Кіріспе

IEEE-дегі операциялық бөлім Электр және электроника инженерлерінің стандарттар қауымдастығы институты (IEEE SA) – IEEE-нің құрамындағы операциялық бөлім. Ол қуат және энергия, жасанды интеллект жүйелері, заттар интернеті, тұтыну технологиялары және тұтыну электроникасы, биомедицина және денсаулық сақтау, оқу технологиялары, ақпараттық технология және робототехника, телекоммуникация, автомобиль, көлік, үйді автоматтандыру, нанотехнология, ақпараттық қауіпсіздік, жаңа технологиялар және тағы да көп салалардағы жаһандық стандарттарды әзірлейді. IEEE SA бір ғасырдан астам уақыттан бері тепе-теңдік, ашықтық, әділ процедуралар және консенсус принциптерін ұсынатын бағдарлама арқылы стандарттарды жасап келеді. IEEE стандарттарын әзірлеуге бүкіл әлемнен келген техникалық сарапшылар қатысады. IEEE SA – стандарттарды әзірлеу және технологиялық инновациялар үшін қоғамдастықтарды біріктіретін бейтарап платформа. Ол кез келген мемлекеттік бақылаудан тәуелсіз. IEEE SA консенсус негізінде стандарттарды әзірлейді және стандарттарды әзірлеуге қатысудың екі моделі бар: жеке және ұйымдық. IEEE SA – ешқандай мемлекеттік органмен ресми түрде уәкілеттік берілген орган емес, ол – қоғамдастық. ISO, IEC және ITU – мойындалған халықаралық стандарттау ұйымдары. ISO мүшелері – ұлттық стандарттау органдары, мысалы, американдық ANSI, неміс DIN немесе жапондық JISC. IEC мүшелері – ұлттық комитеттер деп аталады, олардың кейбіреулерін ұлттық стандарттау органдары ұйымдастырады. Олар ISO мүшелерінен өзгеше. IEC және ISO консенсус негізінде халықаралық стандарттарды әзірлейді және «бір ел – бір дауыс» принципін сақтай отырып, өнеркәсіптің кең қажеттіліктерін көрсетеді. Олардың стандарттарын жеке компаниялар немесе ұйымдар демеуге құқылы емес. 2021–2022 жылдарғы IEEE SA президенті – Джим Мэтьюс. Джим 28 жылдан астам уақыттан бері IEEE қызметінде белсенді. Ол IEEE SA, IEEE Communications Society, IEEE Photonics Society, IEEE Power & Energy Society және IEEE Technology and Engineering Management Society мүшесі. Джим 2001 жылдан бері ANSI кеңесінің мүшесі, IEC вице-президенті және SMB төрағасы болды, сондай-ақ 10 жылдан астам ITU T баяндамашысы қызметін атқарды. IEEE SA-ның бұрынғы президенттері: Роберт С. Фиш (2019–2020), Ф. Дон Райт (2017–2018), Брюс Крамер (2015–2016) және Карен Бартлсон (2013–2014). 2023 жылы IEEE SA стандарттар кеңесінің (SASB) төрағасы – Дэвид Дж. Лоу. Бұрынғы SASB төрағалары: J. P. Faure, John Kulick және Gary Hoffman. 2020 жылдың наурызында IEEE Standards Association Open SA Open (ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету үшін) Силоне Боневальдты жаңа атқарушы директоры болып тағайындады.

Мүшелік

IEEE SA-ның IEEE SA қызметіне, стандарттарды әзірлеуге және басқаруға белсенді қатысуға мүмкіндік беретін екі мүшелік бағасы бар. Олар: Корпоративтік мүшелік – кез келген көлемдегі ұйымдардың қажеттіліктерін қанағаттандырады және корпоративтік немесе «бірлік» стандарттарын әзірлеу жобаларына көптеген мүдделі тараптардың қатысуын қамтамасыз етеді. Жеке мүшелік – тәуелсіз мамандар және жеке стандарттарды әзірлеу жобаларына қатысуға ниетті адамдар үшін арналған. IEEE SA-да қатысуға барлығы ашық. Дегенмен, IEEE SA жеке және корпоративтік мүшелері қатысу мүмкіндіктерінен қосымша артықшылықтар алады. IEEE SA мүшелері жұмыс тобының лауазымдарын иелену, стандарттарды бекітуге дауыс беру, стандарттар жұмыс тобы мен іс-шараларында басшылық қызметтерді атқару және IEEE SA басқару органдарына сайлауға қатысу сияқты қосымша мүмкіндіктерге ие. IEEE стандарттарды әзірлеуден өзге де көптеген бағдарламаларды ұсынады, оларға Индустриялық байланыстар, тіркеулер, сәйкестік бағалау, альянс басқару қызметтері және IEEE SA Open (ашық код үшін) кіреді.

