Брайан Дин: Футболшы және жаттықтырушының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Ағылшын футболшысы және менеджері Брайан Кристофер Дин (7 ақпан 1968 жылы туған) – ағылшын футбол жаттықтырушысы және бұрынғы ойыншы. Оның соңғы басқарушылық лауазымы Норвегияның «Сарпсборг 08» клубының бас бапкері болды. Ойыншылық карьерасында 1985 жылдан 2006 жылға дейін шабуылшы ретінде ойнады. 1992 жылы «Шеффилд Юнайтед» ойыншысы болғанда, Англия Премьер-лигасындағы алғашқы голды соқты. Дин сондай-ақ Премьер-лигада «Лидс Юнайтед» және «Миддлсброу» клубтары үшін ойнады, ал Португалия мен Австралияда тиісінше «Бенфика» және «Перт Глори» клубтарында жоғары деңгейдегі футбол өнер көрсетті. Ол «Донкастер Роверс», «Лестер Сити» (тағы бір алғашқы гол соқты, бұл жолы жаңа «Уокерс» стадионындағы алғашқы ресми гол), «Вест Хэм Юнайтед» және «Сандерленд» клубтарында Футбол лигасы аясында ойнады, содан кейін 2006 жылы «Шеффилд Юнайтед» клубына қысқа мерзімге қайта оралып, ойыншылық карьерасын аяқтады. Дин Англия құрамасы сапында үш рет ойнаған.

