Кіріспе
Ирландияда туған британдық криптоаналитик, шахматшы және шахмат жазушысы (1909–74)
Конел Хью О’Донел Александр (19 сәуір 1909 – 15 ақпан 1974), Хью Александр және С. Х. О’Д. Александр ретінде танымал, Ирландияда туған британдық криптоаналитик, шахматшы және шахмат жазушысы болған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Блетчли Паркте неміс «Энигма» машинасымен жұмыс істеді, кейіннен 25 жыл бойы GCHQ криптоанализ бөлімінің басшысы қызметін атқарды. Ол екі рет Ұлыбританияның шахмат чемпионы атанды және Халықаралық шебер атағын жеңіп алды.
Ерте өмір
Хью Александр 1909 жылғы 19 сәуірде Ирландияның Корк қаласында ағылшын-ирландтық отбасында дүниеге келді. Ол Корк университетінің инженерлік факультетінің профессоры Конел Уильям Лонг Александр мен Хилда Барбара Беннеттің үлкен баласы еді. 1920 жылы (Ирландия Тәуелсіздік соғысы кезінде) оның әкесі қайтыс болды, содан кейін отбасы Англияның Бирмингем қаласына көшіп, ол Король Эдуард мектебінде білім алды. 1955 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Британ империясы орденінің командирі, ал 1970 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Санкт-Михаил және Санкт-Джордж орденінің серігі атанды. MI5-тің Питер Райт өзінің 1987 жылы жарық көрген, ең көп сатылған "Спайкачер: Жоғары дәрежелі барлау офицерінің ашық автобиографиясы" кітабында Александрдың MI5-ке үздіксіз жалғасып жатқан "Венона" жобасындағы көмегі туралы, сондай-ақ екі ұйым арасындағы бұрынғы кедергілерді жойған маңызды өзара ынтымақтастық туралы жазды. "Бұл бөлімде кез келген көмекке риза болар едік", - деді Александр Райтке, және содан бері осылай болды. Райт сонымен қатар Александрдың кәсібилігін жоғары бағалады және оның криптоаналитикалық мансабы мен шахмат хоббиінің күшті зихи талаптары, салауатты өмір салтына қарамастан, 64 жасында ерте қайтыс болуына себеп болған болуы мүмкін деген пікірді білдірді.
Шахматтық мансабы
Александр 1929, 1930, 1931 және 1932 жылдарғы Кембридж университеті атынан Varsity шахмат матчтарында өнер көрсетті (ол Кингс колледжінде оқыды). Ол 1938 және 1956 жылдары екі рет Британдық шахмат чемпионатының жеңімпазы атанды. Александр 1933, 1935, 1937, 1939, 1954 және 1958 жылдары алты рет шахмат олимпиадасында Англия құрамасының құрамында қатысты. 1939 жылы Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласында өткен Олимпиадада Александр, Англия құрамасының қалған ойыншыларымен бірге, Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты жарыстың ортасында тоқтатуға мәжбүр болды, себебі оның елде кодты бұзу жұмыстарына қатысуы қажет болды. Сонымен қатар, ол 1964 жылдан 1970 жылға дейін Англия құрамасының ойыншы емес капитаны болды. Александр 1950 жылы Халықаралық шебер, ал 1970 жылы хат арқылы шахматтағы Халықаралық шебер атағын алды. Ол 1946/47 жылғы Хастингс турнирінде 7½/9 ұпай жинап жеңіске жетті, бұл Савиелли Тартаковерден бір ұпайға жоғары нәтиже. Александрдың ең сәтті турнирі 1953/54 жылғы Хастингсте Дэвид Бронштейнмен тең бөліскен бірінші орын болуы мүмкін, онда ол жеңіліссіз өтіп, жеке кездесулерде совет гроссмейстерлері Дэвид Бронштейн мен Александр Толушты жеңді. Александрдың шетелде өнер көрсету мүмкіндігі шектеулі болды, өйткені криптография саласындағы құпия жұмысының нәтижесінде оған совет блогында шахмат ойнауға рұқсат берілмеді. Ол сондай-ақ 1960 және 1970 жылдары The Sunday Times газетінде шахмат туралы мақалалар жазды. Көптеген тәжірибелі шахматшылар Александрдың шахмат дағдыларын одан әрі жетілдіре алса, гроссмейстер бола алатынына сенді. Көптеген мықты ойыншылар өмірінің жиырмасыншы соңы мен отызыншы жылдарында ең жақсы көрсеткіштерін көрсетеді, бірақ Александр үшін бұл кезең Екінші дүниежүзілік соғыспен келіп қалды, сол кезде жоғары деңгейдегі жарыстарға қатысу мүмкіндігі болмады. Содан кейін, жоғары дәрежелі криптоаналитик ретіндегі кәсіби міндеттері оның жоғары деңгейдегі өнер көрсету мүмкіндіктерін шектеді. 1946 жылы КСРО-ға қарсы командалық радио матчының бір ойынында ол Михаил Ботвинникке қарсы жеңіске жетті, сол кезде Ботвинник әлемнің ең үздік шахматшысы саналды. Александр Голландия қорғанысы мен Петрофф қорғанысының теориялық дамуына маңызды үлес қосты.
Танымал мәдениетте
Александр 2014 жылғы "Имитация ойыны" фильмінде актер Мэтью Гуд есімді актермен сомдалады, бұл фильмде британдықтардың Блетчли Паркте Энигма машинасының кодына ену әрекеттері көрсетілген.