Патент саясаты

IEEE стандарттары көбінесе бір немесе бірнеше патенттік талаптармен қамтылған технологияларды қамтитындықтан, IEEE SA стандартқа сәйкес келетін өнімдеріндегі негізгі патенттелген технологияны пайдаланатын іске асырушылардың осы технологияға қол жеткізуін және стандартқа өз технологияларын ерікті түрде ұсынған патент иелерінің іске асырушылардың пайдалануы үшін лайықты сыйақы алуын қамтамасыз ету мақсатында патенттік саясатты әзірледі және басқару ережелеріне қосты. IEEE патенттік саясатының маңызды бөлігі – FRAND міндеттемесі, ол патент иесінің IEEE стандарттарының біріне енгізілген патенттелген технологияны үшінші тараптардың пайдалануы үшін әділ, орынды және кемсітпейтін роялти түрінде лайықты сыйақы ретінде қабылдайтынын көрсететін ерікті шарттық міндеттеме. Көптеген стандартты белгілейтін ұйымдар ұқсас міндеттемелермен ұқсас патенттік саясаттарды әзірледі. 2014 жылы IEEE SA экономика және құқық ғалымдары арасында кең ауқымды академиялық пікірталас ошағына айналды, ол IEEE патенттік саясатына түзетулер ұсыну және оларды жобалау үшін арнайы комитет құрды. IEEE Басқармасы 2015 жылдың ақпан айында түзетулерге соңғы мақұлдау берді және олар 2015 жылдың наурыз айында күшіне енді. IEEE түзетулердің себебін патенттік саясаттың түсініктілігін арттыру және патенттік саясаттың FRAND міндеттемесі стандарттық маңызды патенттерін қорғауға тырысатын патент иелеріне жүктелетін міндеттемелерді күшейту деп түсіндірді. Әсіресе, дау тудырған түзету стандарттық маңызды патенттерді бұзғандарға қарсы тыйым салу және (ITC-ден) алып тастау туралы өтініш беруден патент иелерін шектеген ереже болды. Антимонополиялық бөлім 2015 жылғы патенттік саясатты қайта қарауды қолдады, бұл туралы IEEE SA-ның сұрауы бойынша 2015 жылдың қаңтар айында жарияланған бизнес-тексеру хатында көрсетілді. Хатта Антимонополиялық бөлім бұл ережелер тұтынушылар үшін айқын пайда әкелетінін және бәсекеге қатысты салдарының шамалы екенін мәлімдеді. Кем дегенде бір сарапшы Антимонополиялық бөлімнің қайта қарау туралы бизнес-тексеру хатында келтірген құқықтық және экономикалық талдауын сынға алды, Антимонополиялық бөлім патенттік саясаттың бәсекеге ықпал ететін пайдасын асыра бағалап, оның бәсекеге қатысты ықтимал зиянын елеусіз қалдырды деп мәлімдеді.

IEEE Get бағдарламасы

IEEE Get бағдарламасы кейбір стандарттарды тегін жүктеуге қолжетімді етеді: Бұл бағдарлама қолданыстағы жеке стандарттарды ақысыз қарауға және жүктеуге мүмкіндік береді. 2017 жылдың 11 шілдесінен бастап IEEE Get бағдарламасы IEEE Xplore цифрлық кітапханасының веб-сайтына көшірілді және осы күнден кейін бағдарламаға қатысты стандарттар тек сонда ғана қолжетімді болады. 2017 жылдың 1 қыркүйегінде бастапқы веб-сайт жұмылды тоқтатылды және ешқандай жаңарусыз, келушілерді басқа бетке бағыттап тұрады.

