Кіріспе

Американдық евангелистік әнші (1911–1972)

Махалия Джексон (/m//ə/'/h//eɪ//l//i//ə/ məHAYleeə; туған аты Махала Джексон; 26 қазан 1911 – 27 қаңтар 1972) – американдық евангелистік әнші, 20 ғасырдың ең ықпалды вокалистерінің бірі саналады. 40 жылдық мансабында Джексон АҚШ-тың қара шіркеулерінде евангелиелік блюздің дамуы мен таралуына зор үлес қосты. Америка қоғамында нәсілдік сегрегация кең таралған кезде ол рекордтық карьерасында үлкен және күтпеген жетістіктерге қол жеткізді, шамамен 22 миллион пластинка сатып, әлемнің әртүрлі концерт залдарында біріктірілген және зайырлы көрермендер алдында өнер көрсетті. Жексон құлдардың немересі болып дүниеге келді және Нью-Орлеанда кедейлікте өсті. Ол шіркеуінде өз үйін тапты, бұл оның өмір бойы бағышталуына және Құдай сөзін ән арқылы жеткізудің ерекше мақсатына әкелді. Ол жасөспірім кезінде Чикагоға көшіп, ең алғашқы евангелистік топтардың бірі – Джонсон Сингерлеріне қосылды. Джексонға композитор Томас Дорси және блюз әншісі Бесси Смит үлкен әсер етті, ол Смит стилін дәстүрлі протестанттық әндер мен заманауи шығармаларға бейімдеді. Чикагодағы шіркеулерде жақсы әсер қалдырғаннан кейін, оны жерлеу рәсімдеріне, саяси митингтерге және жаңғыруларға ән айтуға шақырды. 15 жыл бойы ол өзінің "балық пен нан әншісі" деп атаған қызметін атқарды, өмір сүру үшін қойылымдар арасында кездейсоқ жұмыстар жасады. 1947 жылы Джексон "Move On Up a Little Higher" әнін шығарғаннан кейін бүкіл елге танылды, ол екі миллион дана сатылып, Billboard чарттарында екінші орынға ие болды – бұл евангелиелік музыка үшін бірінші рет болды. Джексонның жазбалары АҚШ және Францияда джаз жанкүйерлерінің назарын аударды, ол Еуропаны гастрольдеген алғашқы евангелиелік әнші болды. Ол теледидар мен радиода үнемі пайда болды және көптеген президенттер мен мемлекет басшылары үшін өнер көрсетті, соның ішінде 1961 жылы Джон Ф. Кеннедидің инаугурациялық кешінде ұлттық әнұранды орындады. Оңтүстікте өмір сүрген және гастрольдеген, сондай-ақ Чикагодағы көршілікті біріктіруге атсалысқан тәжірибесінен жігерленген ол азаматтық құқық қозғалысына қатысты, ақша жинауға арналған концерттерде ән айтты және 1963 жылы Вашингтондағы жұмыс пен бостандық үшін науқанға қатысты. Ол Мартин Лютер Кингтің адал жақтасы және оның отбасының жақын досы болды. Мансабы бойы Джексонға зайырлы музыка жазуға қысым көрсетілді, бірақ ол евангелиеге назар аудару үшін жоғары төлемнен бас тартты. Толыққанды өзін-өзі оқытқан Джексон музыкаға ерекше сезімталдықпен қарады, оның орындалуы мелодия мен ырғақпен кең ауқымды импровизациямен ерекшеленді. Ол өзінің қуатты контральто дауысымен, диапазонымен, сахнадағы зор беделімен және көрермендермен байланыса білу қабілетімен танымал болды, ол өнер көрсету кезінде терең эмоцияларды жеткізіп, оята білді. Жанкүйерлеріне әсерлі және кейде құштарлықпен толы орындауларын ұсынды, ән салғанда жылап, қуанышын білдіретін. Оның жетістіктері евангелиелік музыкаға халықаралық қызығушылықты тудырды, "Евангелиелік музыканың алтын ғасыры" басталды, бұл көптеген жеке орындаушылар мен вокалдық топтардың гастрольдеуіне және жазба жасауына мүмкіндік берді. Халық музыкасының барлық түрлері оның ықпалын сезінді, ол ритм-энд-блюз, соул және рок-н-ролл ән стильдерін шабыттандырды.

