Кіріспе

Бельгия 1911 жылдан бері академиялық жиындар өткізіп келеді.

Солвей конференциялары физика және химия салаларындағы ең маңызды, әлі шешілмеген мәселелерге арналған. Олар 1911 жылы өткен тарихи Солвей физика конференциясымен басталды, ол физика әлеміндегі маңызды бетбұрыс саналды және қазірге дейін жалғасуда. "Биологиялық есептеулердің ұйымдастырылуы және динамикасы" тақырыбындағы 1-ші Солвей биология конференциясы 2024 жылғы сәуір айында өтеді. Конференция тақырыбы – Радиация және кванттар. Бұл конференция классикалық физика және кванттық теория сияқты екі түрлі көзқарасқа байланысты мәселелерді қарастырды. Альберт Эйнштейн екінші жас физик болды (ең жасы Линдеман). Солвей конгресіне қатысқан сарапшылардың арасында Мари Кюри, Эрнест Резерфорд және Анри Пуанкаре болды (қатысушылар тізімін көру үшін суретке қараңыз).

Үшінші конференция

Физика жөніндегі үшінші Солвей конференциясы 1921 жылғы сәуір айында, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай өтті. Көптеген неміс ғалымдарына қатысуға рұқсат берілмеді. Осы әрекетке наразылық білдіре отырып, Альберт Эйнштейн, 1901 жылы неміс азаматтығынан бас тартып, швейцариялық азамат болғанымен (1896 жылы ол неміс азаматтығынан бас тартып, 1901 жылы Швейцария азаматы болғанға дейін ресми түрде азаматтығы болмаған), конференцияға қатысудан бас тартты және тағы да неміс азаматтығынан бас тартты. Антисемитизм күшейіп жатқандықтан, Эйнштейн Дүниежүзілік сионистік ұйымның президенті доктор Хаим Вейцманның АҚШ-қа ақша жинау мақсатында саяхатқа шақыруын қабылдады.

Төртінші конференция

1924 жылы физика бойынша төртінші Солвей конференциясы өтті. Бельгия королінің қолдауымен өткен бұл конференциялар физикадағы ең соңғы жаңалықтарды талқылау үшін маңызды халықаралық аламатқа айналған еді. Конференция тақырыбы – "Металдардың электр өткізгіштігі және осымен байланысты мәселелер". Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін сақталған шиеленіс салдарынан Германия мен Австриядан келген ғалымдар осы Солвей жиынына шақырылмады. Сондықтан Планк, Эйнштейн, Зоммерфельд және Борн қатыспады.

Бесінші конференция

Мүмкін, ең танымал конференция – 1927 жылдың 24-29 қазанында өткен физика бойынша бесінші Солвей конференциясы. Конференция тақырыбы «Электрондар және фотондар» болды, және әлемдегі ең белгілі физиктер жаңа қалыптасқан кванттық теорияны талқылау үшін жиналды. Конференцияның басшылары Альберт Эйнштейн мен Нильс Бор еді. 29 қатысушының 17-сі немесе кейіннен Нобель сыйлығының лауреаттары атанды, соның ішінде екі ғылыми сала бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алған жалғыз адам – Мария Кюри де бар еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін өткен Солвей конференцияларына Эйнштейннің және басқалардың қатысуына бөгет болған немісқұмарлық көзқарас жойылды. Кванттық теорияның соңғы дамуына үлес қосқан барлық маңызды ғалымдар осы Солвей конференциясына қатысты, олардың ішінде Бор, Борн, де Бройль, Дирак, Гейзенберг, Паули және Шредингер болды. Гейзенберг былай деп мәлімдеді:

«Әртүрлі зерттеу бағыттарының өкілдері арасындағы пікір алмасу мүмкіндігі арқасында бұл конференция кванттық теорияның физикалық негіздерін түсіндіруге ерекше үлес қосты. Оны кванттық теорияның толыққанды аяқталуы деп айтуға болады».