Клубтық мансап

Дийн 1985–86 маусымда «Донкастер Роверс» сапында дебют жасады және 1987–88 маусымның соңында төмен дивизионға түсуден бұрын үшінші дивизионда 66 рет ойнап, 12 гол соқты. Содан кейін ол жаңадан екінші дивизионнан төмен түскен «Шеффилд Юнайтедке» 25 000 фунт стерлингке сатылды. «Шеффилд Юнайтед» сапында алғаш рет «Скегнесс Таунға» қарсы өткен жолдастық матчта 8:1 есебімен жеңіске шықты. Оның алғашқы лигалық голы үшінші дивизионда «Редингке» қарсы маусымның ашылу ойынында соғылды, бірақ оның нағыз батырлығы 17 қыркүйекте ашылды, ол Тони Аганамен бірге «Честер Ситиге» қарсы өткен ойында 6:1 есебімен жеңіске жетіп, хет-трик жасады. Бұл «Блэйдс» футболшыларының 1926 жылдың 1 қаңтарында «Кардифф Ситиге» қарсы өткен 11:2 есебімен жеңіске жеткен Гарри Джонсон мен Артур Мерсерден кейінгі алғашқы қос хет-тригі болды. Оның голдары «Блэйдс» клубының үшінші дивизионда екінші орын алып, жоғары дивизионға көтерілуіне көмектесті, ал бір жылдан кейін клуб 14 жылдық үзілістен кейін бірінші дивизионға оралды. 1990–91 маусымда Дийн 13 гол соқты, бұл «Блэйдс» клубының бірінші дивизиондағы алғашқы маусымында сақталған нәтиже болды. Келесі маусымда ол 12 гол соқты, бұл «Блэйдс» клубының 17 жыл ішіндегі ең жоғары көрсеткіші – лигада 9-шы орынға ие болуына және жаңа Англия Премьер-лигасына қатысу құқығын алуына көмектесті. Дийн 1992 жылдың 15 тамызында «Манчестер Юнайтедке» қарсы өткен матчта Премьер-лигада «Шеффилд Юнайтед» үшін алғашқы голды соқты (5 минут). Сол ойында ол 50 минутта пенальтиден екінші голды соқты, нәтижесінде «Шеффилд Юнайтед» 2:1 есебімен жеңіске жетті. Дийн гол туралы былай деді: «Мен жарты уақытта алғашқы голды соққанымды білдім, бірақ сол кезде бұл үлкен жетістік сияқты сезілмеді». 1993 жылдың 16 қаңтарында Дийн «Ипсвич Таунға» қарсы өткен лигалық матчта 3:0 есебімен жеңіске жетіп, хет-трик жасады, осылайша Премьер-лигада хет-трик соққан алғашқы футболшылардың бірі болды. 1993 жылдың маусым айында ол «Шеффилд Юнайтедтен» «Лидс Юнайтедке» 2,9 миллион фунт стерлингке ауысты – бұл «Лидс» клубы үшін рекордтық трансфер, ал «Блэйдс» үшін рекордтық сату. Ол кезде ол Англия футболында ең қымбат трансферленген футболшылардың бірі болды. Ол бұрын 18 ай бұрын «Элланд Роудқа» көшуге байланысты болған. Ол «Элланд Роудта» төрт жыл ойнап, Премьер-лигада 138 матчта 32 гол соқты, УЕФА кубогына қатысып, 1995–96 маусымда Англия Лига кубогының финалисі атанды. 1997 жылдың шілдесінде Дийн жаңа бапкер Найджел Спакман команданы жаңартуға дайындалып жатқанда 1,5 миллион фунт стерлингке «Шеффилд Юнайтедке» қайта оралды. «Блэйдс» сапында екінші рет ойнаған кезінде ол 11 гол соқты. Португалия лигасында «Бенфика» сапында 18 матчта ол жеті гол соқты. 1998 жылдың қазан айында Португалияда тоғыз ай өткізгеннен кейін ол 3 миллион фунт стерлингке «Миддлсброға» қайта оралды. «Боро» сапындағы екінші маусымында ол Премьер-лигада тоғыз гол соқты, бірақ 2000–01 маусымында голдар тоқтады және ол көп ұзамай бірінші командада орын алу үшін күресе бастады. 2001 жылдың қарашасында ол «Лестер Ситиге» ауысты, ол «Уокерс стадионында» алғашқы ресми голды соқты, «Уотфордқа» қарсы өткен матчта 2:0 есебімен жеңіске жетті. Ол өткен маусымда Премьер-лигада 15 матчта 6 гол соқты, бірақ оның голдары «Лисы» клубының төмен дивизионға түсуін тоқтатуға жеткіліксіз болды. Ол «Лестерге» он жыл бұрын «Шеффилд Юнайтедте» ойнаған Дейв Басеттпен бірге келді, бірақ Басетт төмен дивизионға түсуі расталғаннан кейін Микки Адамспен ауыстырылды. Содан кейін ол «Вест Хэм Юнайтедке» ауысты. Бұл жерде ол 2003–2004 маусымының соңғы күнінде «Уиган Атлетикке» қарсы соңғы минутта теңестіру голын соқты. Бұл гол «Кристал Пэлас» клубын «Виган» клубының есебінен бірінші дивизион плей-оффына жіберді, ал олар финалда «Вест Хэмді» жеңді. Динаны матчқа ауыстырғанда екі жақтағы жанкүйерлер оған тұрып қол шапалақтады. Плей-офф финалынан кейін ол үлкен қарыздармен Премьер-лигада төмен дивизионға түскен «Лидсте» екінші рет оралды. Ол клубта екінші кезеңде әсер ету үшін күресті, бірақ 2004 жылдың қарашасында «Куинс Парк Рейнджерске» қарсы өткен матчта 6:1 есебімен жеңіске жетіп, төрт гол соқты. «Сандерлендте» қысқа уақыт ойнағаннан кейін ол Австралияның А лигасындағы «Перт Глори» клубымен келісімшартқа отырды. Ол әсер етпегендіктен және ұзақ мерзімді жарақат алғандықтан маусымның ортасында кетіп, жеті матчта бір гол соқты. Ол лиганың жалақы шегі мен құрама мөлшеріне қатысты шектеулерге байланысты «Перт Глоридің» тағы бір шабуылшыны трансферлеуіне кедергі болғысы келмейтінін мәлімдеді. «Перт Глориден» кеткеннен кейін Дийн үшінші рет «Шеффилд Юнайтедке» келісімшартқа отырды, осылайша ол «Шеффилд Юнайтед» үш рет трансферлеген ойыншылардың бірі болды. 2005 жылдың желтоқсанында ол екі рет ауыстырып ойнағаннан кейін 2006–07 маусымының басында зейнеткерлікке шықты, «Блэйдс» клубы 12 жылдық үзілістен кейін Премьер-лигаға қайта оралғаннан кейін.

