден (супер сарыдан) бай қызғылт сарыға (гранатқа) дейін. Суға төзімді, еріткіштерге төзімділігі төмен. Еріткіш буланғанда қауіпсіз, тамақ және таблеткаларды қаптау үшін қолданылады. Еріткіштің жылдам булануы щеткамен жұмыс істеуді қиындатады. Өгіз немесе барс/суырдың шашын тазалау ұсынылады. Оңай, бірақ француз жылтырлауы қиын. Алкогольді қолдана отырып толық қайтаруға болады. Өте жақсы Нитроцеллюлоза лагы Түссіз, атлас және жылтыр. Жетекті қорғау. Жұмсақ және біршама берік. Улы еріткіштерді қолданады. Жақсы қорғау қажет, әсіресе боялған болса. Банкаларда қол жетімді, үлкен көлемде спрейлеу жабдықтары қажет. Қабаттар арасында сылау қажет емес. Дұрыс еріткіштермен қайтаруға болады. Өте жұмсақ жабын. Пре-Кат лагы Түссіз, 5%-дан 90% дейінгі жылтырлықтың барлық түрлері. Ылғалды және құрғақ жылудан жақсы жалпы қорғау. "Жалпы пайдалану" үшін Ұлыбритания мен Еуропа стандарттарына сәйкес келеді. Улы еріткіштерді қолданады. Спрейлеу кабинеті қажет. Орташа. Спрейлеу жабдықтары қажет. Қабаттар арасында сылау қажет емес. 5 күннен кейін қайтару мүмкін емес. Жалпы жиһазға арналған жақсы жабын, стандартты лактан берік. Түрлендіру лагы немесе қышқыл лагы Түссіз, 5%-дан Gloss-қа дейінгі жылтырлықтың барлық түрлері. Көптеген заттардан өте жақсы қорғау. "Қатаң пайдалану" үшін Ұлыбритания мен Еуропа стандарттарына сәйкес келеді. Толуолды қоса алғанда, улы еріткіштерді қолданады. Орташа. Спрейлеу жабдықтары қажет. Тек кәсіби дүкендерде қолданылады. Қабаттар арасында сылау қажет емес. Қиын қайтару. Мықты жабын. Қайнатылған зығыр майы Сары жылу жарқырайды, түйіршіктерді көрсетеді1, жасымен қараңғылайды. Төмен. Төмен. Ертеден тазартылғаннан кейін салыстырмалы түрде қауіпсіз, металл кептіргіштер улы. Оңай. Жұқа қабаттарға матамен немесе щеткамен жағылады, артық бөлігі сүртіледі. Кептіру уақыты ұзақ болуы мүмкін. Қиын. Барлық қаныққан ағаштарды алып тастау керек (тақталау/құмдау/сыпыру). Матовый кептіру. Тун майы Жылу жарқырайды, түйіршіктерді көрсетеді1, зығыр майынан ақырқы. Төмен, бірақ суға төзімділігі бар. Төмен. Толық кепкен кезде салыстырмалы түрде қауіпсіз. Таза тун майында металл кептіргіштер жоқ. Тун майы деп аталатын көптеген өнімдер май мен лақтың қоспасы. Орташа. Матамен немесе щеткамен жұқа қабаттарға жағылады, артық бөлігі сүртіледі. Бірінші қабат әдетте жұқаланады. Жетілдірілген жапырақтарды жеткілікті мөлшерде өңдеу үшін жартылай кептіру қажет, өңдеу ұзаққа созылуы мүмкін. Қиын. Барлық қаныққан ағаштарды алып тастау керек (тақталау/құмдау/сыпыру). Қатты және матовый кептіру, атлас жылтырлығына дейін жылтырлауға болады. Алкид лагы Лактан кем түссіз, сары-сары түсті, түйіршіктерді көрсетеді. Жақсы қорғау, сондай-ақ УФ-қа төзімділікпен қамтамасыз етіледі. Берік.

