Томас Дорсі: Евангелие музыкасының әкесі

Кіріспе

Евангелие музыканты және композиторы (1899–1993) – джаз, блюз және евангелие музыкасының пианисті және композиторы.

Томас Эндрю Дорси (1 шілде 1899 – 23 қаңтар 1993) – американдық музыкант, композитор және христиан евангелисі, ерте блюз бен 20 ғасыр евангелие музыкасының дамуына зор ықпал еткен тұлға. Ол 3000 ән жазды, олардың үштен бірі – «Жанымды ал, Құдайым» және «Жұмақтың тынысы» сияқты евангелие әндері. Бұл әндердің миллиондаған түрі 20 ғасырда евангелие және коммерциялық нарықта сатылды. Джорджия штатының ауылдық аймағында дүниеге келген Дорси діни отбасында өсті, бірақ музыкалық тәжірибесінің көп бөлігін Атлантадағы түрмелерде және кештерде блюз ойнау арқылы алды. Ол Чикагоға көшіп, блюз танымал бола бастаған кезде джаз бен водевильдің шебер композиторы және аранжировщигі болды. Блюз әншісі Ма Рейнимен гастрольдік сапарларда танылып, «Георгия Том» атымен гитарист Тампа Редпен бірлесіп, табысты жазбалар жасады. Рухани жаңарудан кейін Дорси діни музыка жазуға және аранжировкалауға көшті. Ол әннің мәтінінен басқа, блюз бен шіркеу музыкасы арасында ешқандай айырмашылық көрмеді және әндерді уағыз айтуға толықтыру ретінде қарады. Дорси 50 жыл бойы Чикагодағы Пилигрим баптист шіркеуінің музыкалық жетекшісі болып қызмет етті, музыкалық импровизацияны енгізіп, шіркеулерде қол шапалақтау, аяқтап ұру және дауыстау сияқты жеке қатысу элементтерін қолдады, бұл әрекеттер бұрынғыда жөнсіз деп есептелген. 1932 жылы ол бүкіл АҚШ-тан музыканттар мен әншілерді даярлауға арналған «Евангелие хорлары мен ансамбльдерінің ұлттық конвенциясын» құрды, ол әлі де жұмыс істеп келеді. 20 ғасырдың евангелие әншілерінің бірінші буыны Дорсимен жұмыс істеді немесе одан тәлім алды: Салли Мартин, Махалия Джексон, Роберта Мартин және Джеймс Кливленд және тағы да басқалар. Автор Энтони Хейлбут Дорсидің ықпалын «евангелиенің жақсы жаңалықтарын блюздің жаман жаңалықтарымен біріктірген» деп сипаттады. «Евангелие музыкасының әкесі» деп аталған Дорси, оны жасағандықтан гөрі, АҚШ-тың қара шіркеулерінде евангелие блюзін кеңінен танымал еткен қозғалысты құрды, бұл өз кезегінде американдық музыкаға және қоғамның көп бөлігіне әсер етті.

Thomas Andrew Dorsey (July 1, 1899 – January 23, 1993) was an American musician, composer, and Christian evangelist influential in the development of early blues and 20th century gospel music. He penned 3,000 songs, a third of them gospel, including "Take My Hand, Precious Lord" and "Peace in the Valley". Recordings of these sold millions of copies in both gospel and secular markets in the 20th century. Born in rural Georgia, Dorsey grew up in a religious family but gained most of his musical experience playing blues at barrelhouses and parties in Atlanta. He moved to Chicago and became a proficient composer and arranger of jazz and vaudeville just as blues was becoming popular. He gained fame accompanying blues belter Ma Rainey on tour and, billed as "Georgia Tom", joined with guitarist Tampa Red in a successful recording career. After a spiritual awakening, Dorsey began concentrating on writing and arranging religious music. Aside from the lyrics, he saw no real distinction between blues and church music, and viewed songs as a supplement to spoken word preaching. Dorsey served as the music director at Chicago's Pilgrim Baptist Church for 50 years, introducing musical improvisation and encouraging personal elements of participation such as clapping, stomping, and shouting in churches when these were widely condemned as unrefined and common. In 1932, he co founded the National Convention of Gospel Choirs and Choruses, an organization dedicated to training musicians and singers from all over the U. S. that remains active. The first generation of gospel singers in the 20th century worked or trained with Dorsey: Sallie Martin, Mahalia Jackson, Roberta Martin, and James Cleveland, among others. Author Anthony Heilbut summarized Dorsey's influence by saying he "combined the good news of gospel with the bad news of blues". Called the "Father of Gospel Music" and often credited with creating it, Dorsey more accurately spawned a movement that popularized gospel blues throughout black churches in the United States, which in turn influenced American music and parts of society at large.

