Халықаралық телекоммуникация одағының стандаттау секторы

Кіріспе

Халықаралық телекоммуникация одағының стандарттау секторы

Халықаралық телекоммуникация одағының телекоммуникацияны стандарттау секторы (ITU T) – Халықаралық телекоммуникация одағының (ITU) үш секторының бірі. Ол мүше мемлекеттері, жеке сектор мүшелері және академиялық мүшелері арасында телекоммуникация және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар стандарттарын, мысалы, киберқауіпсіздік үшін X.509, машиналық оқыту үшін Y.3172 және Y.3173, бейне сығу үшін H.264/MPEG 4 AVC стандарттарын үйлестіруге жауапты. Дүниежүзілік телекоммуникацияны стандарттау ассамблеясы (WTSA) – сектордың басқару конференциясы болып табылады және төрт жылда бір рет өтеді. ITU T-ның тұрақты хатшылығы – Телекоммуникацияны стандарттау бюросы (TSB) деп аталады, ол ITU штаб-пәтерінде, Швейцарияның Женева қаласында орналасқан. Қазіргі TSB директоры – Сейзо Оноэ (Жапония), оның 4 жылдық мерзімі 2023 жылдың 1 қаңтарында басталды. Сейзо Оноэ 2015 жылдың 1 қаңтарынан 2022 жылдың 31 желтоқсанына дейін директор болған Оңтүстік Корея азаматы Чейсуб Лидің орнын иеленді.

Негізгі қызметі

ITU-ның миссиясы – телекоммуникация және ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың (АҚТ) барлық саласын қамтитын стандарттарды тиімді және уақтылы өндіруді қамтамасыз ету, сондай-ақ халықаралық телекоммуникация қызметтері үшін тарифтік және есептеу принциптерін анықтау. ITU-T жасаған халықаралық стандарттар «Ұсынымдар» деп аталады (сөздің мағынасын «ұсыным» сөзінің жалпы мағынасынан ажырату үшін бас әріппен жазылады), себебі олар ұлттық заңның бір бөлігі ретінде қабылданғанда ғана міндетті болады. ITU-T Біріккен Ұлттар Ұйымының мамандандырылған мекемесі ITU-ның құрамында болғандықтан, оның стандарттары ұқсас техникалық сипаттамаларды жариялайтын көптеген стандарттарды әзірлейтін ұйымдардың стандарттарына қарағанда халықаралық деңгейде үлкен құқықтық мәнге ие.

Тарих

Наполеон III бастамасымен француз үкіметі 1865 жылы Парижде халықаралық телеграф қызметтерін жеңілдету және реттеу мақсатында халықаралық қатысушыларды конференцияға шақырды. Конференцияның нәтижесі – қазіргі ITU-дың алдағы ұйымының құрылуы болды. 1925 жылы Париж конференциясында ITU халықаралық телефон қызметтерінің күрделілігімен айналысу үшін екі консультативтік комитет құрды, олар (француз тіліндегі аббревиатурасы ретінде) және алыс қашықтыққа телеграфиямен танылды. Халықаралық телеграф және телефон комитеттерінің (КТТК) көптеген техникалық мәселелерінің ұқсастығын ескере отырып, 1956 жылы оларды біріктіру туралы шешім қабылданды, нәтижесінде Халықаралық телеграф және телефон консультативтік комитеті (КТТК, қысқ.) құрылды. Тарихи тұрғыдан алғанда, КТТК-ның ұсыныстары әр төрт жылда бір рет өткізілетін толық құрылтайларда бекіту үшін ұсынылып, әрбір толық құрылтайдан кейін ұсыныстардың толық жинағы жарияланатын. Дегенмен, мәтіндерді дайындау және оларды басқа жұмыс тілдеріне аударудың кешігуі телекоммуникация индустриясының қарқынды дамуына сай келмеді.

