Кіріспе

Ballona Wetlands Ecological Reserve (айтылуы: "Bah yo nuh" немесе "Buy yo nah") – бір кезде көршілес Ballona Creek өзені үшін табиғи саға болып қызмет еткен қорғалатын аумақ. Бұл орын Калифорния штатының Лос-Анджелес округінде, Марина-дель-Рейдің оңтүстігінде орналасқан. Гриффит паркінен кейін Лос-Анджелес қаласының ішіндегі екінші ірі ашық кеңістік – Баллона Калифорния штатының меншігінде және Калифорния Балық және жабайы табиғат департаменті басқарады. Қорғаулы аймақ Баллона Creek арнасымен шамамен шығыстан батысқа қарай екіге бөлінген және шығысынан 90 Marina тас жолымен шектеледі. Баллона ылғалды жерлерінің экологиялық қорығы – Лос-Анджелес округінде қалған соңғы маңызды ылғалды жерлердің бірі. Ылғалды жерлер – "белгілі бір өсімдік түрлеріне ие, мерзімді, маусымдық немесе жыл бойы су басқынына ұшырайтын аймақтар". Баллонаның бағасы – "ылғалды жерлер тіршілікке толы және жер бетіндегі ең өнімді орталардың бірі" болып табылады.

География

Баллона ылғалды жерлерінің бастапқы ауданы шамамен аралығында болған болуы мүмкін. Ылғалды жерлерді шамамен бес экологиялық ерекше аймаққа бөлуге болады: тұзды су батпағы (мұхитпен суға толатын ылғалды жер), тұщы су батпағы (ағын мен өзендермен суға толатын ылғалды жер), өзен жағалауы (өзен төмендігі), құм төбелері және тіктеу жартастар. Ылғалды жерлерде кездесетін орта тіршілік ету түрлері: жағажай даласы, жағажай тал орманы, жағажай бұталы жерлер, тұзды ойыстар мен көлдер, көктемгі көлдер және жағажай қалалық ормандары. Ылғалды жерлердің шығысындағы қосымша ашық кеңістік 20-ғасырдың басында ауыл шаруашылығына пайдаланылды. Осы шаруашылықтардың көп бөлігі жеке Хьюз әуежайына айналды, ал қалған егістік жерлері 1990 жылдарға дейін Лос-Анджелес алқабындағы соңғы шаруашылық жерлерінің бірі болып сақталды. 21-ғасырдың басында Хьюз әуежайының жері Линкольн бульварының шығысында орналасқан Плайя-Виста ауданы ретінде салынды.

Экология және биологиялық әртүрлілік

Бұл батпақтар құстар үшін ғана емес, сонымен қатар балық шабақтарын өсіруге арналған орындар, су мен ауаны тазартатын жүйелер, жер асты суларының қоймаларын толықтыратын жерлер және адамдардың үйлері мен мүліктерін су тасқынынан қорғауға көмектесетін буферлік аймақтар болып табылады. Сулы алқаптың флорасына тұздық, сілтілік шөп, тұзды шөп, тұзды батпақтың шөптері, жебе шөп, шыны шөп және койот бұтасы, алтын бұта сияқты биік өсетін түрлер жатады. Сулы жерлерде жиі кездесетін әкелінген түрлерге тәжді маргаритка, Канар аралдары пальмасы, мұз шөбі, пампас шөбі, қастор бұршағы, рипгут бромы, миопорум, жабайы горчица және жабайы редис жатады. "Баллона батпақтарының достары" еріктілері сегіз акр (32 000 м²) құмды төбелерді қалпына келтірді. Оркуттың сары гүлшошасы (Chaenactis glabriuscula var. orcuttiana) – 2010 жылы Баллонада жаңадан табылған, Оңтүстік Калифорнияның жағалау төбелеріне тән сирек кездесетін жергілікті өсімдік.