Ерте өмір (18991918)

Томас А. Дорси Джорджия штатындағы Вилла-Рика қаласында, министр және фермер Томас Мэдисон Дорси мен Этта Плант Спенсердің үш баласының ағасы болып дүниеге келді. Дорсилер шағын шаруашылықта егіншілікпен айналысты, ал әкесі Атланта Библия колледжінің (қазіргі Морхаус колледжі) түлегі болғандықтан, жақын маңдағы шіркеулерге уағыз айтуға барып тұратын. Ол сонымен қатар қара балаларға бір бөлмелі мектепте сабақ беріп, ұлы да онымен бірге сабаққа қатысып, тыңдайтын. Дін мен музыка Дорсилердің өмірінің орталық бөлігін құрады, ал жас Томас бала кезінен-ақ түрлі музыкалық стильдермен танысты. Дорсилер көбінесе күнкөрісін табу үшін күрескендіктен, қара нәсілді отбасылар үшін сирек кездесетін орган сатып алуға мүмкіндік алды, ал Дорсидің анасы әкесінің шіркеу қызметтерінде осы органды ойнайтын. Оның әйелінің інісі де музыкант, саяхатшы гитарист болған, ол кантри-блюздің қалыптасу кезеңінде осы стильге ден қойды. Вилла-Риканың ауылдық жері Дорсиге құлдардың рухани әндерін және оңтүстік қара нәсілділер арасында кең таралған, ұзақ созылған ноталармен және әшекейлермен ерекшеленетін "ауқырулы" әндерді тыңдауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Томастың әкесі басқа шіркеулерге уағыз айтуға барғанда, Томас анасымен бірге формалық ән айтуды қабылдайтын шіркеуге баратын, олардың үйлесімді ән айтуы оған үлкен әсер етті. Бағыты жоқ Дорси жақын маңдағы 81 театрға қатыса бастады, онда блюз музыканттары мен тікелей варьетелік қойылымдар көрсетілетін. Көп ұзамай ол мұнда тағам сатуға кірісіп, театр оркестріне қосылуға ұмтылды, отбасының органы мен туысының фортепианосында музыкалық дағдыларын жетілдірді, естіген әуендерді таңдап алып, сағаттап жаттығулар жасады. Ол театр мен жергілікті би тобының музыканттарынан бейресми түрде білім алды, әрқашан блюз ойнады. Аз төленгеніне қарамастан, ол жалға берілетін кеште, үй кештерінде, арзан мейрамханаларда және қызыл шамдарда ойнады, бірақ музыканттың әлеуметтік өмірінен ләззат алды. Дорси жұмыс істеген шаралардың спонтандылығына байланысты ол импровизация жасауға шебер болды және жол бойы музыкалық нотацияны оқуға үйренді. 1921 жылға дейін Дорси шіркеу музыкасын жазуға құлшынбады, ол Ұлттық баптист конвенциясында В. М. Никстің "Мен келісемін, сен келіспейсің бе?" әнін орындағанын естігеннен кейін шабыттанды. Никс белгілі бір буынды баса көрсету үшін кейбір ноталарды ұзартты және басқаларын жылдамдатты. Дорси әншілерге және музыканттарға өз орындауына көбірек эмоция, әсіресе қуаныш пен шаттық сезімін қосуға мүмкіндік беретін, белгілі әндерді орындаудағы еркіндік пен әлеуетті ұнады. Никс әнін естігенде Дорсидың жүрегі толқып, кейін ол "Иеміздің Патшалығында ұлы әнші және жұмыскер болуға, сол жексенбі күні таңертеңгілік осы ұлы әнші сияқты адамдарға әсер етуге" талпынғанын еске алды. Бұл оқиға оны 1922 жылы өзінің алғашқы діни әнінің авторлық құқығын тіркеуге итермеледі, ол "Егер мен сол жерге жетпесем" деп аталады, ол Дорси құрмет тұтқан Чарльз Тиндли стиліне ұқсас композиция. Алайда, рухани музыка оны қаржылай тұрғыдан қамтамасыз ете алмады, сондықтан ол блюзде жұмыс істеуін жалғастырды. Оның екі әнін Монетт Мур, ал тағы біреуін Джо "Кинг" Оливер жазды, бұл Дорсиге Чикагоның ең танымал блюз авторларының бірі ретінде танылуға мүмкіндік берді. Оның беделі оны Paramount Records және Chicago Music Publishing Company үшін музыкалық аранжировка жасауға итермеледі. 1923 жылы ол Гертруда "Ма" Рейнидің Wild Cats Jazz Band-інің пианині және жетекшісі болды, ол сүйкімді және әдепсіз блюз әншісі, ол махаббатқа шақырған және қиын жағдайлар туралы ән айтқан. Рейни өзінің көрермендерімен өте жақсы қарым-қатынас жасайтын, олар көбінесе таңғалып, ол ән салғанда тұрып, оған жауап беретін. Рейнидің Чикагодағы ең ірі қара театр "Дорси" театрында ашылған түні "өмірімдегі ең қызықты сәт" ретінде есте қалады. Дорси Рейни мен оның тобымен екі жыл жұмыс істеді, ол оның музыкасын өзі дағдыланған блюз стилімен, сондай-ақ аудиторияның талғамына сәйкес варьетелік және джаз стилімен құрастырды және баптап жасады. 1925 жылы ол Нети Харперге тұрмысқа шықты, оны Рейни тәжірибесі жоқ болғанына қарамастан, гардеробтық қызметке қабылдады, осылайша ол Дорсимен бірге гастрольдік сапарға қатыса алды.