IEEE стандарттары жөніндегі белгілі комитеттер мен форматтар

IEEE P80 – Жоғары кернеулі қосымшаларды жерге қосу жөніндегі нұсқаулық. IEEE 255 – Жартылай өткішгіш құрылғыларға арналған әріптік белгілер стандарты, IEEE 255 1963. IEEE 260 – Өлшем бірліктеріне арналған әріптік белгілер стандарты, IEEE 260 1978 (қазір 260.1 2004). IEEE 488 – Бағдарламаланатын құралдарға арналған стандарттық сандық интерфейс, IEEE 488 1978 (қазір 488.1). IEEE 519 – Электр қуат жүйелерінде гармоникалық басқару бойынша ұсынылатын тәжірибе және талаптар. IEEE 603 – Ядролық электр станциялары үшін қауіпсіздік жүйелеріне арналған стандарттық критерийлер. IEEE 610 – Бағдарламалық инженерия терминологиясының стандартты сөздігі. IEEE 754 – Қозғалмалы нүкте арифметикасының сипаттамалары. IEEE 802 – LAN/MAN. IEEE 802.1 – LAN/MAN көпірлері мен басқару және қашықтан медиаға қол жеткізу басқаруы (MAC) көпірлеріне арналған стандарттар. IEEE 802.2 – Қолжетімділік стандарттары үшін Логикалық байланыс басқару (LLC) стандарттары. IEEE 802.3 – Көліктік сезімділігі бар көптік қол жеткізу және қақтығыс анықтау (CSMA/CD) үшін Ethernet стандарттары. IEEE 802.4 – Токендік өту басқаруына арналған стандарттар. IEEE 802.5 – Токендік сақинаға қол жеткізу және LAN мен MAN арасындағы байланыс үшін стандарттар. IEEE 802.6 – Жүйелер арасындағы ақпарат алмасу стандарттары. IEEE 802.7 – Жоғары жылдамдықты LAN кабельдеріне арналған стандарттар. IEEE 802.8 – Талшықты-оптикалық байланыс. IEEE 802.9 – Дауыс сияқты интеграцияланған қызметтерге арналған стандарттар. IEEE 802.10 – LAN/MAN қауіпсіздігін жүзеге асыру стандарттары. IEEE 802.11 – Сымсыз желілер "WiFi". IEEE 802.12 – Сұраныс бойынша басымдыққа қол жеткізу әдісіне арналған стандарттар. IEEE 802.14 – Кабельдік теледидарлық жоғары жылдамдықты байланыс стандарттары. IEEE 802.15.2 – Bluetooth және Wi Fi үйлесімділігі механизмі. IEEE 802.15.4 – Сымсыз сенсорлық/басқару желілері "Zigbee". IEEE 802.15.6 – Сымсыз дене аумағы желісі (BAN). IEEE 802.16 – Сымсыз желілер "WiMAX". IEEE 802.24 – Қолжетімділік стандарттары үшін Логикалық байланыс басқару (LLC) стандарттары. IEEE 828 – Жүйелерде және бағдарламалық инженерияда конфигурациялық басқару. IEEE 829 – Бағдарламалық тест құжаттамасы. IEEE 830 – Бағдарламалық талаптардың сипаттамалары. IEEE 854 – Радикстік тәуелсіз қозғалмалы нүкте арифметикасы стандарты, IEEE 854 1987 (IEEE 754 2008 және жаңа нұсқаларымен алмастырылды). IEEE 896 – Futurebus. IEEE P1003.1 – Порттық операциялық жүйе интерфейсі – POSIX. IEEE 1016 – Бағдарламалық дизайн сипаттамасы. IEEE 1028 – Бағдарламалық қараулар мен аудиттер стандарты. IEEE 1044.1 – Бағдарламалық аномалияларға арналған стандарттық классификация. IEEE 1059 – Бағдарламалық тексеру және растау жоспары. IEEE 1073 – Медициналық құрылғылардың күтімдік нүктесі коммуникациялық стандарттары. IEEE 1074 – Бағдарламалық жасау өмірлік циклі. IEEE 1076 – VHDL VHSIC аппараттық сипаттама тілі. IEEE 1149.1 – JTAG. IEEE 1149.6 – AC JTAG. IEEE 1180 – Дискретті косинус түрленуінің дәлдігі. IEEE 1196 – NuBus. IEEE 1233 – Жүйелік талаптар сипаттамасы. IEEE 1275 – Ашық микропрограмма. IEEE 1284 – Параллель порт. IEEE