Француздық ақсүйектер үйі: Клермон-Тоннер үйі

Кіріспе

Клермон-Тоннерр үйі – француз ақсүйек әулеті, оның мүшелері Франция тарихында, әсіресе Дофинь аймағында шамамен 1100 жылдан бастап Француз революциясына дейін (1789–99) белгілі бір рөл атқарды.

Тарих

Сибо, Вьеннуадағы Клермон әміршісі, алғаш рет 1080 жылы көзге түскен, отбасының негізін қалаушы болды. Оның ұрпағы, тағы бір Сибо, Рим папасы Калист II-ге антипапа Григорий VIII-ге қарсы күресте көмектескен әскерлерге басшылық етті. Бұл қызметі үшін папа оған отбасының қаруына екі кілт пен тиараны қосуға рұқсат берді дегенді айтады. Тікелей ұрпағы Айнард (1349 жылы қайтыс болды), Клермон виконты аталды. 1340 жылы оның сюзерені, Вьенна дофині Гумберт, оған генерал-капитан және Дофиннің бірінші бароны шені берді. 1547 жылы Клермон Антуанға (1578 жылы қайтыс болды), Дофиннің губернаторы және Франция королінің Савойдағы өкіліне графтық атақ берілді. 1572 жылы Антуанның ұлы Анри герцог болды, бірақ бұл тек патенттік атақ болғандықтан, ол ұлына мұра болған жоқ. Анри 1573 жылы Ла-Рошель қаласының жанында қаза тапты. 1596 жылы Анридің ұлы, Клермон графы Шарль Анри (1640 жылы қайтыс болды), Тоннерді мұрасына қосты; бірақ 1648 жылы оның ұлы және мұрагері Франсуа (1679 жылы қайтыс болды) бұл графтықты сатты. Шарль Анри ұрпақтарының кіші тармағының мүшесі Гаспар де Клермон Тоннер (1688–1781) болды. Бұл сарбаз ұзақ жылдар бойы елге қызмет етіп, Богемия мен Эльзаста соғысты, содан кейін Фонтеной және Лоуфельдт шайқастарында өзін ерекше көзге түсірді. 1775 жылы ол Клермон-Тоннер герцогы болып жарияланды және Францияның пэрі аталды. 1747 жылы Францияның аға маршалы ретінде, 1775 жылы Людовик XVI-ның тәж кию рәсімінде констебль ретінде көмектесті. Оның ұлы және мұрагері, Дафиннің губернаторы Шарль Анри Жюль 1794 жылдың шілдесінде гильотинаға алынды, оның немересі Гаспар Шарль өткен жылы Лионда осы тағдырға ұшырады. Кейінгі герцог, Эме Мари Гаспар (1779–1865), бірнеше жыл сарбаз болып қызмет етті, кейіннен де Вилле графының кабинетінде Бурбон монархиясының соңғы күндері Карл X тұсында теңіз және содан кейін соғыс министрі болды. 1830 жылғы төңкерістен кейін жеке өмірге шықты. Эмедің немересі Роже, Клермон-Тоннер герцогы 1842 жылы дүниеге келді. Бұл отбасының басқа да көрнекті мүшелерінің ішінде Кэтрин (шамамен 1545–1603) болды, ол Клод де Клермон Тоннердің қызы. Генрих II патшасының ханымы Екатерина Медичидің және кейіннен Альберт де Гондидің әйелі, Рец герцогының әйелі, өзінің зиялылық жетістіктерімен үлкен беделге ие болды, оны оныншы муза және төртінші рақым деп атады. Оның немерелерінің бірі атақты Рец кардиналы болды. Отбасының басқа да маңызды мүшелері: 1661 жылдан қайтыс болғанға дейін Нуайон епископы, Француз академиясының мүшесі, өзінің шектен тыс мақтандығымен танымал болған Франсуа (1629–1701); Станислас Мари Аделаида, Клермон-Тоннер графы; және Анн Антуан Жюль (1749–1830), 1789 жылы штаттар генералының мүшесі болған, кейін Германияға зейнеткерлікке шыққан, ал Бурбондар Францияға оралғаннан кейін Тулуза архиепископы болған. 1909 жылы Петр Кропоткин француз төңкерісі кезінде 1788 жылы Гренобль халқының парламентін таратып жіберген жарлықты жариялаған әскери қолбасшы Клермон Тоннердің тарихын айтады. Дабыл соғылды, ал дабыл жақын ауылдарға тез тарады, ауыл тұрғындары қалыңдыққа шашылды. Азаматтар мен сарбаздар арасында шайқас болды, көптеген адам қаза тапты. Көшедегі шайқастан кейін командирдің күзетшілері әлсіреп қалды, Клермон Тоннердің сарайы тоналды. Клермонт Тоннерге, оның басына балта ұстап, патша жарлығын қайтарып алуға мәжбүр болды.