Thomas A. Dorsey was born in Villa Rica, Georgia, the first of three children to Thomas Madison Dorsey, a minister and farmer, and Etta Plant Spencer. The Dorseys sharecropped on a small farm, while the elder Dorsey, a graduate of Atlanta Bible College (now Morehouse College), traveled to nearby churches to preach. He also taught black children at a one room schoolhouse where his son accompanied him and listened to lessons. Religion and music were at the center of the Dorseys' lives, and young Thomas was exposed to a variety of musical styles in his early childhood. While often living hand to mouth, the Dorseys were able to own an organ, which was rare for black families, and Dorsey's mother played during his father's church services. His uncle was also a musician, a traveling guitarist concentrating on country blues while it was in its infancy. Villa Rica's rural location allowed Dorsey to hear slave spirituals, and "moaning" – a style of singing marked by elongated notes and embellishments widespread among Southern black people – alongside the Protestant hymns his father favored. Furthermore, when Thomas' father traveled to preach at other churches, Thomas and his mother attended a church that practiced shape note singing; their harmonizing in particular making a deep impression on him. Directionless, Dorsey began attending shows at the nearby 81 Theater, that featured blues musicians and live vaudeville acts. Soon he began selling concessions there, and aspiring to join the theater band, honed his musical skills on his family's organ and a relative's piano, picking out melodies that he had heard and practicing long hours. He studied informally with musicians at the theater and local dance bands, always playing blues. Despite being meagerly compensated, he played rent parties, house parties, barrelhouses, and brothels, but enjoyed the social life of a musician. Due to the spontaneous nature of the events Dorsey worked, he became proficient at improvising, and along the way, learned to read musical notation. Dorsey seemed ambivalent about writing church music until 1921 when he was inspired by W. M. Nix's rendition of "I Do, Don't You?" after hearing him perform at the National Baptist Convention. Nix elongated some notes to emphasize specific syllables and words and sped up others. Dorsey found appeal in the freedom and potential that came with improvising within established hymns, allowing singers and musicians to infuse more emotion – particularly joy and elation – into their performances to move congregations. Upon hearing Nix sing, Dorsey was overcome, later recalling that his "heart was inspired to become a great singer and worker in the Kingdom of the Lord–and impress people just as this great singer did that Sunday morning". The experience prompted him to copyright his first religious song in 1922, "If I Don't Get There", a composition in the style of Charles Tindley, whom Dorsey idolized. Sacred music could not sustain him financially, however, so he continued to work in blues. Two of his secular songs were recorded by Monette Moore and another by Joe "King" Oliver, ensuring Dorsey a place as one of Chicago's top blues composers. His reputation led him to become a music arranger for Paramount Records and the Chicago Music Publishing Company. In 1923, he became the pianist and leader of the Wild Cats Jazz Band accompanying Gertrude "Ma" Rainey, a charismatic and bawdy blues shouter who sang about lost love and hard times. Rainey interacted with her audiences, who were often so enthralled they stood up and shouted back at her while she sang. The night Rainey opened at Chicago's largest black theater Dorsey is remembered as "the most exciting moment in my life". Dorsey worked with Rainey and her band for two years, wherein he composed and arranged her music in the blues style he was accustomed to, as well as vaudeville and jazz to please audiences' tastes. In 1925, he married Nettie Harper, who Rainey hired as a wardrobe mistress despite her inexperience, so she could join Dorsey on tour.

Госпель музыкасына көшу (19261930)

Рейни үлкен танымалдылыққа ие болды, тыңғырықсыз кестемен гастрольдік сапарлар жасады, бірақ 1926 жылдан бастап Дорси екі жыл бойы ауыр депрессияға ұшырады, тіпті өзіне қол жұмсауды ойлады. 1928 жылы ол рухани жаңаруды сезінді. Қайын сіңлісімен бірге шіркеу қызметіне қатысқанда, оған дұға оқыған дін қызметкері оның тамағынан тірі жыланды шығарды деп мәлімдеді, соның арқасында ол дереу жазылып кетті. Осыдан кейін ол барлық күшін евангельдік музыкаға жұмсауға уәде берді. Жақын досы қайтыс болғаннан кейін Дорси блюз әсерімен алғашқы діни әнін жазды: «Егер құтқарушымды көрсең, оған мені көргеніңді айт». 1920 жылдары блюз танымалдылығы артқан сайын, қара шіркеулер оны күнә мен ылақтың көрінісі деп айыптады. Чикаго мен АҚШ-тың басқа да аймандарының қара шіркеулерінде орындалатын музыка ән кітаптарынан алынды және әдетте хордың музыкалық қабілеттерін көрсету үшін жазылған күйінде орындалды, ал ерекше рухани хабарды жеткізу мақсатында емес. Көптеген шіркеулер музыкалық өнімдері арқылы беделге ие болуға тырысты, олар көбінесе классикалық еуропалық композиторлардың, мысалы Гендельдің «Мессиясы» (1742) және Моцарттың «Аллилуйясы» (1773) сияқты әсем және күрделі литургиялық шығармаларынан тұрды. Әншілердің жеке өрнектері, мысқылдауы, қоштасуы, әннің сөзін, ырғағын, әуенін өзгертуі музыка мен әншіге деген құрметсіздік және төмендеу деп есептелді. Дорси өзінің жаңа қасиетті музыкасын насихаттау үшін әндерін мыңдаған данада басып, шіркеулерге және баспагерлерге тікелей сатуға тырысты, тіпті үйден үйге аралап, бірақ ақыры сәтсіз болды. Ол блюзға оралып, гитарист Хадсон «Тампа Ред» Уиттакермен «It's Tight Like That» әнін жазды, әннің мәніне қарамастан. Бұл жазба жеті миллионнан астам дана сатылды. Евангельдік музыка оны асырай алатынына сенімсіз болса да, Дорси 1930 жылы Ұлттық баптист конвенциясында өзінің әсерін қалдырғанын білгенде қуанды, өйткені оған беймәлім, Уилли Мей Форд Смит таңертеңгілік кездесуде «Егер құтқарушымды көрсең» әнін орындады. Ол оны тағы екі рет орындауды сұрады; жауап соншалықты ынталы болды, Дорси өзінің әнінің 4000 данасын сатты. Тампа Редпен жазбалар арасында және алған мақтауларына сүйене отырып, ол пастор Джеймс Смиттің өтініші бойынша Эбенезер баптист шіркеуінде хор құрды. Дорси мен Эбенезердің музыкалық директоры Теодор Фрай жаңа хорды өзінің әндерін евангельдік блюз стилінде орындауға үйретті: жанды, қуанышты, театрлық қойылымдар, ырғақты қол шапалақтаулар мен айқайлармен ерекшеленетін әсем және созылған ноталар. Алғашқы қойылымда Фрай дәліздерде жоғары-төмен жүгіріп, хормен бірге ән шырқады, ал бір сәтте Дорси пианинодан секіріп тұрып, ойнағанда осы қуаныштан шабыттанды. Чикагодағы екінші ірі қара шіркеуінің пасторы оның қауымға тигізген әсерін көргеннен кейін Дорсиді музыка директоры етіп тағайындады, осылайша ол барлық уақытын евангельдік музыкаға арнауға мүмкіндік алды.