Жабайы табиғат

Баллона Аудубон қоғамы тарапынан маңызды құстарды бақылау аймағы ретінде танылған, және тек Баллона тұщы су батпағында 50 таксономиялық отбасыға жататын шамамен 260 құс түрі байқалған. Зерттеу аумағына батпақтар, жақын жердегі тік жарлар, саябақтар және тұрғын үйлер кіргенде, аймақтағы құстардың жалпы саны 320 түрге жетеді. Көшіп баратын құстар "батпақтарда демалып, тамақтанады, бұл олардың көпшілігі үшін жеткілікті тамақ табуға болатын жалғыз орта". Тұзды судың көтерілуі құстарға бай тамақ көзін ұсынады, жағалауда және құрлықта мекендейтін көшіп баратын құстарды қызықтырады. Жасыл балықшы, алып көк балықшы және қарлы аққу Баллонаның сирек кездесетін құстарының (мысалы, 1977-78 жылдардың қысында келген ақбас бүркіт) қатарында жиі кездеседі. Су жағасындағы құстардың көпшілігі "көбінесе кездесетін құстар, виллеттер, сандерлингтер, керлингтер және киллерлер". Біздің құмды тілдерімізді және лайлы жерлерімізді, тіпті ішкі батпақтарды мекендейтін көптеген жағалау құстары көбінесе бұзылмайды. Жағалау құстарын іздегендер Лос-Анджелестен бірнеше шақырым қашықтықтағы лайлы жерлерге және батпақты жерлерге баруы керек. Плая-Дель-Рей қанағаттандырылмаған нарыққа таңылғанға дейін, ол қарапайым Баллона болған кезде және теңіз лайлы жерлерге ағып түсуге көмектеспегенде, төмен су кезінде құстарды санау мүмкін емес еді. Қазір оларды аулау үшін Ньюпорттан басқа ең жақсы жағажай бар, бірақ ол бұрынғыдан мүлдем өзгеше. "Жағалау құстарын ату: спорттың ең жақсысы, ең бастысы – үйрек аңғару. Ұзын аяқты құстарды ұстаудың уақыты келді. Біздің батпақтарда көптеген сойқы және снайпер түрлері табылады" (Los Angeles Times, 1903).

Қорықта ерекше қызығушылық тудыратын құстар түрлеріне Белдинг саваннасының жұптасқан ұялары және Калифорнияның ең аз терн құстары кіреді. Батпақтар мен айналасындағы су жолдарында оннан астам шұбар құс және тағы алты түрлі инелік құс тіршілік етеді. Калифорния балық және жануарлар дүниесі департаменті "ең қорғауға мұқтаж түр" деп таныған Кротчтың бал арасы сияқты бес бал арасы түрі тіркелген. Мұнда Сан-Диего аяқсыз кесірткесі және Оңтүстік Тынық мұхитының географиялық оқшауланған популяциясы сияқты бірнеше бауырымен жорғалаушы түрлері бар. 1990 жылдары әкелінген қызыл түлкілердің популяциясы қайта орналастырылды; қазір койоттар батпақтарда, сағаның бойында және айналасындағы аудандарда жиі кездеседі.

Қалпына келтіру

2004 жылы Баллона қорығын қалпына келтірудің кең ауқымды жоспарлау және қоғамдық процесі басталды. 2020 жылдың желтоқсан айында Калифорния Балық және жабайы табиғат департаменті Баллона ылғалды жерлерін қалпына келтіру жобасының соңғы экологиялық әсер бағалау есебін бекітіп, балама нұсқасын таңдады. 2023 жылдың 17 мамырында Лос-Анджелес жоғары сотының судьясы Джеймс Чалфант соңғы экологиялық әсер бағалау есебінің күшін жоюды бұйырды. Калифорния Балық және жабайы табиғат департаменті 2024 жылдың ақпан айына дейін жобаны іске асыру үшін мердігерді тартатын деңгейде жобалау және рұқсаттар алу мақсатында, экологиялық қорықты қалпына келтіруді жобаның алғашқы екі кезеңінен бастауды жоспарлап отыр. Калифорния штатының мәліметінше, "Жобаның қалпына келтіру шараларына жағалау ылғалды жерлерінің жалпы ауданын ұлғайту, шамамен 9800 фут (2987 м) Ballona Creek-тің жағалау қорғауларын теңіз деңгейінің өсуіне бейімделу үшін өтпелі аймақтармен алмастыру, жоба учаскесінде Ballona Creek арнасын табиғирақ ирек пішінге келтіру/қайта құрылған су тасқыны аймағы және экологиялық қорыққа су айналымын жақсарту кіреді". Ұсынылып отырған қалпына келтіру жоспарына кіретін нысандарға екі жаңа көпір (біреу Линкольн көшесінен, екіншісі Калвердің батысындағы Ballona Creek арқылы), велосипед және жаяу жолдары, жаяу жүргіншілерге арналған кіру жолдары, 2000 фут (610 м) ағаш жол, ақпараттық тақталар және қосымша тұрақ жайлары кіреді. Баллонаны қалпына келтіру жобаларына қатысты пікір қақтығыстары жалғасуда. UCLA тұрақтылық профессоры Джон Кристенсен 2020 жылы осы келіспеушілік туралы былай деді: "Баллона – планеталық масштабта табиғат туралы пікірталастардың нағыз кішкентай үлгісі. Табиғатпен адам қарым-қатынасы туралы екі түбегейлі түрлі ойлау жолы бар: бірі – біз жеткілікті араластық, енді оны өз күйінде қалдыру керек, ал екіншісі – біз Жердегі басты күшпіз, сондықтан табиғатты қалпына келтіру үшін білімімізді, дағдыларымызды және әдістерімізді пайдалануымыз керек".