Кіріспе
Массалық спектрометрия – иондардың массасы мен зарядының қатынасын өлшеуге арналған ғылыми техника. Ол көбінесе газ немесе сұйық хроматографиясы сияқты хроматографиялық техникалармен біріктіріледі және талдау химиясы мен биохимия салаларында кеңінен қолданылады, онда ол кішкентай молекулаларды және ақуыздарды (протеомика) анықтау және сипаттау үшін қолданылуы мүмкін. Массалық спектрометрия тәжірибесінде алынатын үлкен көлемдегі деректерді сақтау және өңдеу үшін компьютерлерді пайдалану қажет. Соңғы жылдарда массалық спектрометрлерді өндіретін түрлі компаниялар мұндай деректерді өңдеу үшін әртүрлі өзгеге тиесілі дерек форматтарын жасады, бұл академиялық ғалымдарға деректерді тікелей өңдеуді қиындатады. Бұл шектеуді жою мақсатында, жүйелік биология институтындағы Trans Proteomic Pipeline жобасы мемлекеттік секторда деректерді өңдеу және жаңару процесін жеңілдету үшін бірнеше ашық, XML негізделген дерек форматтарын жақында әзірледі. Осы дерек форматтары туралы мәліметтер осы жерде сипатталған.
JCAMP-DX
Бұл формат массалық спектрометриядағы дерек алмасу үшін стандартталған файл форматын ұсынуға жасалған алғашқы қадамдардың бірі болды. JCAMP DX бастапқыда инфрақызыл спектрометрия үшін әзірленген. JCAMP DX – ASCII негізіндегі формат, сондықтан файлдарды қысу стандарттарын қамтитын болса да, тым ықшам емес. JCAMP 1988 жылы ресми түрде жарияланды. Американдық массалық спектрометрия қоғамымен бірлесіп, бұрынғы деректерді сақтау мақсатында массалық спектрометрияға арналған JCAMP DX форматы жасалды.
ANDI-MS немесе netCDF
Массалық спектрометрия үшін аналитикалық деректер алмасу форматы – дерек алмасу форматы. Көптеген массалық спектрометрия бағдарламалық қамтамалары ANDI файлдарын оқи алады немесе жаза алады. ANDI ASTM E1947 стандартында сипатталған. ANDI netCDF негізінде құрылған, ол дерек файлдарын жазу және оқуға арналған бағдарламалық құралдар жиынтығы. ANDI бастапқыда хроматографиялық MS деректері үшін жасалған, сондықтан протеомика саласындағы қарқынды даму кезеңінде, XML негізіндегі жаңа форматтар пайда болғандықтан, ол қолданылмады.
Ағзаның тіршілік етуі
AnIML – IUPAC және ASTM International ұйымдарының бірлескен күшімен жасалған, массалық спектрометрияны қоса алғанда, талдаудың кең ауқымындағы әдістерін қамтитын XML негізіндегі стандарт.
mZ деректер
mzData – Human Proteome Organization (HUPO) ұйымының Proteomics Standards Initiative (PSI) бастамасымен жасалған, масс-спектрометриялық деректер үшін бірыңғай форматты құруға жасалған алғашқы тырабы болды. Бұл формат қазір тоқтатылған және оның орнына mzML форматы қолданылады.
mzXML
mzXML – бұл протеомикалық массалық спектрометрия деректері үшін XML (eXtensible Markup Language) негізіндегі ортақ файл форматы. Бұл формат Сиэтл Протеомдық орталығында/Жүйелік биология институтында HUPO PSI стандартталған mzData форматын қалыптастыруға тырысқан кезде әзірленді және протеомика қауымдастығында әлі де қолданылып келеді.