Rainey enjoyed enormous popularity touring with a hectic schedule, but beginning in 1926 Dorsey was plagued by a two year period of deep depression, even contemplating suicide. He experienced a spiritual re invigoration of sorts in 1928. While attending a church service with his sister in law, Dorsey claimed the minister who prayed over him pulled a live serpent from his throat, prompting his immediate recovery. Thereafter, he vowed to concentrate all his efforts in gospel music. After the death of a close friend, Dorsey was inspired to write his first religious song with a blues influence, "If You See My Savior, Tell Him That You Saw Me". As the blues grew in popularity in the 1920s, black churches condemned it widely for being associated with sin and hedonism. Music performed in established black churches in Chicago and throughout the U. S. came from hymnals and was performed as written, usually as a way to showcase the musical abilities of the choirs rather than as a vehicle to deliver a specific spiritual message. Many churches sought prestige in their musical offerings, which were often ornate and sophisticated liturgical compositions by classical European composers, such as Handel's Messiah (1742) and Mozart's Alleluia (1773). Personal expressions such as clapping, stomping, and improvising with lyrics, rhythm, and melody were actively discouraged as being unrefined and degrading to the music and the singer. Dorsey tried to market his new sacred music by printing thousands of copies of his songs to sell directly to churches and publishers, even going door to door, but he was ultimately unsuccessful. He returned to blues, recording "It's Tight Like That" with guitarist Hudson "Tampa Red" Whittaker despite his misgivings over the suggestive lyrics. The record sold more than seven million copies. Unsure if gospel music could sustain him, Dorsey was nonetheless pleased to discover that he made an impression at the National Baptist Convention in 1930 when, unknown to him, Willie Mae Ford Smith sang "If You See My Savior" during a morning meeting. She was asked to sing it twice more; the response was so enthusiastic that Dorsey sold 4,000 print copies of his song. In between recording sessions with Tampa Red, and inspired by the compliments he received, he formed a choir at Ebenezer Baptist Church at the request of the pastor, Reverend James Smith, who had an affinity for Negro spirituals and indigenous singing styles. Dorsey and Ebenezer's music director Theodore Frye trained the new chorus to deliver his songs with a gospel blues sound: lively, joyous theatrical performances with embellished and elongated notes accentuated with rhythmic clapping and shouts. At their debut, Frye strutted up and down the aisles and sang back and forth with the chorus, and at one point Dorsey jumped up from the piano stool in excitement and stood as he played. When the pastor at Pilgrim Baptist, Chicago's second largest black church, saw the way it moved the congregation, he hired Dorsey as music director, allowing him to dedicate all his time to gospel music.

Қозғалыс жетекшісі (19301933)