"Нақты уақыт" стандартталуы

1980-ші жылдардың басында жеке компьютер индустриясының дамуы тұтынушылар мен бизнес арасында "шекаралық" коммуникациялық технологияларды қабылдаудың жаңа, кең таралған тәжірибесін қалыптастырды, тіпті ол әлі стандартталмаған болса да. Осылайша, стандарттау ұйымдары стандарттарды бұрынғыдан гөрі жылдам қабылдауы керек болды, немесе фактілерден кейін де-факто стандарттарды бекітуге келуі мүмкін еді. Мұның ең айқын мысалы – 1985 жылы басталған Open Document Architecture жобасы. Ол кезде әлемдегі бағдарламалық жасақтама компаниялары электрондық кеңсе болашағын қалыптастыру үшін белсенді бәсекелесіп жатқанда, жоба 1999 жылы аяқталды – Microsoft Office-тің сол кездегі құпия екілік файл форматтары жаһандық де-факто стандарт ретінде қалыптасқаннан кейін көп ұзады. Қазір ITU T әлдеқайда оңайлатылған процестер бойынша жұмыс істейді. Мүше компания ұсынған жобаның бастапқы нұсқасы мен ITU T-ның толық мәртебелі ұсынысының соңғы мақұлдануы арасындағы уақыт енді бірнеше айды (немесе кейбір жағдайларда одан да азды) құрауы мүмкін. Бұл ITU T-дегі стандарттауды бекіту процесін ITU-ның тарихи өткенімен салыстырғанда, технологияның қарқынды даму қажеттіліктеріне жауап беруге тиімді етеді. Жаңа және жаңартылған ұсынымдар күн сайын жарияланады, ал 3270-тен астам ұсынымдар кітапханасының көбі тегін онлайн режимінде қолжетімді. (ITU T және ISO/IEC бірлесіп қолдайтын 30-ға жуық техникалық ереже жұртшылыққа тегін қолжетімді емес.) Сонымен қатар, ITU T түрлі форумдар мен стандарттарды әзірлейтін ұйымдар (SDO) арасындағы ынтымақтастықты жеңілдетуге тырысады. Бұл ынтымақтастық жұмыстың дубликациясын және оның салдарынан нарықтағы қақтығыстардың туындауын болдырмау үшін қажет. Стандарттау жұмысында ITU T басқа SDO-мен, мысалы, Халықаралық стандарттау ұйымымен (ISO) және Интернет-инженерлік тобымен (IETF) ынтымақтасады.

Ұсынымдарды әзірлеу

ITU T жұмысының басым бөлігі оның сектор мүшелері мен серіктес мүшелері арқылы жүзеге асырылады, ал Телекоммуникацияны стандарттау бюросы (TSB) ITU T-ның атқарушы органы болып табылады және жұмыс аясын кеңейту және жаңа бағыттарды зерттеу үшін бірқатар семинарлар мен шеберлік сабақтарын үйлестіреді. Іс-шаралар ақпараттық және коммуникациялық технологиялар (АКТ) саласындағы кең ауқымды тақырыптарды қамтиды және спикерлер ретінде жоғары білікті мамандарды, сондай-ақ барлық салалардағы инженерлерден бастап жоғары деңгейдегі басшыларға дейін қатысушыларды тартады. ITU T-ның техникалық жұмысын, ұсынымдарды әзірлеуді зерттеу топтары (SG) басқарады, мысалы, желілік стандарттар бойынша 13-ші зерттеу тобы, мультимедиа стандарттары бойынша 16-шы зерттеу тобы және қауіпсіздік стандарттары бойынша 17-ші зерттеу тобы. Бұл топтар төрт жыл сайын өткізілетін Дүниежүзілік телекоммуникация стандарттау ассамблеясы (WTSA) арқылы құрылады. Талқылаулар барысында WTSA ITU-ға Global Standards Symposium өткізуді тапсырды, ол WTSA-дан айырмашылығы, қатысу үшін жұртшылыққа ашық. Бұл зерттеу топтарына қатысатын адамдар – әлемнің түкпір-түкпірінен келген телекоммуникация саласының мамандары. Қазіргі таңдағыда 11 SG бар. Зерттеу топтары TSB ұсынатын кестеге сәйкес, жеке кездеседі (немесе ерекше жағдайларда виртуалды форматта). Зерттеу топтарына ИТБ құрамындағы Фокус топтар (FG) қосылады, олар АКТ стандарттау қажеттіліктеріне жылдам жауап беруге және қатысу мен жұмыс әдістері тұрғысынан үлкен икемділікке мүмкіндік береді. Зерттеу топтары мен Фокус топтарының арасындағы басты айырмашылық – соңғылары өздерін ұйымдастыру және қаржыландыру, сондай-ақ өз жұмысына мүше емес тұлғаларды тартуда еркіндікке ие, бірақ олар ұсынымдарды бекіту құқығына ие емес. Фокус топтарын өте жылдам құруға болады, олар әдетте қысқа мерзімді болып келеді және өздерінің жұмыс әдістерін, басшылығын, қаржыландыруын және нәтижелерін өздері таңдай алады. Қазіргі Фокус топтарының қатарында денсаулық сақтау үшін жасанды интеллектке арналған (FG AI4H) ITU ДДСҰ Фокус тобы, сондай-ақ 5G үшін машиналық оқыту (Y.3172 әзірлеген), желілер үшін кванттық ақпараттық технологиялар және көмекші және автономды жүргізу үшін жасанды интеллект бар.

