Кіріспе
Майкл Х. Штайнхардт (7 желтоқсан 1940 жылы туған) – американдық миллиардер, хедж-фонд менеджері, қайырымдылық шараларын қолдаушы және бұрынғы антиквариат коллекционері. 1967 жылы ол Steinhardt Partners хедж-фондын құрды және 1995 жылы жабылғанға дейін оны басқарды. Жұмыстан ақырына келген соң, 2004 жылы WisdomTree Investments компаниясын басқаруға қайта оралды. 2014 жылдың қаңтар айында ол «Форбс» журналының мұқабасында «Уолл-стриттің ең ұлы саудагері» деп аталды. «Форбс» журналы 2018 жылдың қазан айындағы оның таза байлығы 1,1 миллиард доллар екенін хабарлады.
Michael H. Steinhardt (born December 7, 1940) is an American billionaire hedge fund manager, philanthropist, and former antiquities collector. In 1967, he founded a hedge fund, Steinhardt Partners which he ran until he closed it in 1995. After a hiatus from work, he returned to head WisdomTree Investments in 2004. In January 2014 he was on the cover of Forbes Magazine, referred to as "Wall Street's greatest trader." Forbes Magazine reported his net worth at $1.1 billion as of October 2018.
Ерте өмір
Штайнхардт 1960 жылы Пенсильвания университетінің Уортон мектебін бакалавр дәрежесімен бітірді. Ол мансабын «Калвин Буллок» өзара қорларында және «Лоуб, Роудс және Ко.» (кейін «Ширсон Лоуб Роудс») брокерлік фирмасында жұмыс істей бастады. Штайнхардттың әкесі оның алғашқы инвестициялық клиенті болды, ол ұлына акция нарығына ақша салу үшін ақшамен толтырылған конверттерді берді, осылайша оның инвестициялық мансабын бастау үшін бастапқы капиталды ұсынды. Қорды ондаған жылдар бойы сәтті басқарғаннан кейін, Штайнхардт пен оның фирмасы 1990 жылдардың басында қысқа мерзімді қазына векселі нарығын манипуляциялауға тырысқан деген күдікпен тергелді. Ол АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясымен (SEC) және Әділет министрлігімен (DOJ) жасасқан келісімнің бір бөлігі ретінде жалпы сомасы 70 миллион долларлық айыппұлдың 75 пайызын жеке төледі. Оның фирмасы қазыналық құнды қағаздардан 600 миллион доллар пайда тапты. «Жалғандық жоқ» атты кітабында Штайнхардт ешқандай бұзылыс жасаған жоқ екенін, жай ғана мәселені «алға жылжу» үшін реттегенін айтты. Оның қоры 1994 жылғы облигация нарығының дағдарысынан кейін құнының үштен бірін жоғалтты. 1995 жылы 25 пайыздық өсімге жеткен соң, ол қорын жабуды шешті, «Бай адамдарды одан да байытудан гөрі өмірде ізгірек, құндырақ іс жасау керек деп ойладым» деді. 2004 жылы ол WisdomTree Investments басшысы болып қайта оралды, бұл басқарудағы активтері 64 миллиард долларға жуық қор. Қазір ол WisdomTree Investments деп аталады. Штайнхардт WisdomTree төрағасы, ол нарықтық капитализацияға негізделген дәстүрлі индекс қорларының орнына дивидендтер мен табысқа негізделген индекс қорларын ұсынады. 2018 жылдың шілде айына қарай WisdomTree басқаруындағы активтердің құны 41,2 миллиард долларды құрады. 2007 және 2008 жылдардың күзінде WisdomTree өсуі баяулады, себебі акция нарығы, әсіресе WisdomTree дивидендтік қорларында үлкен үлес көтерілген қаржы секторы құлдырады, соның ішінде WisdomTree акциялары да. Алайда WisdomTree қорлары өздерінің «бенчмарктарынан» жақсы нәтиже көрсеткендіктен, активтердің өсуі бұрынғы қарқынына оралды және акция бағасы сәйкесінше өсті. 2018 жылы Штайнхардтқа қатысты сексуалдық қылықтар туралы айыптаулардан кейін мектеп студенттік өкілдігі оның есімін қайырымдастықтан алып тастауды талап етті, бұл талап 2021 жылы Манхэттен округінің прокурорымен Штайнхардттың 180 ұрланған антикварлық заттарына байланысты келісімге келгеннен кейін қайта жаңартылды. 1990 жылдары Штайнхардт Фолкленд аралдарындағы Стипли Джейсон және Гранд Джейсон аралдарын сатып алып, оларды Жабайы табиғатты қорғау қоғамына (WCS) сыйға берді, сонымен қатар өзінің және әйелінің атымен аталатын ғылыми-зерттеу станциясы үшін 425 000 доллар бөлді. Штайнхардт бейсбол командаларына инвестиция жасады, «Майами Марлинз» және «Лос-Анджелес Доджерс» командаларының бір бөлігіне ие болды. Штайнхардт Демократиялық көшбасшылық кеңесінің бұрынғы төрағасы және 2002 жылы 250 000 доллар сыйлық берген Демократияны қорғау қорының кеңесінің мүшесі.