Бұл жаңа стиль Чикагода таныла бастады, ал Дорсидің музыкалық серіктестері Теодор Фрай, Магнолия Льюис Баттс және Генри Карратерс оны музыканттар евангелиелік блюзді үйрене алатын конгресс ұйымдастыруға шақырды. 1932 жылы, Дорси Чикагодағы Евангелиелік хор одағын құрғанда, оның әйелі Нетти бала туғанда қайтыс болды, ал 24 сағаттан кейін ұлдары да дүние салды. Осы қайғысының ықпалымен ол өзінің ең танымал және ұзаққа созылған шығармаларының бірін – "Жанымды ал, Қымбат Ием" әнін жазды. NCGCC бөлімдері Сент-Луис және Кливленд қалаларында ашылды. Чикагодағы евангелиелік музыканың орталығы болған Дорси, қайғысына қарсы тұру үшін өзінің әндерін насихаттаумен айналысты. Оның сату стратегиясының күтпеген салдары евангелиелік блюзді таратуға көмектесті, себебі ол Чикаго және оның маңындағы шіркеулерге саяхаттап, өзінің ноталарын сатуға көмектескен көптеген музыканттармен жұмыс істеді. Сатуға дайындалу үшін репетициялар Дорсидің ағасының үйіндегі қарапайым бөлмеде өтті. Фрай және Салли Мартин – Дорси өзінің туындыларын насихаттау үшін алғашқы және ең тиімді әншілердің қатарында болды. Дорси мен Мартин АҚШ-тағы алғашқы қара нәсілді евангелиелік баспа үйі – "Дорси Хаус оф Мюзик" атты баспа компаниясын құрды. Оның ноталары жақсы сатылып, Хейлбуттың сөзіне сүйенсек, қара шіркеулерге арналған алғашқы жинақталған әндер кітабы – В.М. Никстің "Gospel Pearls" және қара нәсілді отбасылардағы Киелі кітапты ығыстырды. Ол сондай-ақ көптеген жас музыканттарға тәлімгерлік жасады, Чикагоға келген кездегі жасөспірім Махалия Джексонды оқытты, бірақ ол оның нұсқауларын толығымен қабылдамағанын айтты: "Ол мен одан стандартты әнші жасауға тырысамын деді". Көтеріңкі хор өнерлерімен қатар, Дорси ғибадат қызметтерінде жарияланған әндермен бірге, "юбилейлер" деп аталатын, қарқынды негр рухани әндерін де енгізе бастады. Шапшаң өзгерістерге тап болған, формалды және тыныш музыка бағдарламаларын ұнататын шіркеу мүшелері қарсылық білдірді, бұл Чикагодағы қара шіркеулер арасындағы жанжалдарға әкелді. Осының салдарынан оның сату ұсыныстары мен хор өнерлері әрдайым жақсы қабылдамады. Ол көбінесе "елдегі ең жақсы шіркеулерден қуылғанымды" айтатын. Ол дін қызметкерлерінен, музыканттардан және шіркеу мүшелерінен де қарсылық көріп, кейбіреулері блюз әндері арқылы ғибадаттың төмендеуіне наразылық білдірді. Басқалары дін қызметкерінің сөзін басып тастаған осындай жанды музыкаға немесе әйелдердің ән арқылы рухани хабар жеткізуіне, әдетте еркек болатын уағызшының орнын басуына ренжіді. Сонымен қатар, Чикагодағы қара шіркеулерде де өзгерістер болып жатты. Блюзді жақсы көретін Оңтүстіктен келген жүздеген мың жаңа қоныс аударушылар, қызмет кезінде еуропалық классикалық музыканы ұнататын дін қызметкерлері мен шіркеу мүшелерінің санын арттырып, басып өтті. Бірнеше жыл бұрын музыка бағдарламаларын өзгертуді ойламаған дін қызметкерлері жаңа идеяларға көбірек ашық болды. Осылайша, қызметтер рухани және прагматикалық себептермен қоныс аударушылардың ағынын қабылдау үшін көптеген жолдармен өзгертілді: жаңа мүшелерді тарту және ұстау көптеген шіркеулердің қарызын өтеуге көмектесті. Қарсылықтарға қарамастан, бірнеше ай ішінде евангелиелік блюз Чикагодағы қара шіркеулерде орнықты. 1933 жылы Дорси NCGCC-нің екінші кездесуінде 600 адамнан тұратын хорды басқарды, қазір 24 штатта 3500 мүшесі бар. Қара евангелиелік хорлары Чикагодағы бірнеше ақ шіркеулерде өнер көрсетуге шақырылды. Дорсидің баптист шіркеуінің хоры 1933 жылғы Дүниежүзілік көрмеде өнер көрсетті.

This new style began to catch on in Chicago, and Dorsey's musical partners Theodore Frye, Magnolia Lewis Butts, and Henry Carruthers urged him to organize a convention where musicians could learn gospel blues. In 1932 however, just as Dorsey co founded the Gospel Choral Union of Chicago – eventually renamed the National Convention of Gospel Choirs and Choruses (NCGCC), his wife Nettie died in childbirth, then 24 hours later, their son. His grief prompted him to write one of his most famous and enduring compositions, "Take My Hand, Precious Lord". Chapters of the NCGCC opened in St. Louis and Cleveland. Now at the center of gospel music activity in Chicago, Dorsey countered his bereavement by immersing himself in marketing his songs. An unintended consequence of his sales strategy helped spread gospel blues, as he worked with numerous musicians who assisted in selling his sheet music traveling to churches in and around Chicago. Rehearsals for sales pitches took place in Dorsey's nearly bare room in his uncle's house. Frye and Sallie Martin were two of the first and most effective singers Dorsey took with him to market his work. Dorsey and Martin established a publishing company called Dorsey House of Music, the first black owned gospel publishing house in the U. S. His sheet music sold so well, according to Heilbut, it supplanted the first book of compiled songs for black churches, W. M. Nix's Gospel Pearls, and the family Bible in black households. He also mentored many young musicians, including training a teenage Mahalia Jackson when she first arrived in Chicago, although he said she did not entirely accept his instruction: "She said I was trying to make a stereotyped singer out of her." In addition to the high spirited choir performances, Dorsey began introducing uptempo Negro spirituals, what he referred to as "jubilees", alongside published hymns in worship services. Faced with rapid changes, old line church members who preferred formal, more sedate music programs objected, leading to conflicts in and between Chicago's black churches. As a result, his sales pitches and chorus performances were not always well received. He is often quoted saying that he had "been kicked out of the best churches in the country". He found resistance among ministers, musicians, and parishioners alike. Some objected to the degradation of worship through blues shouting. Others took offense to such lively music overshadowing the minister's spoken word, or women delivering spiritual messages through song, taking the place of the preacher who was typically male. Simultaneously, a shift in Chicago's black churches was taking place. Hundreds of thousands of newly arrived migrants from the South, with an appreciation of blues, began to outnumber an older guard of ministers and parishioners who favored classical European music in services. Ministers who would not have considered changing their music programs just a few years before became more open to new ideas. Services were thus altered in multiple ways to welcome the influx of migrants, for spiritual and pragmatic reasons: attracting and keeping new members helped reconcile many churches' debts. Despite the objections, within months gospel blues had proven to be established in Chicago's black churches. In 1933, Dorsey directed a 600 person chorus at the second meeting of the NCGCC, now boasting 3,500 members in 24 states. Black gospel choirs were asked to perform at several white churches in Chicago. And Dorsey's own Pilgrim Baptist Church choir performed at the 1933 World's Fair.

