Кіріспе

Конфуцийдің салтанатты лауазым иесі (1920–2008)

Конг Те Ченг (23 ақпан 1920 – 28 қазан 2008) – Конфуцийдің тікелей әулетіндегі 77-ші ұрпағы. Ол Яншен герцогы лауазымына тағайындалған соңғы адам және Конфуцийге құрбандық шалу рәсімін өткізуге бекітілген алғашқы ресми тұлға болды. Ол Қытай Республикасында (Тайвань) жыл сайын өткізілетін қазіргі Конфуций рәсімін әзірлеуге көмектесті және оның дұрыс өтуін қадағалады. Салтанатты лауазым иесі қызметінен басқа, ол Қытай Республикасы үкіметінде көптеген қызметтер атқарды, оның ішінде 1946 жылдан 1991 жылға дейін Ұлттық жиналыстың мүшесі, 1984 жылдан 1993 жылға дейін Емтихан жөніндегі кеңестің төрағасы және 1948 жылдан 2000 жылға дейін Қытай Республикасы Президентінің аға кеңесшісі болды. Сондай-ақ, ол Тайвань ұлттық университетінде, Фу Джен католиктік университетінде және Сучжоу университетінде профессор болып жұмыс істеді.

Туу және ерте өмір

Конг Шаньдун провинциясының Куфу қаласындағы отбасылық ескеріште туған. Ол Конг Линг-Идің (孔令貽, 1872–1919), Яншен герцогының, екінші күйеуі Ван Баочуйден (王寶翠, 1894–1920) туған үшінші баласы және жалғыз ұлы болды. Оның әкесінің атындағы "Лин" (令) әрпі Конфуцийдің 76-шы буын ұрпақтарының әулеттік аты болғандықтан қолданылған. 1920 жылдың 6 маусымында, туылғаннан кейін көп ұзамай, президент Сюй Шичан оны 1055 жылдан бері сақталған императорлық дәстүрге сәйкес, әр буынның ең үлкен еркегіне берілетін Яншен герцогы титулымен марапаттады. Конг Те Ченг дүниеге келмес бұрын оның әкесі қайтыс болды. Конг Те Ченг 1935 жылы Ұлттық үкімет бұл титулды жойып, оны Конфуцийге арналған салтанатты лауазымға (大成至聖先師奉祀官, әдеби мағынасында "Ұлы жетістіктерге жеткен және ең қасиетті ұстаздың салтанатты лауазым иесі") ауыстырғанда, ғасырлар бойғы герцогтыққа ие болған соңғы адам болды. 6 жасында Шаньдун провинциясында Пенсильвания университетінің деканы Эмори Джонсонмен кездесіп, ол оны университетке оқуға шақырды.

Саяси мансап

1937 жылы жапондықтар оған Қытайдың қуыршақ императоры лауазымын ұсынды, бірақ Конг бұл ұсыныстан бас тартты. 1938 жылдың қаңтар айында Конг Шаньдунға жапондықтардың басқыншылығынан Ханкоуға қашып кетті. Жапондықтар оның Тайшань тауындағы қасиетті резиденциясын жарылқады. Конфуцийдің ұрпағы, Премьер-министр Х.Х. Конг келген кезде герцог Конг Те Ченгті құрметпен қарсы алды. TIME журналы оны "Кунг герцогы" деп атап, оның резиденциясын "герцогтық орын" деп сипаттады. Жапондықтардың оны "Қытайдың билеушісі" етіп тағайындау туралы әңгімелерге жауап ретінде Конг: "Мен жапондықтардан ешқашан ұсыныс алған емеспін! Мен өзімді Қытай үкіметінің бұйрығындамын деп санаймын. Мен патриотпын, әскери қызметке шақырыларлық жасқа – 18 жасқа толғанда жапондықтармен күресуге дайынмын, әйелім бала күтіп жатыр" деді. Конг 1984 жылдан 1993 жылға дейін Емтихан Юаньның президенті қызметін атқарды. 1948 жылдан 2000 жылға дейін Қытай Республикасы Президентінің аға кеңесшісі болды.