Яһудилік себептері
Штайнхардт – The Steinhardt Foundation for Jewish Life және Taglit Birthright Israel басқармаларының төрағасы. Ол сондай-ақ Ezra USA және RAJE сияқты ұйымдар арқылы жас еврей балаларымен сөйлесіп, көпшілік алдында сөз сөйлейді. Ол белсенді қайырымдастық қызметін көрсетіп, еврейлік мақсаттарға 125 миллион доллардан астам қаржы бөлген. 1999 жылы ол Чарльз Бронфманмен бірге Taglit Birthright Israel ұйымын құрды, ол 18–26 жастағы еврей жастарын Израильге 10 күндік тегін сапарға жібереді. 2009 жылы Штайнхардт Американдық еврей академиясына 5 миллион доллар сыйлады. Американдық еврей академиясы оның қолдауымен жарнама шығарды. Штайнхардт еврей тілінде білім беретін мектептер желісін құрды, олар дінге бейтарап және еврейлер мен еврей емес адамдарға ашық. Ол: «Бұл мектептер еврей тілін еврей діни мектептерінен әлдеқайда жақсы оқытады» деді. Штайнхардт Израиль мемлекетінің жақтаушысы, ол оны «20 ғасырдың еврей ғажапы» деп санайды. Ол Израильді «осы планетадағы ең адал мемлекет» деп есептейді және 2017 жылғы сұхбатында: «Израиль туралы неғұрлым көп білген сайын, Израиль үкіметінің саясатына қатысты көңілің тыныш бола бастайды» деді. 2017 жылдың сәуірінде ол Израиль Тәуелсіздік күнінің ресми от шашу рәсімінде Taglit Birthright Israel ұйымын құрғандығы үшін «еврей бірлігінің» символы ретінде диаспоралық еврейлердің арасынан таңдалған екі адамның бірі болып тарихқа енді. Штайнхардт Тель-Авив университетінің басқарма төрағасы болды, онда ол 2011 жылы құрметті докторлық дәрежесін алды және Рамат-Авивтегі Стейнхардт табиғи тарих мұражайын қаржыландырды.
Баспа ісі
2001 жылы Штайнхардт баспа саласына енді. Ол, Конрад Блэк сияқты басқа бірнеше инвесторлармен бірге, «Нью-Йорк Сан» газетін құрды – Нью-Йорк қаласындағы Израильді қолдауымен және неоконсервативті көзқарастарымен танымал арнайы газет. Штайнхардт президент Билл Клинтонға Марк Ричті кешіру туралы хат жазып, оны «жеткілікті жаза алған досым» деп атады. 2001 жылдың 20 қаңтарында, Клинтонның өкіметтен кеткен соңғы күні Рич кешірілді. Штайнхардт 2008 жылы Майкл Блумбергтің президенттікке кандидат болу мүмкіндігін ертерек қолдады.