Физика бойынша Solvay конференциялары

No Year Title Translation Chair
11911La théorie du rayonnement et les quantaҚарлысу және кванттар теориясыHendrik Lorentz (Лейден)
21913La structure de la matièreМатерияның құрылысы
31921Atomes et électronsАтомдар мен электрондар
41924Conductibilité électrique des métaux et problèmes connexesМеталдардың электрлік өткізгіштігі және осыған байланысты мәселелер
51927Electrons et photonsЭлектрондар мен фотондар
61930Le magnétismeМагнетизмPaul Langevin (Париж)
71933Structure et propriétés des noyaux atomiquesАтом ядросының құрылымы мен қасиеттері
81948Les particules élémentairesЭлементар бөлшектерLawrence Bragg (Кембридж)
91951L'état solideҚатты дене күйі
101954Les électrons dans les métauxМеталдардағы электрондар
111958La structure et l'évolution de l'universӘлемнің құрылымы мен эволюциясы
121961La théorie quantique des champsКванттық өрістер теориясы
131964The Structure and Evolution of GalaxiesГалактикалардың құрылымы мен эволюциясыJ. Robert Oppenheimer (Принстон)
141967Fundamental Problems in Elementary Particle PhysicsЭлементар бөлшектер физикасының негізгі мәселелеріChristian Møller (Копенгаген)
151970Symmetry Properties of NucleiЯдролардың симметриялық қасиеттеріEdoardo Amaldi (Рим)
161973Astrophysics and GravitationАстрофизика және гравитация
171978Order and Fluctuations in Equilibrium and Nonequilibrium Statistical MechanicsТепе-теңдік және тепе-теңдіксіз статистикалық механикадағы тәртіп пен ауытқуларLéon Van Hove (CERN)
181982Higher Energy PhysicsЖоғары энергия физикасы
191987Surface ScienceБеттік ғылымF. W. de Wette (Остин)
201991Quantum OpticsКванттық оптикаPaul Mandel (Брюссель)
211998Dynamical Systems and IrreversibilityДинамикалық жүйелер және қайтымсыздықIoannis Antoniou (Брюссель)
222001The Physics of CommunicationКоммуникация физикасы
232005The Quantum Structure of Space and TimeҒарыш пен уақыттың кванттық құрылымыDavid Gross (Санта-Барбара)
242008Quantum Theory of Condensed MatterКонденсатталған материяның кванттық теориясыBertrand Halperin (Гарвард)
252011The Theory of the Quantum WorldКванттық әлем теориясыDavid Gross
262014Astrophysics and CosmologyАстрофизика және космологияRoger Blandford (Станфорд)
272017The Physics of Living Matter: Space, Time and Information in BiologyТірі материяның физикасы: биологиядағы кеңістік, уақыт және ақпаратBoris Shraiman (Санта-Барбара)
282022The Physics of Quantum InformationКванттық ақпараттың физикасыDavid Gross (Санта-Барбара) Peter Zoller (Инсбрук университеті)
292023The Structure and Dynamics of Disordered SystemsТәртіпсіз жүйелердің құрылымы мен динамикасыDavid Gross (Санта-Барбара) Marc Mézard (Боккони университеті) Giorgio Parisi (Сапиенца университеті)