Кейінгі өмірі (1934-1993)

Дорси өзінің ықпалына қарамастан тыныш өмір сүрді. Ол жарнама іздемеді, 3000 орындық Pilgrim Baptist Church шіркеуінің музыкалық директоры қызметінде және баспа компаниясын басқаруды жөн көрді. NCGCC басшысы ретінде ол "жақсы жаңалық жолымен" саяхат жасады: АҚШ-тың әртүрлі шіркеулері мен ұқсас өнер орындарында әншілер мен хорларды оқытты. 1932-1944 жылдар аралығында ол осы маршрут бойынша "Дорсимен кештер" ұйымдастырды, жаңа бастағандарға өзінің әндерін орындаудың ең жақсы жолдарын үйретті. 1940 жылдары ол әлемдегі ең танымал евангелистік әнші болған Махалия Джексонмен бірге көптеген гастрольдік сапарлар жасады. Өзін мықты әнші деп санамаған Дорси 1934 жылға дейін евангелистік музыканы сирек жаздырды, ал 1953 жылы жазылған екі ән оның соңғы жазбалары болды, бірақ ол әндер жазуын жалғастырды. Ол өзінің жалғыз екенін және балалардың арасында болуды қалайтынын қарындасына жазғаннан кейін, оның қызы Лена Маклин онымен бірге тұруға жіберілді. Маклин өзінің ағасы "жұмсақ сөйлейтін, дауысы жоғары емес, әрі өте әдемі киінетін еді. Оның әрқашан көйлегі, галстугі және костюмі болды, ол әрқашан талғаммен киінетін, өте әдепті және жақсы адам болатын. Ол піанинода ойнап, "Бұл керемет ән!" дейтін" еді. Ол 1941 жылы Кэтрин Мослиге қайта үйленді. Олардың екі баласы болды: Томас М. "Микки" және Дорис. Ол отбасымен бірге де музыкалық өмірімен айналысып, жыл сайын көптеген шараларға қатысты. Кэтрин Дорси: "Мен оны пойыздан ұстап алуым керек еді, өйткені ол сирек үйде болатын. Оның бірінші кезектегі мақсаты – музыкасы арқылы адамдардың жанын құтқару еді". Осы мақсатқа жету үшін Дорси АҚШ-тан тыс Мексика, Кариб аймағы, Еуропа және Таяу Шығысқа сапар шекті. Ол Сириядағы Дамаскіге барғанын еске алды, онда ол әжетханада өзінің есімін білетін адаммен кездесті. 150 адамнан тұратын топ одан "Менің қолымды ұста, Құрметті Ием" әнін сол жерде орындауын талап етті. Дорси бастады, бірақ көпұлтты топ әнді өздері жалғастырды: "Олар Дамаскіде де осы әнді білді. Адамдар көздерін сүртіп, кейбіреулері жылап, ағлап, мен оларға: «Бұл не болып жатыр? Мен бұл жерден тірі шыға алмаймын!» дедім". Ол Чикагодағы Оук Вудс зиратында жерленген.

Dorsey lived a quiet life despite his influence. He did not seek publicity, preferring to remain at his position as music director at the 3,000 seat Pilgrim Baptist Church and running his publishing company. As the head of the NCGCC, he traveled the "gospel highway": a circuit of churches and similar venues throughout the U. S. where he trained singers and choirs. Between 1932 and 1944, he held "Evenings with Dorsey" on this circuit, teaching novices the best ways to deliver his songs. He also toured extensively with Mahalia Jackson in the 1940s, who was by this time the preeminent gospel singer in the world. Never considering himself a strong singer, Dorsey recorded gospel music sporadically up to 1934, and two songs in 1953 were his last, though he continued to write. After writing to his sister that he was lonely and wanted to be around children, she sent Dorsey's niece Lena McLin to live with him. McLin remembered that her uncle was "soft spoken, not loud at all, and very well dressed he always had a shirt and a tie and a suit, and he was always elegant, very mannerly, very nice. And he would sit at the piano and play something and say, 'That's good stuff!'" He remarried in 1941 to Katheryn Mosley. They had two children, a son named Thomas M. "Mickey" and a daughter, Doris. Even with a family he remained active in music, attending multiple engagements each year. Katheryn Dorsey stated, "I'd have to catch him between trains because he was hardly ever at home The only thing he cared about was saving souls through his music." To accomplish this, Dorsey traveled beyond the U. S., through Mexico, the Caribbean, Europe, and the Middle East. He recalled visiting Damascus, Syria, where he was approached in a bathroom by a man who recognized his name. A tour group of 150 demanded he sing "Take My Hand, Precious Lord" right there. Obliging, Dorsey began, but the multinational group took over: "And they knew it in Damascus, too. Folk was wipin' their eyes, and some cryin' and bawlin' on, and I told ‘em, 'What is this happenin' here? I'll never get out of this place alive.'" He is buried at Oak Woods Cemetery in Chicago.