Most of the work of ITU T is carried out by its Sector Members and Associates, while the Telecommunication Standardization Bureau (TSB) is the executive arm of ITU T and coordinator for a number of workshops and seminars to progress existing work areas and explore new ones. The events cover a wide array of topics in the field of information and communication technologies (ICT) and attract high ranking experts as speakers, and attendees from engineers to high level management from all industry sectors. The technical work, the development of Recommendations, of ITU T is managed by Study Groups (SGs), such as Study Group 13 for network standards, Study Group 16 for multimedia standards, and Study Group 17 for security standards, which are created by the World Telecommunication Standardization Assembly (WTSA) which is held every four years. As part of the deliberations, WTSA has instructed ITU to hold the Global Standards Symposium, which unlike WTSA is open to public for participation. The people involved in these SGs are experts in telecommunications from all over the world. There are currently 11 SGs. Study groups meet face to face (or virtually under exceptional circumstances) according to a calendar issued by the TSB. SGs are augmented by Focus Groups (FGs), an instrument created by ITU T, providing a way to quickly react to ICT standardization needs and allowing great flexibility in terms of participation and working methods. The key difference between SGs and FGs is that the latter have greater freedom to organize and finance themselves, and to involve non members in their work, but they do not have the authority to approve Recommendations. Focus Groups can be created very quickly, are usually short lived and can choose their own working methods, leadership, financing, and types of deliverables. Current Focus Groups include the ITU WHO Focus Group on Artificial Intelligence for Health (FG AI4H) as well as Machine Learning for 5G (which developed Y.3172), Quantum Information Technologies for Networks, and Artificial Intelligence for Assisted and Autonomous Driving.

Баламалы бекіту процесі

Баламалы бекіту процесі (АБП) – өндіріс қажеттілігіне сәйкес стандарттарды нарыққа шығару үшін жасалған жылдам бекіту процедурасы. АБП ITU T A.8 ұсынымында анықталған. 2001 жылы стандарттау процесін оңайлату арқылы стандарттар жасаудың түбегейлі жаңартылуы жүзеге асырылды. Бұл, егер орташа стандартты тоқсан ортасына дейін шамамен төрт жыл, ал 1997 жылға дейін екі жыл бекіту және жариялау қажет болса, қазір оны орташа есеппен екі айда немесе бес апта ішінде бекітуге болады. АБП-ны қолданудың маңызды факторы – электрондық құжаттарды жүзеге асыру. Бекіту процесі басталғаннан кейін, көп жағдайда қосымша жеке кездесулер қажет болмай, процестің қалған бөлігі электрондық түрде аяқталуы мүмкін. АБП енгізілуі техникалық стандарттарды бекітуде сектор мүшелері мен мүше мемлекеттерге тең мүмкіндіктер беріп, бекіту процесінде мемлекеттік-жеке серіктестікті ресми түрде бекітеді. Ұсынысты ЖК сарапшыларынан тұратын топ әзірлейді, ол ЖК отырысында тиісті органға жіберіледі. Ол орган мәтіннің жоба ретінде белгіленуге дайындығын шешіп, келесі деңгейде одан әрі қарауға келісім береді. Осы келісімнен кейін ТҚБ АБП процедурасының басталғанын жариялап, ITU T веб-сайтына жоба мәтінін жариялайды және пікірлерді сұрайды. Бұл барлық мүшелерге мәтінді қарап шығуға мүмкіндік береді. Бұл кезең «соңғы шақыру» деп аталады және төрт аптаға созылады, осы мерзімде мүше мемлекеттер мен сектор мүшелері өз пікірлерін білдіре алады. Егер редакциялық түзетулерден басқа пікірлер түспесе, ұсыным мақұлданған болып есептеледі, себебі одан әрі жұмыс істеуді қажет ететін мәселелер анықталған жоқ. Дегенмен, егер қандай да бір пікірлер түсіп келсе, СЖ төрағасы ТҚБ-мен кеңесе, тиісті сарапшылардың пікірлерді қарау процесін ұйымдастырады. Содан кейін түзетілген мәтін үш апталық қосымша қарау үшін веб-сайтқа жарияланады. «Соңғы шақыру» кезеңіндегідей, қосымша қарау кезінде де егер пікірлер түспесе, ұсыным мақұлданған болып есептеледі. Егер пікірлер түсіп келсе, әлі де жұмыс істеуді қажет ететін мәселелер бар екені анық болады, ал жоба мәтіні мен барлық пікірлер одан әрі талқылау және бекіту үшін келесі зерттеу тобының отырысына жіберіледі. Саяси немесе нормативтік салдары бар деп саналатын ұсынымдар «Традициялық бекіту процесі» (ТБП) арқылы бекітіледі, ол мүше мемлекеттерге ойлануға және пікір білдіруге көбірек уақыт береді. ТБП ұсынымдары ITU-ның алты жұмыс тіліне (араб, қытай, ағылшын, француз, орыс және испан) аударылады.