Жыныстық қатынасқа қатысты шағымдар
2018 жылдың 12 қыркүйегінде The Jewish Week басылымы Хиллель Интернешнл ұйымының Стейнхардтты ол қолдайтын ұйымдардың бірінің екі әйел қызметкеріне қатысты "жарамсыз сексуалдық ескертулер" жасағаны үшін тергеп жатқанын хабарлады. The Jewish Week басылымы "тергеуге жақын көздерге" сілтеме жасап, 2015 жылдан бері, әйел қызметкердің алғашқы шағымынан бастап, ұйым ішінде әйел қызметкерлердің Стейнхардтпен жеке кездесуіне "рұқсат етілмейтін" жағдай қалыптасқанын мәлімдеді. Екінші әйел шағымданушыға Стейнхардттан 2011 жылдың 23 тамызында жазбаша кешірім хаты келді, онда ол бір жыл бұрынғы кездесуде оған және екі ер адамға жасаған жарамсыз ескертулерін мойындады. Баяндамада Хиллель ұйымы өз веб-сайтындағы басқару кеңесі тізімінен оның атын "сырттан көрінбеу үшін" алып тастағаны айтылды, ал ұйым шағымдарды тергеп жатқан кезде. Хиллель донорларының сексуалдық қысым көрсету туралы шағымдарының негізді екенін ресми түрде мәлімдеді. Стейнхардт бұл тұжырымдарға жауап ретінде: "Егер маған сол кездегі сөздерім туралы дереу хабарланған болса, мен бірден кешірім сұрар едім. Мен бұл тергеу туралы Хиллель бірнеше жыл бұрынғы пікірім туралы маған хабарлағаннан кейін ғана білдім. Мен қандай да бір ұятқа, ыңғайсыздыққа немесе ауырсынуға себеп болғаныма өте өкінемін, мұндай ниетім болған жоқ".
Жеке антиквариаттар жинағы және өнеріне ие бұйымдарды жинаудан өмір бойына тыйым салу
Штайнхардт – өнер жинаушы, әсіресе антиквариаттарды жинайды. Катона өнер мұражайында өткен «Киклад аралдарының ежелгі өнері» атты арнайы көрмеге оның бірнеше туындылары қосылды. Ол Christie’s өнер және антиквариат аукцион үйінің американдық кеңесшілер кеңесіне мүше болды. 2014 жылдың қараша айында Christie’s аукционға Штайнхардт шығарған, ал бұрынғыда әйгілі және сотталған антиквариат сатушысы Джакомо Медичи сатқан 800 000 доллардан 1,2 миллион долларға бағаланған Сардиниядан табылған ежелгі мүсінді сатудан кері тартып алуға мәжбүр болды. 2018 жылдың қаңтар айында тергеушілер Штайнхардттың Нью-Йорктегі пәтеріне шабуыл жасап, Штайнхардттың заңсыз сатып алған көптеген ұрланған антиквариаттарды тәркіледі. 2021 жылдың желтоқсанында, төрт жылдық көпұлттық тергеуден кейін, оның «кем дегенде 1987 жылдан бері 1000-нан астам антиквариатты сатып алуы, иеленуі және сатуы» бойынша жүргізілген тергеу нәтижесінде Штайнхардт Нью-Йорк округінің аудандық прокурорымен өзінің коллекциясына қатысты іс қозғауды тоқтату үшін шамамен 70 миллион долларлық құны бар 180 экспонаттан бас тарту туралы келісімге келді. Келісімнің шарты бойынша Штайнхардтқа жаңа экспонаттар сатып алуға тыйым салынды. Штайнхардт заңды түрде сатып алған қалған экспонаттарды өзінде қалдырды. Тәркіленген антиквариаттар Шығыс Жерорта теңізінің көп бөлігіне, сондай-ақ Болгария мен Иракқа заңды иелеріне қайтарылуы жоспарланған. Аудандық прокурор Сайрус Ванс баспасөз мәлімдемесінде: «Он жылдаған бойы Майкл Штайнхардт әрекеттерінің заңдылығына, сатып алған және сатқан заттардың шығу тегіне, сондай-ақ оның бүкіл әлемге келтірген мәдени зиянға ешқандай назар бермей, тоналған артефакттарға шексіз құмарлық танытты» деді. Бас жюридің тергеу мәлімдемесінде Штайнхардттың Джакомо Медичиден, Джованни Франко Бекчинадан, Эдоардо Алмагиядан, Робин Саймстен, Роберт Хехттан, Эдвард пен Сэмюэл Мерриннен, Роберт Хаберден, Юджин Александерден, Фриц пен Гарри Бюркиден, Гил Чаядан, Рафи Брауннан, Майкл Уордтан және басқалардан ұрланған антиквариаттар сатып алғаны айтылды. Штайнхардттың адвокаты, ол артефакттарды сатып алған көптеген дилерлер «дилерлердің заттарға заңды түрде иелену құқығына және олардың болжамды шығу тегіне қатысты нақты мәлімдеме жасады» деді.