Deane made his debut for Doncaster Rovers in the 1985–86 season and went on to play 66 times for them in the Third Division, scoring 12 goals, before they were relegated at the end of 1987–88 season. He was then sold to Sheffield United, just relegated from the Second Division, for a fee of £25,000. He first appeared for Sheffield United in an 8–1 friendly victory against Skegness Town. His first league goal came in the Third Division in the opening game of the season against Reading but his hero status did not really start until 17 September, when both he and Tony Agana hit hat tricks in a 6–1 victory over Chester City. It was the first double hat trick by Blades players since Harry Johnson and Arthur Mercer helped the Blades achieve their record 11–2 victory over Cardiff City on 1 January 1926. His goals helped the Blades win promotion as Third Division runners up that season, and followed this up with a second successive promotion a year later which saw the club return to the First Division after 14 years away. In 1990 91, Deane scored 13 goals as the Blades survived their first season back in the First Division. He scored 12 goals the following season to help the Blades finish ninth in the league their highest finish for 17 years and comfortably qualify for a place in the new FA Premier League. Deane scored the first goal in the FA Premier League for Sheffield United against Manchester United after 5 minutes on 15 August 1992. In the same game he scored a second after 50 minutes from the penalty spot as Sheffield United went on to win 2–1. Deane went on to say of the goal, "I found out I had scored the first goal at half time but it didn't really feel like a big thing at the time." On 16 January 1993, Deane scored a hat trick against Ipswich Town in a 3–0 league victory, making him one of the first players to score a hat trick in the Premier League. He left Sheffield United for Leeds United for £2.9million in June 1993 – a record signing for Leeds and a record sale for the Blades. At the time he was one of the most expensively signed players in English football. He had first been linked with a move to Elland Road 18 months previously. He spent four years at Elland Road, scoring 32 goals in 138 Premier League appearances, enjoying an appearance in the UEFA Cup and collecting a Football League Cup runners up medal in the 1995–96 season. In July 1997, Deane returned to Sheffield United for £1.5million as new manager Nigel Spackman prepared to build a promotion winning team. He scored 11 league goals in his second spell with the Blades before Graeme Souness signed him for S. L. Benfica in a £1million deal. In his 18 Portuguese league matches for Benfica, Deane found the net seven times. In October 1998, after nine months in Portugal, he returned to England in a £3million move to Middlesbrough. His second season with Boro saw him score nine Premier League goals, but in 2000–01 the goals dried up and he soon found himself struggling for a place in the first team. In November 2001, he joined Leicester City, where he scored the first competitive goal at the Walkers Stadium, scoring both goals in a 2–0 victory over Watford. He had scored six goals in 15 Premier League appearances for them the previous season, but his goals weren't enough to stop the Foxes from being relegated. He had been brought to Leicester by Dave Bassett, the man he had played under at Sheffield United a decade earlier, but Bassett had been succeeded as manager by Micky Adams just before relegation was confirmed. He then moved to West Ham United. Here he scored a last minute equaliser against Wigan Athletic on the final day of the 2003–2004 season. This goal sent Crystal Palace into the Division One playoffs at the expense of Wigan, and ironically they beat West Ham in the final. When Deane was brought on as a substitute in the match he received a standing ovation by both sets of fans. After the play off final he ended up returning for a second spell at Leeds, who had just been relegated from the Premier League with huge debts. He struggled to make an impact in his second period at the club but memorably scored four goals in a 6–1 thrashing of Queens Park Rangers in November 2004. After a short spell at Sunderland, he signed for Perth Glory in the Australian A League. He left mid season after failing to make an impact and sustaining a long term injury, scoring once in seven appearances. He stated that he did not want to prevent Perth Glory from signing another striker due to salary cap and squad size restrictions imposed by the league. After leaving Perth Glory, Deane re signed for the third time at Sheffield United making him one of the only players Sheffield United have signed three times. In December 2005 he made two substitute appearances before retiring at the beginning of the 2006–07 season, after the Blades had won promotion back to the Premier League following a 12 year exile.

Халықаралық мансап

Дийн 1990 жылдардың басында «Шеффилд Юнайтед» сапында болған кезде Англия құрамасы сапында 3 матч өткізді. Оның Англия құрамасындағы тұңғыш ойыны 1991 жылғы 3 маусымда Оклендтегі «Маунт Смарт» стадионында Жаңа Зеландияға қарсы өткен тур ойынында екінші таймда алаңға түсуімен болды. Оның Англия құрамасы сапындағы басқа матчтары 1991 жылғы 8 маусымда «Атлетик Парк» стадионында Жаңа Зеландияға қарсы және 1992 жылғы 9 қыркүйекте «Эстадио Эль-Сардинеро» стадионында (Сантанде́р, Кантабри́я) Испанияға қарсы өтті.

Басқарушылық мансап

2012 жылдың 21 қарашасында Диан жаңадан бірінші лигаға көтерілген норвегиялық «Сарпсборг 08 ФФ» командасының бас бапкері болып тағайындалғаны жарияланды. Олар оның алғашқы маусымында турнир кестесінде соңғы үш орынның біріншісі болды, плей-оффта «Ранхаймды» жеңіп, құлдыраудан сақталды. Екінші маусымда клуб лигада орташа нәтижелер көрсетіп, Норвегия футбол кубогының жартылай финалисіне ілікті. 2019 жылдың сәуір айында Диан Англия футбол лигасының чемпионатындағы «Лидс Юнайтед» клубына элиталық ойыншыларды дамыту стипендиясы бойынша жаттықтырушы болып қосылды.

Футбол клубының иесі

2019 жылдың 7 шілдесінде Косоводағы Футбол Суперлигасының «Ферижай» клубы баспасөз мәслихатын өткізіп, клубтың жаңа басшылығына ағылшын және жергілікті инвесторлар тартылғанын жариялады. Инвесторлардың арасында Англияның бұрынғы футболшысы, шабуылшы Брайан Дин де болды, ол клуб акцияларының 50% иесі атанды.