Ерте өмір (1911 )

Махалия Джексон Чарти Кларк пен Джонни Джексонның, кемежайшы және демалыс күндері шаштараздың қызы болып дүниеге келді. Кларк пен Джексон үйленбеген, бұл сол кездегі Нью-Орлеандағы қара әйелдер арасында жиі кездесетін жағдай еді. Ол басқа жерде тұрды және Charity-ге ешқашан ата-ана ретінде қосылмады. Махалияның әкесі мен анасының әрқайсысының ата-бабалары құлдықта туған, оның әкесінің ата-бабалары күріш шаруашылығында, ал анасының ата-бабалары Нью-Орлеаннан солтүстікке қарай Пойнт-Купи округіндегі мақта шаруашылығында еңбек еткен. Чартидің үлкен әпкесі Махала "Дюк" Пол, оның қызының құрметіне алынған есім болды, бірақ есімінде "I" әрпі болмады. Дюк Чарти мен оның тағы бес әпкесі мен балаларын Нью-Орлеанның Он алтыншы округіндегі Уотер-стриттегі үш бөлмелі шағын үйіне қабылдады. Отбасы Чартидің қызын "Хали" деп атады, ол Дюк әпкесінің үйінде тұратын он үшінші адам болды. Чартидің әпкелері қызметшілер мен аспаздар болып жұмысқа орналасқанда, олар Дюктан кетіп қалды, бірақ Чарти қызымен, Махалияның жартылай ағасы Питермен және Дюктың ұлы Фредпен бірге қалды. Махалия екі аяғы қисық және екі көзінде жұқпалы аурумен туды. Оның көздері тез жазылып кетті, бірақ Белл әпкесі оның аяқтарын майлы сумен массаж жасады, бірақ нәтиже аз болды. Махалияның алғашқы жылдары аяқтарының қисықтығы үшін "Балық ілгіш" деп аталды. Кларктар баптистердің берілген жандары болды және жақын жердегі Плимут-Рок баптист шіркеуіне қатысты. Сенбі күні қатаң сақталды, барлық үйлер жұма күні кешкісін жабылып, дүйсенбі таңына дейін ашылмады. Шіркеу мүшелері ретінде, олар қызметке қатысып, шіркеу іс-шараларына қатысып, мінез-құлық ережелерін сақтауға тиіс болды: джаз, карта ойнау, "әсем өмір" – ішімдік ішу, барлар мен джук-джойнттарға баруға болмайды. Билеуге тек рухтың жетелеуімен ғана рұқсат етілді. Плимут-Рок шіркеуінің ересектер хоры дәстүрлі протестанттық әндерді орындады, көбінесе Исаак Уоттс және оның замандастары жазған. Джексон қауымның әндерін көбірек ұнатты. Бұл әндер қатарлап оқылды: діни қызметкерлерден айтылып, қауым оларды қайталап айтты. Олардың ырғағы күштірек болды, қол соғу және аяқпен жерді таптаумен күшейтілді, кейін Джексонның айтуынша, бұл оған ондаған жылдар бойы бірге алып жүретін "серпіліс" берді. Ол төрт жасында балалар хорына қосылды. Дюк үйінің қасындағы шағын Пентикостал шіркеуіне Джексон ешқашан бармады, бірақ қызмет кезінде сыртында тұрып, қызығушылықпен тыңдады. Мұндағы музыка дауыстырақ және көңілдірек болды. Қауым әндеріне "жолы" деп аталатын жылдам спиричуэлдер кірді. Айқайлау және аяқпен жерді таптау оның шіркеуіндегіден өзгеше, жиі кездесетін құбылыс болды. Кейінірек Джексон есіне алды: "Бұл адамдарда хор немесе орган болмады. Олар барабан, цимбал, домбыра және болат үшбұрыш қолданды. Барлығы ән шырқады, қол соғып, аяқтарымен жерді таптап, бүкіл денелерімен ән айтты. Олардың ырғағы, ырғағы құлдық заманынан жеткен, ал музыкасы өте күшті және көркем болды. Ол менің көзімнен жас шығарды". Шіркеу Джексон үшін музыка мен қауіпсіздік тапқан үй болды, ол көбінесе әжесінің көңіл-күйінен қашу үшін сонда қашатын. Ол Макдоноу мектебінің 24-ші сыныбына оқуға түсті, бірақ әпкелері ауырғанда олардың орнын толтыруға міндетті болды, сондықтан ол мектепке толық апта бойы сирек қатысты. 10 жасында отбасы оған үйде көбірек мұқтаж болды. Ол мектепті тастап, кір жуумен айналыса бастады.