YAFMS
Массалық спектрометрия үшін тағы бір формат (YAFMS) – деректерді SQL сұраныстарын пайдаланып деректерді алу және қосымшалау арқылы төрт кестелі реляциялық, серверсіз деректер базасы схемасында сақтау туралы ұсыныс.
mzML
Бірдей ақпаратты көрсету үшін екі форматтың (mzData және mzXML) болуы тиімсіз жағдай есептелгендіктен, HUPO PSI, SPC/ISB және құрал өндірушілер mzData мен mzXML-дің ең жақсы жақтарын пайдаланып, оларды алмастыру мақсатында бірыңғай стандартты жасау үшін бірлескен күш-жігер жұмсады. Бастапқыда dataXML деп аталған, ол ресми түрде mzML деп жарияланды. Алғашқы нұсқау 2008 жылдың маусым айында жарияланды. Бұл формат 2008 жылғы Америка масса спектрометриясы қоғамының мәжілісінде ресми түрде ұсынылды және содан бері аздаған жаңартулармен салыстырмалы түрде тұрақты болып келеді. 2009 жылдың 1 маусымында mzML 1.1.0 нұсқасы шығарылды. 2013 жылға дейін қосымша өзгерістер жоспарланбаған.
ААҚҚА
Жаңа файл форматтарын анықтаудың және меншік форматтарға түрлендіргіштерді (конвертерлерді) жазудың орнына, ғалымдар тобы құрал жасаушылардың қолданыстағы деректерге қолжетімділік кітапханаларына стандарттарға сәйкестік жүктемесін ауыстыру үшін ортақ қолданба бағдарламалық интерфейсін (API) анықтауды ұсынды.
mz5
Mz5 форматы бұрынғы XML негізделген форматтардың өнімділік мәселелерін шешеді. Ол mzML онтологиясын пайдаланады, бірақ деректерді сақтау үшін HDF5 артқы қосымшасын қолданып, сақтау кеңістігіне қойылатын талаптарды азайту және оқу/жазу жылдамдығын арттыруға мүмкіндік береді.
imzML
imzML стандарты массалық спектрометриялық бейнелеу деректерін mzML онтологиясына негізделген, стандартталған XML файлы түрінде алмасу үшін ұсынылды. Ол эксперименттік деректерді XML файлына және спектрлік деректерді бинарлық файлға бөледі. Екі файл та жалпы бірегей идентификатор арқылы байланыстырылады.
mzDB
mzDB деректерді SQLite деректер базасында сақтайды, бұл сақтау кеңістігін үнемдеуге және деректерді реляциялық деректер базасынан сұрау мүмкіндігі арқасында қол жеткізу жылдамдығын арттыруға мүмкіндік береді.
Таффи
Toffee – деректерді тәуелсіз түрде жинауға арналған жоғалтусыз ашық файл форматы. Ол HDF5 негізінде құрылған және меншік және жабық сатушы форматтарымен салыстырылатын файл көлеміне қол жеткізуді мақсат етеді.
mzMLb
mzMLb – шикі деректерді тиімді сақтау үшін HDF5 бэкенін пайдаланудың тағы бір әдісі. Дегенмен, ол mzML XML дерек құрылымын сақтайды және қолданыстағы стандартқа сай болып қалады.
Көрермендер
mzXML, mzML және mzData форматтарын қарау үшін бірнеше бағдарламалар бар. Бұл бағдарламалар екі түрге бөлінеді: тегін ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету (FOSS) немесе коммерциялық. FOSS санатында MZmine, mineXpert2 (mzXML, mzML, жергілікті timsTOF, xy, MGF, BafAscii), MS Spectre, TOPPView (mzXML, mzML және mzData), Spectra Viewer, SeeMS, msInspect, jmzML бағдарламаларын кездестіруге болады. Коммерциялық санатында PEAKS, Insilicos, Mascot Distiller, Elsci Peaksel бағдарламалары бар. ITA кескіндерін қарауға арналған бағдарлама да бар. ITA және ITM кескіндерін pySPM Python кітапханасымен өңдеуге болады.