Мұра

Госпел тарихшысы Хорас Бойер евангелистік музыканың «Дорсиден артық беделді тұлғасы жоқ» деп жазады, ал Кембридждің блюз және госпел музыкасы жөніндегі анықтамалығы ол жанрды «қалыптастырды» деп мәлімдейді. Фольклоршы Алан Ломакс Дорсидің «госпелді тікелей ойлап тапқанын» айтады. Хорас Бойер осы танымалдылықты «жағымды, бірақ әдемі мелодияларға», қарапайым гармонияларға және музыканың ішінде импровизацияға мүмкіндік беруімен байланыстырады. Бойердің сөзіне қарағанда, Дорси «кедей және құқығынан айырылған афроамерикалықтардың үмітін, қорқынышын және арманын ғана емес, сонымен қатар барлық адамдарға тіл тигізетін әндер жазуда шебер болған». Ол хор мүшелерінің әнді немесе сөздерін оқудың орнына жаттап алуын қалаған. Бұл хор мүшелеріне қолдарын шапалақтауға мүмкіндік берді, және ол 1930 жылдардың басында хор әншілерінің көпшілігі музыка оқи алмайтынын білген. Сонымен қатар, Дорси музыкалық ноталарды беруден немесе дирижерлік кезінде пайдаланудан бас тартты, себебі ол музыканың тек нұсқау ретінде қолданылуы керек деп санайды, қатаң түрде сақталмайды. Госпел-блюздің барлық әшекейлерін қоса алғанда, нотация тым күрделі болып кетер еді. Дорси әншілеріне сезімге сүйенуді бұйырды. Ол репетицияларды жүргізген кезде қатаң және іскерлі болуға тырысты. Мүшелердің үнемі жаттығуларға қатысып, өмірін әндерінде айтылған қағидаларға сәйкес өткізуін талап етті. Әйелдер үшін бұл макияж жағудан бас тартуды білдірді. Хорлар көбінесе әйелдерден құрылды, олардың көпшілігі Дорси жеке жұмыс істеген, тәлім алған әншілер еді, бұрын шіркеуге қатыспаған немесе аз қатысқан әйелдерді белсенділікке шақырды. 1933 жылы NCGCC-ні Дорсидің өмірбаяны жазушысы Майкл В. Харрис «әйелдер қозғалысы» деп сипаттады, өйткені он үш төрағалық лауазымның тоғызын әйелдер атқарды. Дорсидің ықпалынан кейін госпел музыкасының анықтамасы қасиетті ән композициясынан ауысып, физикалық ауырсыну мен қайғыны жеңілдетуге себеп болатын діни музыкаға айналды, әсіресе қара шіркеулерде. Ол хорларына ән айту кезінде көтеріңкі ынтамен орындауды тапсырды. Госпел музыкасының катарзистік сипаты Ұлы көші-қон кезінде афроамерикалықтардың өміріне ажырамас бөлік болды, сол кезде жүздеген мың афроамерикалықтар 1919 мен 1970 жылдар аралығында Детройт, Вашингтон, округ Колумбия және әсіресе Чикаго сияқты Солтүстік қалаларға көшіп келді. Бұл көшіп келгендер кедейліктен және Джим Кроу Оңтүстігінде кең таралған жүйелі расизмнен қашқан адамдар еді. Олар шіркеу хорлары арқылы қауымдастықтар құрды, олар әлеуметтік клубтар ретінде де қызмет етті, мақсат пен бірлік сезімін ұсынды. 1940-1960 жылдар аралығында «алтын ғасырға» тап болған госпел музыкасы Дорсидің немесе оның шәкірттерінің бірінен тәлім алған әншілерді бейнелейтін жазбалар мен радио хабарларын енгізді. Дорси госпел музыкасының әкесі ретінде еске алынса, оның хорларынан басқа да құрметті атаулар туды: Салли Мартин, госпелдің анасы деп есептеледі (бірақ Вилли Мей Форд Смит, сонымен қатар Дорсидің серіктесі, осылай аталды), Махалия Джексон, госпелдің патшайымы және Джеймс Кливленд, көбінесе госпелдің патшасы деп аталды. 1936 жылы Дорсидің кіші хор мүшелері Роберта Мартин әншілері тобын құрды, ол госпел ансамбльдері үшін стандартты белгілеген табысты жазба тобы, топтар үшін де, вокалдық топтардағы жеке дауыстық рөлдер үшін де. Дорсидің соңынан R&B әншілері Дина Вашингтон, Салли Мартин әншілерінің мүшесі, Сэм Кук, бастапқыда Soul Stirrers госпел тобында болған, Рэй Чарльз, Литтл Ричард, Джеймс Браун және Костерлер R&B және госпел әндерін жазды, Дорси сияқты екеуінің арасында оңай өте алды және госпел элементтерін кең аудиторияға жеткізді. Дорсидің музыкасы шіркеулер мен музыка индустриясындағы нәсілдік бөлінуге қарамастан, кең таралған қызығушылықты тудырды. 1930 жылдардың соңында танымал ән жинақтарының баспагерлері оның шығармаларын қоса бастады, осылайша оның музыкасы ақ шіркеулерде орындалатынын қамтамасыз етті. Оның 1937 жылы Махалия Джексонға арнап жазған «Peace in the Valley» әнін 1951 жылы Ред Фоули және 1957 жылы Элвис Пресли жазды. Фолидің нұсқасы Ұлттық жазбалар тізіліміне мәдени маңызы бар жазба ретінде енгізілді. Төрт жылдан кейін Арета Франклин оны Джексонның жерлеу рәсімінде орындады. Алғашқы басылымынан бері 50 тілге аударылған. Ол туған қаласына қайтып бармаса да, Вилла-Рика қаласында (Джорджия штаты) Дорсиді құрметтеу шаралары оның қайтысынан бір апта өткен соң басталды. Оның әкесі уағыз қылған және Дорси анасының органында музыка оқыған Mount Prospect Baptist Church қалалық кеңес шешімімен тарихи ескерткіш деп жарияланды, ал оның үйі тұрған жерге тарихи белгі орнатылды. 1994 жылы құрылған Томас А. Дорси туған жері мен госпел мұрасы фестивалі бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді. 2020 жылғы мәліметтерге сәйкес, Госпел хорлары мен ансамбльдерінің ұлттық конвенциясы әлемнің 50 бөлімшесін қамтиды.