Чикагодағы евангелистік музыканың өрлеуі ()

Жексон Чикагоға өте суық желтоқсанда келді. Бір апта бойы ол қатты сағынышпен аунады, жексенбі күні әпкелері оны Үлкен Салем баптистік шіркеуіне алып кеткенше, диваннан қозғала алмады. Ол бірден үйде сезінеді, кейін ол "мен үшін ең керемет нәрсе болды" деп айтты. Пастор қауымды куәлік беруге, яғни Құдаймен болған тәжірибесін жариялауға шақырғанда, Джексонға рухы тиді де ол "Gabriel, Hand Me Down My Silver Trumpet" әнін құмарлықпен орындады. Көрермендер әсерлі болғанмен, оның мұндай жарыққа толы орындалуына дағдылы емес еді. Дегенмен, ол 50 мүшелі хорға және пастордың ұлдары Принс, Уилбур, Роберт Джонсон және Луиза Лемон құраған вокалдық топқа қосылуға шақырылды. Олар квартет ретінде, Джонсон әншілері тобы ретінде өнер көрсетті, Принс пианинода ойнады: Чикагоның алғашқы қара евангелистік тобы. Бастапқыда олар әлеуметтік жиындарда және жұма күнгі музыкалық кештерде таныс бағдарламаларды ұйымдастырды. Үлкен Салемде олар моральдық пьесаларды жазып, орындады, соның түсімдері шіркеуге берілді. Джексонның Чикагоға келуі Ұлы көші-қон кезінде болды, қара нәсілді оңтүстік халқының солтүстік қалаларға жаппай қоныс аударуы. 1910-1970 жылдар аралығында жүздеген мың ауылдық оңтүстік қара нәсілділер Чикагоға көшіп келді, Оңтүстік жақтағы ауданды Бронзвиллге айналдырды – 1920 жылдары өзін-өзі қамтамасыз ететін, гүлденген және көпшілікке толы қара нәсілді қала. Бұл көші-қон ақ нәсілділердің қаладан шығып кетуіне әкелді, олардың шіркеулері мен синагогтары мүшелері азайып қалды. Бронзвиллде орналасуға қолайлы жағдайдағы қара қауымдар олардың ипотекаларын өздеріне алды. Бұл шіркеулердің мүшелері Джексонның айтуынша, "қоғамдық негрлер" еді, олар жақсы білім алған және ақ американдық қоғамға сәтті сіңісуін дәлелдеуге құштар болды. Музыкалық қызметтер ресми түрде, Исаак Уоттс және басқа еуропалық композиторлардың әндерімен салтанатты түрде өткізілді. Әдетте, айқай-шу мен қол шапалақтауға рұқсат етілмейтін, өйткені бұл лайықсыз деп есептелді. Арнайы бағдарламалар мен мюзиклдерде хордың сапасын көрсету үшін күрделі хорлық аранжировкалар қолданылды. Солтүстік және Оңтүстік қалалардағы шіркеулердің стильдеріндегі бұл айырмашылық Джонсон әншілері бір кешкі шіркеуге келгенде және Джексон жеке ән айту үшін тұрғанда айқын болды, ол пасторды өзінің құмарлықпен айқайлауымен ренжітті. Ол оны шіркеуге "бұзық джаз" әкелді деп айыптап, Құдайға қарсы шығумен айыптады. Джексон бір сәт қорқып, "Осылай біз Оңтүстікте ән шырқаймыз!" деп жауап берді. Министр жалғыз емес еді. Ол ән айтумен соншалықты әуес болғандықтан, денесін қалай қозғалғанын байқамайтын. Оның қозғалыстарын жасыру үшін пасторлар оны кең киім киюге шақырды, ол көбінесе оны жерден бірнеше сантиметр көтеріп, рухы қозғалғанда "жылан жамбастарымен" билейді деп айыптады. Тағы бір қорлыққа төтеп беріп, Джексон төрт доллар жинады (1928 жылғы 4 доллар қазіргі кезде шамамен <есептелген сомаға> тең) талантты қара опера тенорына оның дауысын кәсіби бағалау үшін төлеуге. Профессор оны кінәлады: "Сен айқайлауды тоқтатуды үйренуің керек. Дауысыңды жетілдіру үшін уақыт керек. Сенің ән айтуың негр халқына ар-ұят емес. Ақ адамдар түсінетіндей ән айтуды үйренуің керек". Бірақ Джексон көп ұзамай іздеген ұстазын тапты. Блюздің тәжірибелі музыканты Томас А. Дорси евангелистік музыкаға көшуге тырысып, Джексонды екі ай бойы жаттықтырып, эмоционалдық әсерін арттыру үшін баяу әндерді айтуға көндірді. Дорсидің мұндағы мақсаты бар еді: оған ноталарын сатуға әнші керек еді. Ол Джексонды Чикаго көшелерінде өзімен бірге тұрып, әндерін сатуға шақырды, әр бетінен он центтен сатуды үміттенеді. Бұл Дорси күткен қаржылық табыс болмады, бірақ олардың ынтымақтастығы Чикагода евангелистік блюздің жеке ән айту стилінің тууына әкелді.