The Alternative Approval Process (AAP) is a fast track approval procedure that was developed to allow standards to be brought to market in the timeframe that industry now demands. The AAP is defined in ITU T Recommendation A.8. This dramatic overhaul of standards making by streamlining approval procedures was implemented in 2001 and is estimated to have cut the time involved in this critical aspect of the standardization process by 80 to 90 percent. This means that an average standard that took around four years to approve and publish until the mid nineties, and two years until 1997, can now be approved in an average of two months, or as little as five weeks. Besides streamlining the underlying procedures involved in the approval process, an important contributory factor to the use of AAP is electronic document handling. Once the approval process has begun the rest of the process can be completed electronically, in the vast majority of cases, with no further physical meetings. The introduction of AAP also formalizes public/private partnership in the approval process by providing equal opportunities for both sector members and member states in the approval of technical standards. A panel of SG experts drafts a proposal that is then forwarded at an SG meeting to the appropriate body which decides if it is sufficiently ready to be designated a draft text and thus gives its consent for further review at the next level. After this Consent has been given, TSB announces the start of the AAP procedure by posting the draft text to the ITU T website and calling for comments. This gives the opportunity for all members to review the text. This phase, called last call, is a four week period in which comments can be submitted by member states and sector members. If no comments other than editorial corrections are received, the Recommendation is considered approved since no issues were identified that might need any further work. However, if there are any comments, the SG chairman, in consultation with TSB, sets up a comment resolution process by the concerned experts. The revised text is then posted on the web for an additional review period of three weeks. Similar to the last call phase, in additional review the Recommendation is considered as approved if no comments are received. If comments are received, it is apparent that there are some issues that still need more work, and the draft text and all comments are sent to the next Study Group meeting for further discussion and possible approval. Those Recommendations considered as having policy or regulatory implications are approved through what is known as the Traditional Approval Process (TAP), which allows a longer period for reflection and commenting by member states. TAP Recommendations are also translated into the six working languages of ITU (Arabic, Chinese, English, French, Russian, and Spanish).

Сериялар мен ұсынымдар

ITU T ұсыныстары – ITU T тарапынан жарияланған телекоммуникация және компьютерлік хаттамалардың техникалық талаптарын сипаттаушы құжаттар.

