Астронавигациядағы кесісу әдісі – Жердегі орнын анықтау (геопозициялау) тәсілі. Азимут сызығымен кесісу арқылы LOP сызығын құрастырып, орнын табуға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Астрономиялық навигацияда Marcq St. Hilaire әдісі деп те аталатын тұтқындау әдісі – бақылаушының Жер бетіндегі орнын анықтау әдісі (геопозициялау). Бұл әдіс бастапқыда азимут қиылысу әдісі деп аталды, себебі процесте азимут сызығын қиылыстыратын сызық салу қажет. Бұл атау "тұтқындау әдісі" деп қысқартылды, ал тұтқындау қашықтығы "тұтқындау" деп қысқартылды. Әдіс бақылаушының орналасқан жерін көрсететін позициялық сызық (LOP) береді. Мұндай екі немесе одан көп сызықтың қиылысуы бақылаушының орнын анықтайды, бұл "фикс" деп аталады. Байқаулар әдетте, көлік қозғалысының сағаттарында немесе бір сағаттан астам уақыт аралығында (мысалы, күндіз Күнді бақылау) қысқа интервалдармен жасалуы мүмкін. Қай жағдайда болса да, егер позициялық сызықтар әртүрлі уақытта алынса, байқаулар арасындағы кеме қозғалысын ескеру үшін оларды алға немесе артқа жылжыту қажет. Егер байқаулар қысқа интервалдармен, көбінесе бірнеше минут ішінде жасалса, келісім бойынша түзетілген позициялық сызықтар "фикс" нәтижесін береді. Егер позициялық сызықтарды бір сағат немесе одан да көп уақытқа жылжыту қажет болса, нәтиже "жылжымалы фикс" деп аталады.
In astronomical navigation, the intercept method, also known as Marcq St. Hilaire method, is a method of calculating an observer's position on Earth (geopositioning). It was originally called the azimuth intercept method because the process involves drawing a line which intercepts the azimuth line. This name was shortened to intercept method and the intercept distance was shortened to 'intercept'. The method yields a line of position (LOP) on which the observer is situated. The intersection of two or more such lines will define the observer's position, called a "fix". Sights may be taken at short intervals, usually during hours of twilight, or they may be taken at an interval of an hour or more (as in observing the Sun during the day). In either case, the lines of position, if taken at different times, must be advanced or retired to correct for the movement of the ship during the interval between observations. If observations are taken at short intervals, a few minutes at most, the corrected lines of position by convention yield a "fix". If the lines of position must be advanced or retired by an hour or more, convention dictates that the result is referred to as a "running fix".
Көрікті жерлер
Спутниктік навигация пайда болғанға дейін кемелер әдетте таңертең, күнінің бірінші жартысында, түскі уақытта (күннің меридиандық өтуі) және кешке көріністер алатын. Таңертеңгі және кешкі көріністер көкжиек көрінетін және жұлдыздар, планеталар және/немесе Ай көрінетін, кем дегенде секстанттың телескопы арқылы, шапақ уақытында жасалатын. Қолайлы жағдайларда бір мильдік дәлдікпен орналасуды анықтау үшін әрқашан екі бақылау жеткілікті. Үш бақылау әрқашан жеткілікті болады.
Until the age of satellite navigation ships usually took sights at dawn, during the forenoon, at noon (meridian transit of the Sun) and dusk. The morning and evening sights were taken during twilight while the horizon was visible and the stars, planets and/or Moon were visible, at least through the telescope of a sextant. Two observations are always required to give a position accurate to within a mile under favourable conditions. Three are always sufficient.
Жүгіретін түзету
Жөндеуді орындау кезінде, оны алу үшін қолданылған бір немесе бірнеше LOP-лар уақыт өте жетілдірілген немесе алынған LOP болса, ол динамикалық жөндеу деп аталады. Жөндеуді алу үшін LOP-лар бұрышта қиылысуы керек, бұл бұрыш 90°-қа жақын болған сайын жақсы. Бұл байқаулардың әртүрлі азимуттарға ие болуын білдіреді. Күндіз, егер тек Күн көрінсе, байқаудан LOP алуға болады, бірақ басқа LOP қажет болғандықтан жөндеу алу мүмкін емес. Осы мақсатта, бірінші байқаудан бір LOP алып, бірнеше сағаттан кейін, Күннің азимуты едәуір өзгерген кезде, екінші байқаудан екінші LOP алуға болады. Аралықта жүзілген қашықтық пен бағытты білгеннен кейін, бірінші LOP-ты оның жаңа орнына жылжытуға болады, ал екінші LOP-пен қиылысу динамикалық жөндеуді береді. Кез келген байқауды жылжытуға болады және оны динамикалық жөндеу алу үшін пайдалануға болады. Мүмкін, ауа райының нашар болуына байланысты кеме жүргізушісі таңертең бір ғана байқау жасаған болар. Соның нәтижесінде алынған LOP-ты таңертең Күн байқауға мүмкіндік болғанда жылжытуға болады. Динамикалық жөндеудің дәлдігі қашықтық пен бағыттағы қателікке байланысты, сондықтан, әрине, динамикалық жөндеу, нақты жөндеуге қарағанда аз дәл болады, және кеме жүргізушісі қашықтық пен бағыттың дәлдігіне деген сенімін ескере отырып, динамикалық жөндеудегі қателікті бағалауы керек. LOP-ларды қиылыстыру арқылы жөндеуді анықтау және динамикалық жөндеулер алу үшін LOP-ларды жылжыту, интерцепт әдісіне ғана тән емес, және кез келген байқауды азайту әдісімен немесе басқа әдістермен (бағыттар және т.б.) алынған LOP-тармен де қолданылуы мүмкін.
A fix is called a running fix when one or more of the LOPs used to obtain it is an LOP advanced or retrieved over time. In order to get a fix the LOP must cross at an angle, the closer to 90° the better. This means the observations must have different azimuths. During the day, if only the Sun is visible, it is possible to get an LOP from the observation but not a fix as another LOP is needed. What may be done is take a first sight which yields one LOP and, some hours later, when the Sun's azimuth has changed substantially, take a second sight which yields a second LOP. Knowing the distance and course sailed in the interval, the first LOP can be advanced to its new position and the intersection with the second LOP yields a running fix. Any sight can be advanced and used to obtain a running fix. It may be that the navigator due to weather conditions could only obtain a single sight at dawn. The resulting LOP can then be advanced when, later in the morning, a Sun observation becomes possible. The precision of a running fix depends on the error in distance and course so, naturally, a running fix tends to be less precise than an unqualified fix and the navigator must take into account his confidence in the exactitude of distance and course to estimate the resulting error in the running fix. Determining a fix by crossing LOPs and advancing LOPs to get running fixes are not specific to the intercept method and can be used with any sight reduction method or with LOPs obtained by any other method (bearings, etc. ).