Балық және нан әншісі (1945 ж.)

Бірте-бірте Джонсон әншілерін басқа шіркеулердегі қызметтер мен жаңғыруларда өнер көрсетуге шақыра бастады. Ірі, беделді қара шіркеулер Джонсон әншілеріне қызығушылық танытпағандықтан, олар кішкентай дүкен-шіркеулерге жүгінді және онда өнер көрсетуге қуанды, бірақ оларға бұрынғыдан аз төленді немесе мүлдем төленбеді. Жаңадан келген көшпенділер осы дүкен-шіркеулерге баратын, ондағы қызметтер ресми емес және олар қалдырып келген өмірді еске түсіретін. Джексон жаңадан келгендердің арасында ынталы тыңдаушылар тапты, олардың бірі оны «туған жердің дінінен соққан жаңа жел» деп атады. Қара Чикаго Ұлы депрессияның ауыр соққысына ұшырады, бұл қаланың барлық шіркеулеріне барушылардың санын арттырды, ал Джексон осыны өзінің мансабының бастауы деп есептеді. Бірте-бірте ірі шіркеулер Джексонның ән салған стиліне көбірек бейімделе бастады. Көптеген шіркеулер ипотекалық төлемдерін төлей алмай қалғандықтан, музыкалық бағдарламаларын өзгерту жаңа мүшелерді тартудың тиімді тәсілі болды. Чикагоға алғаш келген кезде Джексон медбике немесе мұғалім болуды армандаған, бірақ мектепке түсудің орнына, Ханна әпкесі ауырғанда оның жұмысын істеуге мәжбүр болды. Джексон кір жуушы болып жұмыс істеді және Джонсон әншілері аз көріне бастағанда бірқатар үй шаруашылығы және фабрика жұмыстарын атқарды, бір түні 1,50 доллардан 8 долларға дейін (1930 жылғы 1,50 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең, ал 1930 жылғы 8,0 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең) табатын. Ән айту жұмысынан кейін тұрақты жұмыс екінші орынға түсті. Джексон өзін «балық пен нан әншісі» деп атады, өзі үшін және Құдай үшін жұмыс істеді. Ол 1931 жылы алғашқы жазбаларын жасады, оларды Ұлттық баптист конвенциясының жиналыстарында сатуды жоспарлады, бірақ көбінесе сәтті болмады. Оған мүмкіндіктер келген сайын, Джексонның мансап таңдауын ерекше моральдық кодекс басқарды. Оның жалғыз жаман әдеті – кинотеатрлар мен водевиль театрларына жиі бару еді. Бір жазда оның әкесі келді және Чикаго көшесінде күннің астында тұрып инсульт алды. Джексон оны сақтап қалу үшін Құдайға жалбарынып, енді ешқашан театрға бармаймын деп ант берді. Ол аман қалды және Джексон өзінің уәдесін орындады, меценат ретінде қатысудан бас тартты және өмірі бойы театрларда ән айту мүмкіндігін қабылдамады. Сонымен қатар, ол қатты қысымға қарамастан, тек евангелистік ән айтуды уәде етті. 1935 жылы Джексон депрессия кезінде пошташы болып жұмыс істеген химик Айзек «Ик» Хоккенхуллмен танысты. Оның назары мен мінез-құлқына таңғалған Джексон бір жылдық танысудан кейін оған үйленді. Хоккенхуллдың анасы үй-үйде сатылған шаш пен теріге күтім жасау өнімдерінің 200 формуласын оларға берді. Хоккенхулл мен Джексон ас үйінде косметика жасады және ол саяхаттағанда банкаларды сатты. Бұл тұрақты жұмыс емес еді, ал косметика жақсы сатылмады. Бір кезде