Clear finishes are intended to make wood look good and meet the demands to be placed on the finish. Choosing a clear finish for wood involves trade offs between appearance, protection, durability, safety, requirements for cleaning, and ease of application. The following table compares the characteristics of different clear finishes. 'Rubbing qualities' indicates the ease with which a finish can be manipulated to deliver the finish desired. Shellac should be considered in two different ways. It is used thinned with denatured alcohol as a finish and as a way to manipulate the wood's ability to absorb other finishes. The alcohol evaporates almost immediately to yield a finish that will attach to virtually any surface, even glass, and virtually any other finish can be used over it. Appearance Protection Durability Safety Ease of ApplicationReversibility Rubbing QualitiesWaxDull, even sheen unless buffed or polishedLow, short termRequires frequent reapplicationSafe when solvents in paste wax evaporateEasy. Applied with cloth or brush and worked into wood, excess left to cure before buffing with a cloth for desired level of sheen. Difficult. Solvents thin wax causing it to penetrate deeper. Sanding creates heat. Scraping recommendedMatte to satin finish, can to be buffed to a sheen. Hardwax oilMatte to Satin sheen. Moderate protection and water resistance. Moderate durability once cured. May require periodic reapplication. Safe when low VOC solvents evaporate. Easy. Applied in very thin coats with cloth, pad, roller or brush. Difficult. Solvents thin wax causing it to penetrate deeper. Sanding creates heat. Scraping recommendedmatte to satin finish, can be buffed to a sheen. ShellacFrom virtually clear (super blond) to a rich orange (garnet)Fair against water, poor solvent protectionModerate. Safe when solvent evaporates, used as food and pill coatingClogs spray equipment. Quick solvent flash time makes brushing difficult. Ox or badger/skunk hair brush recommended. Easy to pad, however French Polish is difficultCompletely reversible using alcoholExcellentNitrocellulose lacquerTransparent, satin and glossReasonable protectionSoft and somewhat durableUses toxic solvents. Good protection is needed, especially if paintedModerate. Available in cans, large scale requires spray equipment. No sanding required between coats. Reversible with proper solventsExcellent soft finishPre Cat lacquerTransparent, all sheens from 5% to 90%Good general protection against wet and dry heat. Meets UK and European standards for "general use". Uses toxic solvents. Spray booth is needed. Moderate. Requires spray equipment. No sanding required between coats. Non Reversible after 5 daysExcellent general furniture finish, harder than standard lacquer. Conversion varnish or Acid Cat LacquerTransparent, all sheens from 5% to GlossExcellent protection against many substancesMeets UK and European standards for "severe use". Uses toxic solvents, including toluene. Moderate. Requires spray equipment. Used in professional shops only. No sanding required between coats. Difficult to reverseExcellent hard finishBoiled linseed oilYellow warm glow, pops grain1, darkens with ageLowLowRelatively safe once cured, metallic driers are poisonous. Easy. Applied in thin coats with cloth or brush, excess wiped off. Cure time can be long. Difficult. All saturated wood needs to be removed (planing/sanding/scraping)Cures matteTung oilWarm glow, pops grain1, lighter than linseedLow, but has water resistanceLowRelatively safe when fully cured. Pure tung oil contains no metallic dryers. Many products labeled tung oil are oil/varnish blends Moderate. Applied in thin coats with cloth or brush, excess is wiped off. First coat is typically thinned down. Partial cure is necessary as very long finishing schedule for sufficient amount of coats. Difficult. All saturated wood needs to be removed (planing/sanding/scraping)Cures hard and matte, can be buffed to a satin sheen. Alkyd varnishNot as transparent as lacquer, yellowish/orange tint, pops grain. Good protection, also available with UV resistanceDurableRelatively safe once VOCs evaporate, uses petroleum based solventsModerate. Brush, roll or spray. Brushing needs good technique to avoid bubbles and streaks. Can be stripped using paint removersCures hard yet flexible, gloss or satin finish. Polyurethane oil based varnishSlight ambering, comes in a variety of sheenExcellent protection against many substances, tough finishDurable after approx. 7 day curing periodRelatively safe once VOCs evaporate, uses petroleum based solventsModerate. Applied in coats with brush, roller or sprayer. Medium curing times, sanding required between coats. Easy when thinned and wiped on. Can be stripped using paint removersCures hard. Easy to rub out with steel wool or synthetic pads to reduce sheen, or buffed to a high gloss. Polyurethane water based varnishTransparent or paints,
all sheens from 1% to 80%Excellent protection. Newer products (2009) also UV stable when notedDurable after a two day curing periodSafer than oil based polyurethane, fewer volatile organic compoundsEasy. Applied with brush, roller or sprayer. Fast drying demands care in application technique to avoid bubbles and streaks. Sanding required between coats. Can be stripped using paint removersExcellent. It finishes hard and can be buffed to a gloss. Use a release agent. A thick finish can leave a plastic feel. 2 Part polyurethaneTransparentStronger protection than regular polyurethane varnishDurable once cured, generally less than an hourlow or free of VOCs, nonreactive when curedgenerally sprayed, equipment must be cleaned of any mixed product immediatelyIrreversibleSands easily. Sanding not needed between coatsOil varnish blends (i. e. Danish oil, Teak oil, "Tung oil finish")Enhances natural figure like a drying oil, but more protective and faster drying. Low, but more than pure oil finishes. Fairly durable, but may require periodic reapplication for heavy use areas such as tables and worktops. Relatively safe once VOCs have evaporated, uses petroleum based solventsEasy. Applied in thin coats with cloth or brush, excess wiped off. Too many applications can result in sticky build upDifficult. All saturated wood needs to be removed (planing/sanding/scraping)Dries hard. can be buffed to a matte finish or to a gloss. Often top coated with paste wax for extra protection Epoxy resinThick, high gloss, and transparent. Some formulations can cloud or yellow with UV exposureHigh level of protectionFlexible and durableSafe when curedEasy pour on application for flat surfaces, difficult to apply evenly on more complicated shapesCleanable with acetone when liquid. Irreversible once curedflexibility makes sanding difficult but possible
1 accentuates visual properties due to differences in wood grain.

