Кіріспе

Толығымен тегін Linux дистрибутиві

Ututo – толығымен еркін бағдарламалық жасақтамадан тұратын Linux дистрибутиві. Дистрибутивтің аты Аргентинаның солтүстігінде кездесетін гекон түрлерінің бірінен алынған. Ututo – GNU жобасы мойындаған алғашқы толыққанды еркін Linux негізіндегі жүйе болды. GNU жобасының негізін қалаушы Ричард Столлман бұрын осы дистрибутивті жақсы көріп, gNewSense-ке, содан кейін Trisquel-ге ауысқанға дейін жеке компьютерінде қолданған.

Тарих

Ututo алғаш рет 2000 жылы Диего Саравия Сальта Ұлттық университетінде, Аргентинада шығарылды. Бұл әлемдегі алғашқы тірі CD дистрибутивтерінің бірі және Аргентинадағы алғашқы Linux дистрибутиві болды. Ututo күн энергиясы жобаларын модельдеуге арналған Simusol жүйесін қамтыды. Ututo-ны орнату оңай болды, себебі оған ешқандай конфигурация қажет болмады. Ол машинаның жабдығын автоматты түрде анықтап, тек "тышқанды жылжытыңыз" деп сұрады. Сол кезде тағы бір дистрибутив мұндай қағида бойынша жұмыс істемеді. 2002 жылы Ututo R құрылды, ол бағдарламалық маршрутизатор ретінде жұмыс істеу мүмкіндігін ұсынды. Бұл нұсқаны Маркос Сапата жасады және Буэнос-Айрес қаласының мемлекеттік мектептерінде пайдаланылды. 2004 жылы Ututo e жобасы дүниеге келді, ол Ututo-ның ең маңызды туындысына айналды. Бұл жобаны Дэниел Оливера бастады. 2006 жылы Аргентина депутаттарының палатасы Ututo-ны "ұлттық маңызы бар" деп жариялады.

Ututo XS

Ututo XS - Ututo-ның қазіргі тұрақты нұсқасы. Ututo XS Gentoo Linux ebuilds және emerge бағдарламалық жасақтамасын пайдаланып құрастырылған. Барлық құжаттама испан тілінде. XS сериясының пайда болуымен бірге көптеген жаңа мүмкіндіктер қосылды, оның ішінде жылдам жүйе орнатушысы. Ututo әртүрлі аппараттық жобаларда қолданылған, мысалы, Пабло Мануэль Риццо Debian-ның APT-сінен үлгі алып Ututo Get пакеттерді басқару жүйесін жасады; алайда, басқа Gentoo негізделген дистрибутивтер сияқты, Ututo Portage-пен үйлесімді. Ututo әртүрлі Intel және AMD процессорлары үшін оптимизацияланған түрлі бинарлық файлдарға ие. 2012 жылдан бері жаңа шығарылымдар болмағандықтан, дистрибутив "тоқырап қалған" деп есептеледі.

Ututo UL

Ututo UL (немесе Ubuntu Libre) – Ututo-ның қазіргі дамып жатқан нұсқасы. Ututo UL дистрибутив негізі ретінде Ubuntu-ны пайдаланады, Ututo жобасындағы қалыпты тәртіп бойынша барлық тегін емес бағдарламалық қамтамасы алынып тасталады және ядро ретінде Linux libre қолданылады. 2017 жылы жобаның басты мақсатына күн энергиясы жобаларын модельдеуге арналған Simusol жүйесін тарату идеясы қайта оралды.