Хоккенхулл жұмыстан босатылды және олардың арасында бір доллардан да аз ақша қалды. Ол Гилберт пен Салливанның операсының джаз стилінде қайта жазылған «The Swing Mikado» әніне кастинг өткізіліп жатқанын көрді. Ол оның баруын талап етті; рөлге аптасына 60 доллар төленеді (1936 жылы 60,0 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сомаға> тең). Сонымен қатар, ол евангелистік ән айтудың ешқандай мәні жоқ деп есептеді. Ол мұны өнерлі деп ойламады. Ол оны формалды оқуға және дауысын жақсырақ пайдалануға көп рет шақырған. Ол бұдан бас тартты және олар жиі дауласты. Кінәлі сезініп, ол кастингке барды, кейіннен осы оқиғаны «жағымсыз» және «азапты» деп атады. Ол үйге келген кезде рөл оған ұсынылғанын білді, бірақ Хоккенхулл оған жұмыс та тапқанын айтқанда, ол рөлді дереу қабылдамады. Ол сонымен қатар Луи Армстронг пен Эрл «Фатха» Хайнзге олардың топтарында ән айтуды ұсынғанда, одан бас тартты. 1937 жылы Джексон Decca Records компаниясымен кездесуді ұйымдастырған музыкалық продюсер Майо «Инк» Уильямспен танысты. Ол төрт сингл жазды: «God's Gonna Separate the Wheat From the Tares», «You Sing On, My Singer», «God Shall Wipe Away All Tears» және «Keep Me Every Day». Джексон бұл жазбалар туралы күйеуіне де, үйінде бірге тұратын Ханна әпкесіне де айтпады. Жазбалардың сатылымы нашар болды, бірақ олар Нью-Орлеандағы музыкалық қораптарға таратылды, олардың бірінде Джексонның бүкіл отбасы жиналып, оны қайта-қайта тыңдады. Decca компаниясы егер ол блюз әнін орындаса, оны одан әрі жазғызатынын айтты, бірақ Джексон тағы да бас тартты. Джонсон әншілері 1938 жылы таратылды, бірақ депрессия жеңілдеген сайын Джексон ақша жинады, мадам С. Дж. Уокер мектебінен косметологтың лицензиясын алды және Бронзвилльдің орталығында сұлулық салонын сатып алды. Ол дерлік бірден табысқа ие болды және евангелистік әрекеттердің орталығына айналды. Әншілер, ер және әйел, Джексонның салонының арт жағында орналасқан екі ошақты пеште көптеген достары мен клиенттеріне тамақ дайындап бергенде келіп тұратын. Ол Пильгрим баптист шіркеуінің қарсы бетінде орналасқан, онда Томас Дорси музыкалық директор болған. Дорси оның музыкасын және даусын насихаттау үшін бірқатар өнер көрсетулерді ұсынды және ол келісті. Олар 1951 жылға дейін үнемі гастрольде болды. Бұл тұрақты және, олардың пікірінше, қажетті жұмыс болды. Дорси Джексонға фортепианода қосылып, көбінесе оған арнап әндер жазды. Оның блюз ойнау тәжірибесі оған импровизация жасауға кең мүмкіндік берді және ол өнер көрсетулері кезінде Джексонға сөздерді беріп, оған аккордтарды ойнап, оның мелодияларды жасауға көмектесті, кейде осылай 20-дан астам ән орындады. Ол тыңдаушылармен терең байланыса алатын және оларға әсер ете алатын; оның мақсаты – шіркеуді «бұзу», яғни тыңдаушылардың арасында рухани қызығушылықты тудыру болды, ол оны үнемі іске асыратын. Бір шарада, экстаздық сәтте Дорси фортепианодан секіріп тұрып, «Махалия Джексон – евангелистік әншілердің императрицасы! Ол императрица! Императрица!» деп жариялады. Ұқыпты жұмыскер және епті кәсіпкер Джексон Сент-Люк баптист шіркеуінің хор директоры болды. Ол үй иесі ретінде ғимарат сатып алды, содан кейін салонға жұмысқа адамдарды алуға тура келді, өйткені ол демалыс күндері саяхаттағанда оған күтім жасау керек болды. Гастрольде ол билеттерді санап, өзіне лайықты төленгенін анықтады. Оның таба алған және жинаған ақшасы Хоккенхуллға қарамастан жасалды. Құмар ойыншы, ол Джексоннан ақшаны жасыруын сұрап, құмар ойнамауы үшін үйде қалдырды. Ол ақшаны кілемнің астына жасырды, оның ешқашан іздемейтініне сендіріп, Детройтте өнер көрсетуге кетті. Ол қайтып келген кезде ол оны тауып алып, жарыс аттарын сатып алғанын білді. 