Sibaud, lord of Clermont in Viennois, who first appears in 1080, was the founder of the family. His descendant, another Sibaud, commanded some troops which aided Pope Calixtus II in his struggle with the Antipope Gregory VIII. In return for this service, it is said that the pope allowed him to add certain emblems, two keys and a tiara to the arms of his family. A direct descendant, Ainard (died 1349), called Viscount of Clermont, was granted the dignity of captain general and first baron of Dauphiné by his suzerain Humbert, dauphin of Viennois, in 1340; and in 1547 Clermont was made a county for Antoine (died 1578), who was governor of Dauphiné and the French king's lieutenant in Savoy. In 1572, Antoine's son Henri was created a duke, but as this was only a brevet title it did not descend to his son. Henri was killed before La Rochelle in 1573. In 1596 Henri's son, Charles Henri, count of Clermont (died 1640), added Tonnerre to his heritage; but in 1648 this county was sold by his son and successor, François (died 1679). A member of a younger branch of Charles Henri's descendants was Gaspard de Clermont Tonnerre (1688–1781). This soldier served his country during a long period, fighting in Bohemia and Alsace, and then distinguishing himself greatly at the battles of Fontenoy and Lawfeldt. In 1775, he was created Duke of Clermont Tonnerre, and made a peer of France. As the senior marshal (c. 1747) of France, he assisted as constable at the Coronation of Louis XVI in 1775. His son and successor, Charles Henri Jules, governor of Dauphiné, was guillotined in July 1794, a fate which his grandson, Gaspard Charles, had suffered at Lyon in the previous year. A later duke, Aimé Marie Gaspard (1779–1865), served for some years as a soldier, afterwards becoming minister of marine and then minister of war under Charles X during the last days of the Bourbon Restoration, in the cabinet of the Count de Villèle. He retired to private life after the revolution of 1830. Aimé's grandson, Roger, duke of Clermont Tonnerre, was born in 1842. Among other distinguished members of this family was Catherine (c. 1545 – 1603), daughter of Claude de Clermont Tonnerre. This lady, dame d'honneur to Henry II's queen, Catherine de' Medici, and afterwards wife of Albert de Gondi, duc de Retz, won a great reputation by her intellectual attainments, being referred to as the tenth muse and the fourth grace. One of her grandsons was the famous Cardinal de Retz. Other noteworthy members of collateral branches of the family were: François (1629–1701), bishop of Noyon from 1661 until his death, a member of the French Academy, notorious for his inordinate vanity; Stanislas Marie Adelaide, comte de Clermont Tonnerre; and Anne Antoine Jules (1749–1830), cardinal and bishop of Châlons sur Marne, who was a member of the states general in 1789, afterwards retiring to Germany, and after the return of the Bourbons to France became Archbishop of Toulouse. In 1909, Peter Kropotkin tells the story of one military commander, Clermont Tonnerre, who in 1788 promulgated the edict which dissolved the parlement of the people of Grenoble during the French Revolution. The tocsin was rung, and the alarm spreading quickly to the neighboring villages, the peasants hastened in crowds the town. There was combat between civilians and soldiers, and many were killed. After street skirmishing, the commander's guard was rendered helpless, and Clermont Tonnerre's palace was sacked. Clermont Tonnerre, with an axe held over his head, had to revoke the royal edict.