Отбасы

Куогтың есіміне Конфуцийдің 77-ші ұрпағының атаулық есімі 德 Dé кірді. Конгтың әкесі, Конг Лингйи (孔令貽, 1872–1919), 1876 жылы әкесі, 30-шы Яншен герцогының қайтысынан кейін Яншен герцогтігін мұраға алды. Конг Куфуда округтік мектеп ашты және Төрт рудың мұғалімдер колледжінің президенті болды (Ян Хуэй, Мэнцзы және Цзэн Цзы ұрпақтарымен бірлесіп құрылған). 1889 жылы Гуоцзяньға тағайындалды. Синьхай революциясынан кейін Конгқа жаңа үкіметте лауазым ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. Конг Юань Шикайдың жақтасы болды және 1915 жылы Юань оған бірінші дәрежелі медаль және «Мерекелі даңқ» лентасын, сондай-ақ бірінші дәрежелі ханзада шені берді. Конг Лингйидің екі әйелі және екі кәнизағы болды. Оның бірінші әйелі, Леди Сунь (孫氏), императорлық елші Сунь Ювэньнің (孫毓汶, 1833–1899) бесінші қызы болды және Конгтан бір жас үлкен еді. Леди Суньнің әкесі, Сунь Жуйчжэнь (孫瑞珍, 1783–1858), Гуансюй императоры тұсында ғалым және шенеунік болған. Конг пен Леди Сунь 1888 жылы үйленді, бірақ ол 1899 жылы, 28 жасында, баласыз қайтыс болды. Конгтың бірінші кәнизағы, Леди Фэннің де балалары болмады, ол 1926 жылы қайтыс болды. Конгтың екінші әйелі, Тао Вэньпу (陶文譜, Тао Ледисі [陶氏]), Конгқа үш жасында қайтыс болған бір ұл сыйлады. 1914 жылы Тао Ледисінің қызметшісі Ван Баокуй Конг Лингйидің екінші кәнизағы болды; Ван Хэбэй провинциясының Цунхуа ауданынан шыққан шаруаның қызы болды және 1913 және 1917 жылдары екі қыз туды. 1919 жылдың 4 қазанында Конг Лингйи, қарындасы Тао Шиюньның қайтысы туралы хабар алғаннан кейін Пекинге келді. Біраз уақыттан кейін Конгтың арқасында тері астындағы ойық пайда болды. 1919 жылдың 8 қарашасында ол Пекиндегі Яншен герцогының сарайында (衍聖公府) қайтыс болды. Әкесінің қайтыс болған кезде Конг Тэчэннің анасы Ван Баокуй бес айлық жүкті болды, ал 1920 жылдың 23 ақпанында ол Конгты дүниеге әкелді. Он жеті күннен кейін, 1920 жылдың 11 наурызында Ван қайтыс болды. Конгтың екі үлкен әпкесі болды, екеуін де анасы Ван Баокуй туды. Үлкені, Конг Дэци (孔德齊, 1913–1939), 1931 жылы Пекин каллиграфы және Пекин электр шам компаниясының негізін қалаушы Фэн Шудың (馮恕) кіші ұлына үйленді, бірақ жас кезінде қайтыс болды. Кішісі, Конг Дэмао (孔德懋, 1917–2021), 1935 жылы Цин әулетінің тарихшысы Кэ Шаоминьнің (柯劭忞) үшінші және кіші ұлы Кэ Чанфэнге (柯昌汾) үйленді. Кэ Шаоминьнің серті, президент Сюй Шичан болды. Конг Дэмаоның екі ұлы мен екі қызы болды, ол Қытайдың материгінде тұрды және Куфудағы отбасылық эстатада өткен балалық шағы туралы кітап жазды. Конг 1936 жылдың 16 желтоқсанында Пекин университетінің бірінші президенті болған Цин әулетінің ғалымы Сунь Цзянайдың (孫家鼐) шөбересі Сунь Цифанға (孫琪方, 1919–2011) үйленді. Суньнің туған жері Аньхой провинциясының Шоусянь ауданы болды, ал оның отбасының бизнес бірлестігі (Қытайдың заманауи бизнесінің алғашқыларының бірі) Фу Фун ұн зауытын (阜豐麵粉廠) қамтыды. Олардың төрт баласы болды: екі ұл және екі қыз: Люси Вэй О Конг (孔維鄂, 1938 жылдың 10 қаңтарында туған), Конг Тэчэннің үлкен қызы, 1960 жылы майор Лестер Майкл Конгерге (包雅志) үйленді, олардың Джордж Шон Конгер (包尚恩) деген бір баласы болды; ол АҚШ-та тұрады. Конг Вэйи (孔維益, 1939 жылдың 7 қарашасы – 1989 жылдың 25 ақпаны), Конг Тэчэннің үлкен ұлы; 1971 жылдың 17 қаңтарында Ю Юэцзиге (于曰潔) үйленді. ҚХР Ішкі істер министрлігі оның немересі Конг Цуй Чанды Конфуцийге құрбандық шалу рәсіміне жауапты шенеунік ретінде тағайындады.