Химия бойынша Solvay конференциялары

No Year Title Translation Chair
11922Cinq Questions d'ActualitéҚазіргі заманғы бес сұрақУильям Джексон Поп (Кембридж)
21925Structure et Activité ChimiqueХимиялық құрылым және белсенділік
31928Questions d'ActualitéӨзекті мәселелер
41931Constitution et Configuration des Molécules OrganiquesОрганикалық молекулалардың құрамы мен конфигурациясы
51934L'Oxygène, ses réactions chimiques et biologiquesОксиген, оның химиялық және биологиялық реакциялары
61937Les vitamines et les HormonesВитаминдер мен гормондарФредерик Шварц (Гент)
71947Les IsotopesИзотоптарПол Каррер (Зюрих)
81950Le Mécanisme de l'OxydationТотығу механизмі
91953Les ProtéinesАқуыздар
101956Quelques Problèmes de Chimie MinéraleМинералды химияның кейбір мәселелері
111959Les NucléoprotéinesНүклеопротеиндерАльфред Уббелоде (Лондон)
121962Transfert d'Energie dans les GazГаздардағы энергияның берілуі
131965Reactivity of the Photoexcited Organic MoleculeФотоқозған органикалық молекуланың реакциялық қабілеті
141969Phase TransitionsФазалық өтулер
151970Electrostatic Interactions and Structure of WaterЭлектростатикалық өзара әрекеттесулер және судың құрылымы
161976Molecular Movements and Chemical Reactivity as conditioned by Membranes, Enzymes and other MoleculesМембраналар, ферменттер және басқа молекулалардың жағдайындағы молекулалық қозғалыстар мен химиялық реакциялық қабілет
171980Aspects of Chemical EvolutionХимиялық эволюцияның мәселелері
181983Design and Synthesis of Organic Molecules Based on Molecular RecognitionМолекулалық тануға негізделген органикалық молекулаларды жобалау және синтездеуЭфраим Катчальски (Реховот) & Владимир Прелог (Зюрих)
191987Surface ScienceБеттік ғылымF. W. de Wette (Остин)
201995Chemical Reactions and their Control on the Femtosecond Time ScaleХимиялық реакциялар және оларды фемтосекундтық уақыт шкаласында бақылауПьер Гаспар (Брюссель)
212007From Noncovalent Assemblies to Molecular MachinesКөшбұрлы жиынтықтардан молекулалық машиналарға дейінЖан-Пьер Соваж (Страсбург)
222010Quantum Effects in Chemistry and BiologyХимия және биологиядағы кванттық эффектілерГрэм Флеминг (Беркли)
232013New Chemistry and New Opportunities from the Expanding Protein UniverseКеңейіп келе жатқан ақуыз ғаламынан жаңа химия және жаңа мүмкіндіктерКурт Вютрих (ЭТХ Цюрих)
242016Catalysis in Chemistry and BiologyХимия және биологиядағы катализКурт Вютрих (ЭТХ Цюрих) & Роберт Груббс (Калтек, АҚШ)
252019Computational Modeling: From Chemistry to Materials to BiologyКомпьютерлік модельдеу: химиядан материалдарға, биологияға дейінКурт Вютрих (ЭТХ Цюрих) & Берт Векхуйзен (Утрехт университеті, Нидерланды)
262022Chemistry Challenges of the 21st CenturyХимияның 21 ғасырдағы міндеттеріКурт Вютрих (ЭТХ Цюрих) & Бен Феринга (Гронинген университеті, Нидерланды)

1911-1933 жылдардағы Solvay конференциясына қатысқан Нобель сыйлығының иегерлері немесе Solvay субсидиясының иелері

Келесі Нобель сыйлығын алған ғалымдар 1934 жылға дейін Солвей конференцияларына қатысқан немесе Солвейден қаржылай көмек алған. (1934 жылға дейін физикадан жеті және химиядан төрт Солвей конференциясы өткізілді.)

1902-1910 жылдар

Х. А. Лоренц (1902), П. Зиман (1902) М. Кюри (1903), С. Аррениус (1903) Лорд Рэлей (1904) Дж. Дж. Томсон (1906) А. А. Микельсон (1907) Э. Резерфорд (1908) Дж. Д. ван дер Ваальс (1910)

1911-1920 жылдар

В. Виен (1911) В. Гриньяр (1912) Х. Камерлинг-Оннес (1913) М. фон Лауэ (1914) У. Х. Брэгг (1915), У. Л. Брэгг (1915) К. Г. Баркла (1917) М. Планк (1918) Й. Старк (1919) В. Нернст (1920)

1921-1930 жылдар

А. Эйнштейн (1921), Ф. Содди (1921) Н. Бор (1922), Ф. В. Астон (1922) К. М. Зигбан (1924) Дж. Франк (1925), Г. Герц (1925) Дж. Перрин (1926) А. Х. Комптон (1927), К. Т. Р. Уилсон (1927), Х. Виланд (1927) О. Ричардсон (1928) Л. де Бройль (1929)

1931-1940 жылдар

В. Гейзенберг (1932), И. Лангмуир (1932) П. А. М. Дирак (1933), Э. Шрёдингер (1933) Дж. Чедвик (1935), Ф. Жолио-Кюри (1935), И. Кюри (1935) В. Дебай (1936) Э. Ферми (1938), Р. Кун (1938) Э. Лоуренс (1939), Л. Ружичка (1940)

1941-1950 жылдар

Г. де Гевеши (1943) В. Паули (1945) П. Бриджман (1946) П. Блэкетт (1948)

1951-1954 жылдар

Д. Коккрофт (1951), Э. Т. Уолтон (1951), М. Борн (1954), В. Ботэ (1954).