Ағаш өңдеудің автоматтандырылған әдістері

Жаппай өнім шығаратын өндірушілер автоматтандырылған жазық сызықты аяқтау жүйелерін қолданады. Бұл жүйелер ағаш тегістеу, шаңды тазалау, бояу, тығыздау және жоғарғы жабын қолдану сияқты бірнеше өңдеу станцияларынан тұрады. Аты айтқандай, өңделетін негізгі бөлшектер жазық болады. Сұйық ағаш жабындары автоматты шашыратқыштар арқылы жабық кеңістікте немесе шашырату кабинасында қолданылады. Содан кейін материал өндірушінің жабдықталуына байланысты пешке жіберіледі немесе қайта тегістеледі. Материалды желі арқылы қайта өңдеуге болады, осылай тағы бір жабын қолданылады немесе өндіріс желісінің құрылысына сәйкес бірнеше жабын қосатын жүйеге жалғастырылады. Мұндай жүйелер әдетте өндіріске екі түрлі тәсілдің біреуін қолданады.

Ұсталған бағытпен жақындау

Ілгіш жүйеде аяқталуға тиіс ағаш бұйымдары конвейерлік жүйеге бекітілген тасымалдағыштар немесе ілгіштерге ілінеді, бұл жүйе бұйымдарды төбеден немесе еденнен жоғары жылжытады. Конвейердің өзі төбеге, қабырғаға немесе еденге орнатылған тіреулерге орнатылуы мүмкін. Ағаш өнімдерін бірнеше ағаш өңдеу процестерінен үздіксіз циклмен өткізу үшін қарапайым конвейерлік жүйе құрастырылуы мүмкін. Ағаш өңдеуді автоматтандыруға арналған ілгіш жүйе кептіру процесін жылдамдату үшін бұйымдарды төбе деңгейіндегі жылы ауаға жылжытуға да мүмкіндік береді.

Тарту желісімен жақындау

Ағаш өңдеуді автоматтандыру үшін сүйрегішпен тарту әдісі еденге орнатылған немесе еденге бекітілген конвейерлермен қозғалатын жылжымалы арбаларды пайдаланады. Бұл әдіс көтеру немесе жоғарыдан ілу қиын немесе мүмкін емес үлкен, қиын пішінді ағаш өнімдерін, мысалы, төрт аяқты ағаш жиһаздарды жылжытуға ыңғайлы. Сүйрегішпен тартуда қолданылатын жылжымалы арбалар қолмен немесе автоматты түрде айналатын жоғарғы тақталармен жабдықталуы мүмкін. Айналатын жоғарғы тақталар операторға ағаш өнімінің барлық жақтарына оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді, мысалы, тегістеу, бояу және жабындау сияқты ағаш өңдеу процестері кезінде.