Ұсынысты жіктеу

ITU T әрбір ұсынымға сериясы мен ұсыным нөміріне сәйкес атау береді. Атау ұсыным кіретін серияның әрпімен басталады. Әр серияда кең ауқымды ұсынымдар тобы бар, мысалы, "H сериясы ұсынымдары: Аудиовизуалды және мультимедиа жүйелер". Серия әрпінен соң нүкте және ұсыным нөмірі келеді, ол серия ішіндегі ұсынымды бірегей анықтайды. Көбінесе, байланысты ұсынымдар серия ішінде топтастырылады және "H.200 H.499: Аудиовизуалды қызметтердің инфрақұрылымы" немесе "H.260 H.279: Қозғалыстағы бейне кодтау" сияқты жақын нөмірлермен беріледі. Болашақ ұсынымдарға байланысты ұсынымдармен жанында орын беру үшін көптеген нөмірлер "қалдырылады". Ұсынымдар қайта қарастырылуы немесе "жаңартылуы" мүмкін, сонымен қатар олардың бұрынғы ұсыным нөмірін сақтайды.

Халықаралық телекоммуникация ережелері (ITR)

ITU T ұсыныстарымен қатар, олар ұлттық заңдарда қабылданған жағдайда ғана міндетті күшке енетін болса, ITU T сондай-ақ міндетті халықаралық шарт – Халықаралық телекоммуникация ережелерінің сақтаушысы болып табылады. ITR ережелері ITU-ның алғашқы жылдарына, телеграф және телефон саласын қамтитын екі жеке келісімшартқа дейін барады. ITR 1988 жылы Мельбурнда өткен Әлемдік әкімшілік телеграф және телефон конференциясында (WATTC 88) бірыңғай шарт ретінде қабылданды. ITR құрамында он бап бар, олардың ішінде халықаралық телекоммуникация қызметтерінің анықтамасы, елдер мен ұлттық әкімшіліктер арасындағы ынтымақтастық, адам өмірінің қауіпсіздігі және телекоммуникациялардың басымдығы, сондай-ақ төлем және есептесу принциптері қарастырылады. 1988 жылы ITR-ді қабылдау халықаралық телекоммуникациядағы кең ауқымды либерализация процесінің бастауы ретінде жиі қарастырылады, алайда АҚШ және Ұлыбритания сияқты бірнеше ел 1988 жылға дейін өз нарықтарын либерализациялау бойынша шаралар қабылдаған. ITU Конституциясы мен Конвенциясы Халықаралық телекоммуникациялар жөніндегі әлемдік конференция (WCIT) арқылы ITR-ге өзгерістер енгізуді көздейді. Осыған сәйкес, 1998 жылы ITR-ді қарау процесі басталды, ал 2009 жылы WCIT 12 конференциясына дайындық жұмыстары күшейді. «Аймақтық дайындық жиналыстарынан» өзге, ITU Хатшылығы конференцияда талқылануы тиіс 13 «негізгі мәселелер бойынша анықтамалық материалдарды» әзірледі. Бұрынғы ITU бас хатшысы Хамадун Турэ ұйымдастырған WCIT 12 конференциясы 2014 жылдың 3-14 желтоқсаны аралығында Біріккен Араб Эмираттарындағы Дубайда өтті.

Жақсылық үшін АИ

ITU-ның стандарттау секторы сонымен қатар «Жасанды интеллектке жақсылық» (AI for Good) платформасын ұйымдастырады, бұл – жасанды интеллекттің тұрақты дамуына арналған Біріккен Ұлттар Ұйымының алаңы.

Жаңа тақырыптар

ITU T "стандарттаудағы алшақтықты жоюға" – дамыған елдерге қарағанда дамып келе жатқан елдердің халықаралық АКТ стандарттарына қол жеткізу, оларды енгізу, оларға үлес қосу және оларға әсер ету мүмкіндіктеріндегі теңсіздіктерді жоюға – бейілділік танытты. АКТ қауіпсіздігі стандарттарының жол картасы негізгі стандарттарды әзірлейтін ұйымдардағы қолданыстағы стандарттар мен ағымдағы жұмыстар туралы ақпаратты біріктіру арқылы қауіпсіздік стандарттарын әзірлеуге көмектесу үшін жасалған. Келесі буын желілері (NGN) тұжырымдамасы телекоммуникация саласындағы жаңа жағдайларды ескереді, оларға мыналар жатады: операциялық желілерді біріктіру және оңтайландыру қажеттілігі, сондай-ақ цифрлық трафиктің үлкен өсуі (яғни жаңа мультимедиа қызметтеріне, ұялдылыққа және т.б. сұраныстың артуы).