Кіріспе
ГОСПЕЛЬ МУЗЫКАСЫНЫҢ СТИЛІ – Экстаздық бимен (кейде тікелей айқайлаумен) сүйемелденетін, қарқынды қара госпел музыкасының бір түрі. Ол көбінесе "қуанышқа бөлену" сезімімен байланыстырылады. Бұл ғибадаттану/мадақтаудың ең көп кездесетін түрі қара шіркеулерде және кез келген ұлттық құрамдағы Пентикост шіркеулерінде байқалады, және ол мерекелік, жалбау, араласу немесе осылардың барлығын қамтуы мүмкін.
A shout (or praise break) is a kind of fast paced Black gospel music accompanied by ecstatic dancing (and sometimes actual shouting). It is sometimes associated with "getting happy". It is a form of worship/praise most often seen in the Black Church and in Pentecostal churches of any ethnic makeup, and can be celebratory, supplicatory, intercessory, or a combination thereof.
Тарих
Ырлау музыкасы дәстүрі Қара шіркеудің рухани музыкасының ішінде пайда болды, оның бір бөлігі Батыс Африкадан келген құлдардың «сақиналық ән айту» дәстүрінен шыққан. Оңтүстік-Шығыс АҚШ-та шоғырланған бұл құл африкалықтар Батыс Африканың ырлау дәстүрін жаңа христиандықтарына енгізген кезде, Қара христиан ырлау дәстүрі пайда болды, бірақ ол барлық Қара шіркеулерде де, не елдің әр бөлігінде де кездеспеді. (Шындығында, 1930 жылдарға дейін Солтүстікте көптеген афроамерикандық христиандар Эпископальдық және Методист шіркеулері сияқты конфессиялардағы ғибадат формасын ұстанды, ол олардың Ақ христиан көршілеріне көбірек ұқсас болды.) Дегенмен, 1906 жылы Азуза көшесіндегі жаңарудың басталуымен және Пятидесятничествоның өркендеуімен көптеген афроамерикандық христиандар өздерінің ғибадатына тілдерде сөйлеу және Киелі Рухтан деп есептелетін басқа да денелік құбылыстар сияқты, қазіргі заманғы харизматикалық христиандық практикаларын енгізе бастады. Ырлау дәстүрі осы құрылымға жақсы үйлесті және Пятидесятничествоның барлық салаларында, содан кейін харизматикалық Евангелистік әлемде кеңінен танымал болды. Реконструкция аяқталғаннан кейін Оңтүстіктегі Қара христиандар көптеп Солтүстікке көшіп, жоғарыда аталған Солтүстік Қара шіркеулерінен өзгеше ғибадат стилімен өз шіркеулерін құруға кірісті. Бірте-бірте билік орталығы жаңа келгендерге қарай жылжыды, олар көбінесе шынайы афроамерикандық (және көтеріңкі) шіркеу тәжірибесін ұсынды. Сонымен қатар, Қара рухани дәстүрі мен өсіп келе жатқан Пятидесятничество/Қасиеттілік қозғалысының әсерінен Қара евангелистік музыкасының жаңа түрі пайда болды. Бұл ақырында қазіргі заманғы орындаушылар арасында байқалатын жоғары энергиялы, жылдам ырлаулар мен мадақтау үзілістеріне әкелді. Қазір евангелистік әншілер студияда немесе тікелей эфирде жазған әндеріне ырлау мен мадақтау үзілістерін қосуға бейім. Бұл дәстүрдің қазіргі заманда таралуына (және музыкалық құрылымына) зор әсер етті, сондай-ақ әлеуметтік желілерде осы практиканы көрсететін бейнелердің танымалдылығына да ықпал етті.