1943 жылы ол оған жаңа Buick әкелді, оның төлемін тоқтатып қойды. Ол оны толығымен төледі, содан кейін оны Бронзвилльдің ең жұмбақ көшесінде күндізгі уақытта алып жатқанын көргенде, оны несие үшін кепілге бергенін білді. Олар ақылмен ажырасты.

Apollo Records және ұлттық танылу (19461953)

Джексонның әр тапсырмасы Чикагодан бірден әрі қарай жалғасып, үздіксіз өнер көрсетулермен аяқталды. 1946 жылы ол Гарлемдегі "Голден Гейт" би залында өнер көрсетті. Бұл концертке қара нәсілді әртістерге және көбінесе джаз бен блюз жанрларына қызмет ететін "Аполлон" компаниясының музыкалық скауты Арт Фримен де қатысты. "Аполлон" компаниясының бас директоры Бесс Берман өкілдіктерін басқа жанрларға, соның ішінде госпелге кеңейтуді көздеді. Берман Джексонға төрт жазба сессиясына қол қойды, бұл Джексонға әндерді өзі таңдауға мүмкіндік берді. Оның "Аполлон" компаниясындағы алғашқы шығарылымы "Wait 'til My Change Comes" және "I'm Going to Tell God All About It One of These Days" әндері жақсы сатылмады. "He Knows My Heart" әнімен бірге "I Want to Rest" әні де сәтті болмады. Берман Джексоннан блюз жаздыруды өтінді, бірақ ол бас тартты. Берман Фрименге Джексонды жазбалардан босатуды бұйырды, бірақ Фримен Джексонның "Golden Gate Ballroom" концертінде жылыну ретінде орындаған әнін жаздыру үшін тағы бір сессия сұрады. "Move On Up a Little Higher" әні 78 айналымдық пластинканың екі жағына жазылды. Осы уақытта Чикаго радиосының жүргізушісі Луис "Стадс" Теркель музыка дүкенінде Джексонның жазбаларын естіп, әсерге қалды. Ол оларды сатып алып, эфирде бірнеше рет ойнатты. Теркель өзінің көбінесе ақ нәсілді тыңдаушыларын госпел музыкасымен және Джексонның өзімен таныстырды, онымен сұхбаттасып, тікелей эфирде ән айтуды сұрады. "Move On Up a Little Higher" әні 1947 жылы шықты, Чикагода 50 000 дана, ал бүкіл елде 2 миллион дана сатылды. Ол Billboard чарттарында екі апта бойы екінші орынды иеленді, бұл госпел музыкасы үшін жаңа жетістік болды. Госпел әншілерінің ең көп сатылған альбомы 100 мың дананы құрады. Берман Джексонды тағы бір жазба сессиясына дайындады, онда ол "Even Me" (бір миллион дана сатылды) және "Dig a Little Deeper" (бір миллионнан аздап кем сатылды) әндерін орындады. Джексонға бірден үлкен сұраныс туды. Ол үшін Ұлттық баптистік конвенцияның ресми солисі лауазымы құрылды, ал оның тыңдаушылары ондаған мыңға жетті. Ол Гарри С. Трумэннің 1948 жылғы президенттік науқанына қатысып, Ақ үйге алғашқы шақыру алды. Уақыт шектеулері оны Киелі Лука баптистік шіркеуіндегі хор жетекшісі лауазымынан бас тартуға және косметика дүкенін сатуға мәжбүр етті. Өзінің қағидасына сәйкес, ол Нью-Йорктегі "Аполлон" театры мен "Village Vanguard" сахналарындағы жоғары төлемді өнер көрсетулерден бас тартты, онда оған аптасына 5000 доллар (1948 жылы 5000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең еді). Келесі жылы промоутер Джо Бостик оған Карнеги Холлдағы госпел музыкалық ревюде өнер көрсетуді ұсынды, бұл көбінесе Бенни Гудман және