Gospel historian Horace Boyer writes that gospel music "has no more imposing figure" than Dorsey, and the Cambridge Companion to Blues and Gospel Music states that he "defined" the genre. Folklorist Alan Lomax claims that Dorsey "literally invented gospel". Horace Boyer attributes this popularity to "simple but beautiful melodies", unimposing harmonies, and room for improvisation within the music. Lyrically, according to Boyer, Dorsey was "skilled at writing songs that not only captured the hopes, fears, and aspirations of the poor and disenfranchised African Americans but also spoke to all people". He insisted that songs be memorized rather than chorus members reading music or lyrics while performing. This freed the choir members' hands to clap, and he knew anyway that most of the chorus singers in the early 1930s were unable to read music. Moreover, Dorsey refused to provide musical notation, or use it while directing, because he felt the music was only to be used as a guide, not strictly followed. Including all the embellishments in gospel blues would make the notation prohibitively complicated. Dorsey instead asked his singers to rely on feeling. While presiding over rehearsals, Dorsey was strict and businesslike. He demanded that members attend practice regularly and that they should live their lives by the same standards promoted in their songs. For women, that included not wearing make up. Choruses were stocked primarily with women, often untrained singers with whom Dorsey worked personally, encouraging many women who had little to no participation in church before to become active. Similarly, the NCGCC in 1933 is described by Dorsey biographer Michael W. Harris as "a women's movement" as nine of the thirteen presiding officer positions were held by women. Due to Dorsey's influence, the definition of gospel music shifted away from sacred song compositions to religious music that causes a physical release of pain and suffering, particularly in black churches. He infused joy and optimism in his written music as he directed his choirs to do perform with uplifting fervor as they sang. The cathartic nature of gospel music became integral to the black experience in the Great Migration, when hundreds of thousands of black Southerners moved to Northern cities like Detroit, Washington, D. C., and especially Chicago between 1919 and 1970. These migrants were refugees from poverty and the systemic racism endemic throughout the Jim Crow South. They created enclaves within neighborhoods through church choirs, which doubled as social clubs, offering a sense of purpose and belonging. Encountering a "golden age" between 1940 and 1960, gospel music introduced recordings and radio broadcasts featuring singers who had all been trained by Dorsey or one of his protégées. As Dorsey is remembered as the father of gospel music, other honorifics came from his choirs: Sallie Martin, considered the mother of gospel (although Willie Mae Ford Smith, also a Dorsey associate, has also been called this), Mahalia Jackson, the queen of gospel, and James Cleveland, often named the king of gospel. In 1936, members of Dorsey's junior choir became the Roberta Martin Singers, a successful recording group which set the standard for gospel ensembles, both for groups and individual voice roles within vocal groups. In Dorsey's wake, R&B artists Dinah Washington, who was a member of the Sallie Martin Singers, Sam Cooke, originally in the gospel band the Soul Stirrers, Ray Charles, Little Richard, James Brown, and the Coasters recorded both R&B and gospel songs, moving effortlessly between the two, as Dorsey did, and bringing elements of gospel to mainstream audiences. Despite racial segregation in churches and the music industry, Dorsey's music had widespread crossover appeal. Prominent hymnal publishers began including his compositions in the late 1930s, ensuring his music would be sung in white churches. His song "Peace in the Valley", written in 1937 originally for Mahalia Jackson, was recorded by, among others, Red Foley in 1951, and Elvis Presley in 1957, selling more than a million copies each. Foley's version has been entered into the National Recording Registry as a culturally significant recording worthy of preservation. Four years later, Aretha Franklin sang it at Jackson's funeral. Since its debut it has been translated into 50 languages. Though he never returned to his hometown, efforts to honor Dorsey in Villa Rica, Georgia, began a week after his death. Mount Prospect Baptist Church, where his father preached and Dorsey learned music at his mother's organ, was declared a historic site by the city, and a historical marker was placed at the location where his family's house once stood. The Thomas A. Dorsey Birthplace and Gospel Heritage Festival, established in 1994, remains active. As of 2020, the National Convention of Gospel Choirs and Choruses has 50 chapters around the world.