P1363 – Ашық кілтті криптография. IEEE 1364 – Verilog. IEEE 1394 – Тізбектік шина "FireWire", "i. Link". IEEE 1471 – бағдарламалық архитектура / жүйелік архитектура. IEEE 1541 – Екілік көптіктерге арналған префикстер. IEEE 1547 – Бөлінген энергия ресурстарын және олармен байланысты электр қуат жүйелері интерфейсінің өзара байланысы мен үйлесімділігі стандарты. IEEE 1584 – Доғалық шоқ қауіп есебін жүргізу жөніндегі нұсқаулық. IEEE 1588 – Нақты уақыт протоколы. IEEE 1609 – Көлік құралдарындағы сымсыз қол жеткізу (WAVE). IEEE P1619 – Сақтаудағы қауіпсіздік жұмыс тобы (SISWG). IEEE 1625 – Көп ұялы мобильді құрылғыларға арналған қайта зарядталатын батареялар стандарты. IEEE 1666 – IEEE Standard for Standard SystemC Language Reference Manual. IEEE 1667 – Уақытша сақтау құрылғыларының хосттарында аутентификациялауға арналған стандартты протокол. IEEE 1701 – Коммуналдық өнеркәсіптің соңғы құрылғы дерек кестелерін толықтыруға арналған оптикалық порт коммуникациялық протоколы. IEEE 1800 – SystemVerilog. IEEE 1801 – Бірыңғай қуат форматы. IEEE 1849 – IEEE Standard for eXtensible Event Stream (XES) оқиға тіркемелерінде және оқиға ағындарында өзара іс-қимылды қамтамасыз ету үшін. IEEE 1855 – IEEE Standard for Fuzzy Markup Language. IEEE 1901 – Желілік желілер арқылы жоғары жылдамдықты байланыс. IEEE 1906.1 – Нано масштабты және молекулалық коммуникациялық аясы бойынша ұсынылатын тәжірибе. IEEE 1914 – Келесі буын фронтхаул интерфейсі жұмыс тобы. IEEE 1914.1 – Пакеттік негізде фронтхаулды тасымалдау желілері стандарты. IEEE 1914.3 – Радионы Ethernet қаптамалары мен бейнелеуіне арналған стандарт. IEEE 2030 – Энергия технологиясы мен ақпараттық технология операцияларының электр қуат жүйесімен (EPS), соңғы пайдалану қолданбаларымен және жүктемелермен өзара іс-қимылдық ақылды желіге арналған нұсқаулық. IEEE 2030.5 – Ақылды энергия профилі қолданба протоколы стандарты. IEEE 2050 – Кіріктірілген жүйелер стандарты үшін RTOS. IEEE 2143.1 – Криптовалюта төлемдерінің жалпы процесі стандарты. IEEE 2413 – Интернет заттары (IoT) үшін архитектуралық аяға арналған стандарт. IEEE 2418.2 – Блокчейн жүйелері үшін дерек форматының бекітілген жобасы стандарты. IEEE 2600 – Қағаралық құрылғылар мен жүйелердің қауіпсіздігі (және байланысты ISO/IEC 15408 қорғау профильдері). IEEE 3001.4 – Өнеркәсіптік және коммерциялық қуат жүйелерінің құнына баға беру бойынша ұсынылатын тәжірибе. IEEE 7010 – Автономды және интеллектуалды жүйелердің адамның әл-ауқатына тигізетін әсерін бағау бойынша ұсынылатын тәжірибе. IEEE 12207 – Ақпараттық технология Бағдарламалық өмірлік цикл процестері. IEEE C37.2040 – Ішкі станцияларды автоматтандыру, қорғау және басқару жүйелері үшін стандартты киберқауіпсіздік талаптары. IEEE LTSC – IEEE Learning Technology Standards Committee (LTSC). IEEE Switchgear Committee – Төмен және жоғары кернеулі жабдықтарға арналған C37 сериясы стандарттары. IEEE Transformers Committee – Трансформаторларды жобалау, сынау, жөндеу, орнату және пайдалану мен күтімге арналған C57 сериясы стандарттары.

Марапаттар

IEEE SA түрлі сыйлықтар арқылы стандарттарды әзірлеуге үлкен үлес қосушыларды марапаттайды.