Дьюк Эллингтон сияқты классикалық және танымал өнерпаздарға арналған орын еді. Джексон бұл ұсыныстан қорқып, жақындап келе жатқан күннен үрейленді. Карнегиде ешқашан госпел қойылымдары орындалмаған. Джексон сол кешке қатысқан соңғы орындаушы болды. Бастауы қиын болғанмен, ол бірнеше рет қайталап орындады және мақтау сөздерін алды: "The New York Amsterdam News" қара газетінің музыка сыншысы Нора Холт Джексонның "City Called Heaven" әнін "азап шеккен экстазға" толы деп жазды және Джексонды "бұзылмаған гений" деп атады. "Daily Compass" газетінің сыншысы Джон Хаммонд Джексонның "шектен тыс" қолданған күшті дауысын мақтады. Ревю өте сәтті болды және жыл сайынғы шараға айналды, Джексон бірнеше жыл бойы бас рөлде болды. 1951 жылы өткен шоу Гудман мен Артуро Тосканинидің рекордын бұзды. Кездейсоқ, француз джаз жанкүйері Хью Панасси Нью-Йорктегі "Apollo Records" кеңсесіне барып, күту бөлмесінде Джексонның музыкасын тапты. Ол оның пластинкаларын сатып алып, үйіне апарып, француз радиосында ойнатты. "Académie Charles Cros" Джексонға "I Can Put My Trust in Jesus" әні үшін "Grand Prix du Disque" сыйлығын берді; Джексон бұл сыйлықты алған алғашқы госпел әншісі болды. Сол уақытта Джексон мен блюз гитарисі Джон Ли Хукерді джаз тарихшысы Маршалл Стернс ұйымдастырған он күндік симпозиумға шақырды. Джексонға пианист Милдред Фоллс сүйемелдеді, олар 21 әнді орындады, көпшілігі жазушылар мен зиялыларға толы сұрақтар мен жауаптар сессиясы өтті. Джексонның ән айтуы джаз немесе блюз деп саналғандықтан, ол госпел блюздің мәнісі және өзінің ән стилін қалай дамытқандығы туралы сұрақтарға жауап берді. Соңында бір қатысушы Джексоннан госпел музыкасының джаздан қандай бөліктері шыққандығын сұрады, ол: "Бала, Ібіліс Иеміздің ырғағын ұрлап алғанын білмейсің бе?" деп жауап берді. Жазушылар Джексон туралы бірнеше басылымдарда жазды. Оның жазбалары Ұлыбританияға жіберіліп, джаз жанкүйерлері арасында саудаға шығарылды, бұл Джексонға екі жағалауда да культты жанкүйерлерді әкелді, және ол Еуропаға гастрольдік сапарға шақырылды. Джексон 1952 жылы Эда Салливанның "Toast of the Town" телешоуында алғаш рет теледидарда пайда болды. Еуропаға алғашқы гастрольдік сапарына дайындалып жатқанда, ол өнер көрсетулер кезінде және одан кейін тыныс алуда қиындықтарды сезінді және қатты іш ауруына шалдықты. Ол гастрольдік сапарымен жалғастырды, онда оны жылы қабылдады. "DownBeat" джаз журналында Мейсон Сарджент бұл гастрольді "американдық артисттің тыңдаушылар реакциясы тұрғысынан ең таңғажайып сапарының бірі" деп атады. Лондонның "Royal Albert Hall" залындағы өнер көрсетуі оны 1872 жылы "Fisk Jubilee Singers" тобынан бері сол сахнада өнер көрсеткен алғашқы госпел әншісі етті, және ол Копенгагенде "Silent Night" әнінің 20 000 данасын алдын ала сатты. Ол ауырсынумен бірнеше шоуларды орындады, кейде сахнаның артында құлап кетті. Гастроль кезінде ол көп салмақ жоғалтты, соңында оны тоқтатуға мәжбүр болды. АҚШ-қа оралғаннан кейін оған гистерэктомия жасалды және оның ішінде көптеген грануломалар табылған. Оған саркоидоз диагнозы қойылды, бұл денедегі органдарда иммундық жасушалардың түйіршіктер түзілуінен туындаған жүйелік қабыну ауруы. Саркоидозқа емдеу бар, бірақ толыққанды айығуға болмайды, хирургиядан кейін Джексонның дәрігерлері еммен оның бұрынғысымен жалғаса алатынына үміттенді.