Стандартты
Бұл музыка стилінің көптеген нұсқалары бар. Шойт музыкасының ең стандартты түрі өте жоғары темп, хроматикалық бас сызықтары, фортепиано/орган аккордтары, әр соққының күшті уақтысында (upbeat) барабан соққылары мен қол соғулармен сипатталады. Әдетте, органшы доминантты 7 аккордтарды ойнаса, рифтер үстінен импровизация жасайды, ал пианист орнатылған ритмдік құрылымға қарсы ритмдер орындайды. Көп жағдайда топтар әннің соңында немесе финалында, немесе шіркеу қызметі немесе уағыз кезіндегі аса эмоционалды сәтте шойт музыкасына көшеді – көбінесе әншінің немесе баяндамашының өзі белгілейді. Уағыздан кейінгі шойттар көбінесе "уһ-уһ" (whooping) дауысынан кейін болады. Африкалық американдық шіркеу топтарының құрылымы әртүрлі, бірақ барлығында әдетте бірнеше негізгі аспаптар болады: стандартты барабан жиынтығы, бас гитара және орган және/немесе фортепиано. Шойттарда әдетте ноталар болмайды және бір минуттан бір сағаттан астам уақытқа дейін созылуы мүмкін, сондай-ақ көптеген әртүрлі әндерді қамтуы мүмкін. Әдетте, музыкалық құрылымды және ағынды басқаратын музыкант болады, бірақ стандартты шойт музыкасы көбінесе вокалдық импровизацияға және әншінің немесе дін қызметкерінің "айқайлау" фразаларын немесе "шойттарды" (мысалы, "Аллаға шүкір!" немесе "Рахмет, Раббым!") айтуға арналған негіз ретінде қолданылады.
UHOP (мұз негізіндегі)
1919 жылы Массачусетс штатында құрылған «Барлық адамдар үшін дұға үйі» (UHOP) афроамерикандық діни ұйымы, ерекше айқайлау тобымен және айқайлау музыкасының ерекше түрімен танымал: джаз, блюз, Диксиленд, госпел және ежелгі рухани әндерге негізделген, жанды/рухани сезімталдықпен орындалатын Нью-Орлеан мыс тобының нұсқасы. Бұл, көбінесе мыс аспаптарға негізделген айқайлау музыкасының түрі (қара шіркеулерде сирек кездеседі, бірақ шерулерде, клубтарда, UHOP шіркеулерінде және басқа да жерлерде жиі орындалады), әдетте үш бөлімнен тұрады: речитатив және шақыру – тромбондардан шығатын музыкалық мәлімдеме; ария – мелодия мен темпті дамыту; және айқайлау – соңғы шақыру мен жауап. Ән дамыған сайын, дыбыс әннің басындағы тыныш үннен айқайлау кезінде қуатты крещендоға дейін күшейеді. Осы музыканың мақсаты – әншілер мен хорлардың дауыстарындағы дыбыстар мен техникаларды, соның ішінде вибрато, легато және глиссандоны дәл имитациялау. Сондықтан тромбон көбінесе жетекші аспап ретінде таңдалады. Баритон, бас және кіші барабандардың үйлесімі, сонымен қатар сусафон да жиі қолданылады. Көбінесе көрінбесе де, мұндай айқайлау тобында труба, флюгельгорн, саксофон, кларнет, флейта, стиральная доска және тағы да басқа аспаптар қолданылуы мүмкін. Аспаптар мен стильдегі ұқсастықтарға байланысты мұндай мыс аспаптарға негізделген айқайлау топтары көбінесе дәстүрлі джаз тобы деп жаңылысады. Топтың әртүрлі аспектілерін басқаратын сегіз көшбасшы болуы мүмкін. Әдетте, дирижер барлық процесті бақылайды, бірақ ол көбінесе топтың жалпы дыбысын тыңдайды, ал басқа көшбасшылар өздеріне бекітілген бөліктерге назар аударады.
Сыртқы келбеті
Шырқаулар көбінесе билеумен бірге жүреді, әдетте жылдам аяқ қозғалыстары, қолдар мен жоғарғы дененің иілген қозғалыстары және құлшыныспен айтылатын сөздер болады – бұл Батыс Африканың ежелгі сақина билеулеріне ұқсас. Мұны қауымның барлық мүшелері (соның ішінде басшылар немесе олардың жетекшілігімен) немесе тек бір бөлігі, тіпті бір немесе бірнеше адам орындай алады. Шіркеу күзетшілері немесе басқа қатысушылар көбінесе қарқынды билейтін адамдарға көмектеседі, себебі олар көбінесе көздерін жұмып, алдынан келетін кедергілерді байқамай қалуы мүмкін. (Басқалары жасы ұлғайғандықтан қолдауға мұқтаж болуы мүмкін.) Көптеген қатысушылар шіркеу орындығынан тұрып, дәліздерде немесе басқа жерлерде билейді, ал кейбіреулері билеген кезде орындыққа тіреліп тұрады. Билемейтін адамдар үшін, орында тұрып, ырғақпен бірге қол соғу да қатысудың бір түрі болып табылады.