Гелиодор стеласы
2007 жылы Штайнхардт Израиль мұражайына жақында сатып алған "Гелиодор стеласын" (мүлік) берді. Стела – 2200 жылдық грек мәтіні, әктасқа жазылған. Бірақ, бір сарапшы көп ұзамай Марешадағы үңгірден қазылып алынған екі бөліктің "жұмбақ сияқты" Гелиодор стеласына дәл келетінін анықтады, соның нәтижесінде стела сол үңгірден шыққан деген қорытындыға келді. 2021 жылдың желтоқсанында "Гелиодор стеласы" Стейнхардт Манхэттен округінің прокуратурасына тапсыруға келіскен 180 артефакттың қатарында болды. 2022 жылдың 7 қаңтарына дейін "Гелиодор стеласы" 2 неолиттік маскамен бірге Израиль мұражайында көрмеге қойылған күйінде қалды.
Гвенол Старгазер
1993 жылы Штайнхардт Гуэннелл Старгейзерді сатып алды. Мрамордан жасалған бұл сән жасау жалаңаш адам бейнесін бейнелейді және шамамен 6000 жылдық екені есептеледі. 2017 жылы оны аукционда сатуға тырысқаннан кейін, Түркия үкіметі сатуды тоқтату үшін сотқа жүгінді. Сауда осылайша өтті, бірақ сатып алушы кейіннен мәміледен бас тартты. 2021 жылы сотта Түркияның бұл сән жасауды елге қайтаруға тым кешкірегені және ол АҚШ-та қалатыны шешілді.
Жеке өмір
1967 жылы Штайнхардт өзінің болашақ әйелі Джудимен өзі ұйымдастырған автокөлік тобында танысты. Нью-Йорк қаласына бірнеше рет бірге сапар барып тұрғанда, ол «Колорадо Миллинг және Астық лифті» астық лифті компаниясының атын айтқан. Джуди бұл компанияны әкесіне айтқан, ол 1968 жылы «Great Western Sugar» компаниясы «Колорадо Миллингті» сатып алғаннан кейін оған инвестиция салған және айтарлықтай пайда тапқан; біріктірілген компания «Great Western United» деп қайта аталды. Джуди Нью-Йорк университетінің Көркем өнер институтының және Израиль мұражайының американдық достарының төрайымы. Олардың үш баласы бар. Оның қызы Сара Берман, бұрынғы журналист және «The New York Sun» газетінің ата-аналарға арналған бағанасының авторы, Бруклиндегі еврей тілі академиясының президенті. Себастьян Маллабидің 2010 жылы жарық көрген «Құдайдан да көп ақша: Хедж-фондтар және жаңа элитаның қалыптасуы» атты кітабында ол Штайнхардқа арналған бір тарауды жазған. Ол Штайнхардты «ботаниканы сүйетін және экзотикалық жануарларды жинауды ұнататын» адам ретінде сипаттаған, зейнеткерлікке шығып, Нью-Йорк қаласынан бір сағаттық жердегі шалғайдағы үйінде тұрып жатыр. Маллаби Штайнхардтың «әдемі көк тұруқұстың қарсаңында өз үйінің алдында билеп тұрған» суретін салған. Ол онымен бірге бір сұлу бишіні шақырып алған. 2001 жылы Штайнхардт «No Bull: My Life in and out of Markets» атты өмірбаяндық кітабын жариялаған. Осы кітапта ол алғаш рет «Қызыл МакГи» деген атпен танымал болған әкесі Сол Франк Штайнхардт туралы мәселені көтерген. «Қызыл» Штайнхардт 1958 жылы ұрланған зергерлік бұйымдарды сатып алу және сату фактісі бойынша айыпталып, Нью-Йорк штатының түрме жүйесінде екі рет 5-тен 10 жылға дейінгі мерзімге сотталған. Штайнхардт кітабында әкесінің оған 10 000 доллар және кейде одан да көп ақша салынған конверттер беріп, алғашқы қадамдарын қор нарығына қалай қаржыландырғанын айтады. Сондай-ақ, кітапта Штайнхардттың Уортон мектебіндегі білімі заңсыз жолмен алынған қаражат есебінен төленген болуы мүмкін деген ой айтылады. 2008 жылы ол Джулиан Робертсон, Кеннет Гриффин, Стивен А. Коэн және басқалармен бірге Institutional Investors Alpha-ның Хедж-фонд менеджерлерінің Даңқ залына енгізілді.