Колумбия рекордтары және азаматтық құқықтарды қорғау белсенділігі (19541963)

1954 жылы Джексон Берманның авторлық жарналарды ұстап тұрғанын және «Аполло» компаниясымен келісімшартының аяқталуына жол бергенін білді. Митч Миллер оған жылына 50 000 доллар (1954 жылғы 50 000 доллар қазіргі кезде шамамен <есептелген сомаға> тең) төрт жылдық келісімшарт ұсынды, соның арқасында Джексон «Колумбия Рекордс» компаниясымен келісімшартқа қол қойған тұңғыш евангелистік әнші болды. Бұл компания оны бүкіл елде насихаттауға мүмкіндік беретін, әлдеқайда ірі компания еді. Миллер оның репертуарын ақ нәсілді тыңдаушыларға тартымды ету үшін балладалар мен классикалық әндерді жаздыруды сұрады, бірақ ол тағы да бас тартты. «Rusty Old Halo» оның «Колумбия» компаниясымен шығарған алғашқы синглы болды, ал DownBeat журналы Джексонды «қазіргі ең ұлы рухани әнші» деп жариялады. «Колумбия» Чикагодағы жергілікті радиостанциямен бірлесіп, «Махалия Джексон шоуы» атты жарты сағаттық радиобағдарламасын жасады. Бағдарлама өте жағымды қабылданып, продюсерлер оны бүкіл ел бойынша таратуға құштар болғанмен, ол он минутқа дейін қысқартылып, кейін тоқтатылды. Ол сондай-ақ «Махалия Джексон шоуы» деп аталатын жергілікті теледидар бағдарламасында пайда болды, ол да жағымды қабылдауға ие болды, бірақ демеушілердің жетіспеуіне байланысты тоқтатылды. Ақ нәсілді адамдар оның концерттеріне қатыса бастағанмен және жанкүйерлер хаттарын жібергеніне қарамастан, CBS компаниясының басшылары оңтүстік штаттарынан жарнама берушілерді жоғалтуы мүмкін деп уайымдады, себебі олар бағдарламаның негізгі назарында қара нәсілді адам болуына қарсы болды. Джексон Уильям Моррис агенттігінің назарын аударды, бұл агенттік 1950-ші жылдары оны үлкен концерт залдарында және Артур Годфри, Дина Шор, Бинг Кросби және Перри Комо сияқты телешоуларда өнер көрсетуге шақырды. Оның құрметі мен оң көзқарасы, жағымды мінез-құлқы оны теледидарда қара нәсілді адамды көрсетуге құштар прогрессивті продюсерлер мен алып барушыларға ұнайтын еді. Ол 1956 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда «Мен Құдайды көремін» әнімен шулы залдың дауысын өшіріп, үнсіз қалдырды. Ол «үйдің ішінде құрғақ көзге жолыққан жоқ» деп еске алды. Джексон «Сент-Луис Блюз» (1958) фильмінде миссионер, ал «Өмірді еліктеу» (1959) фильмінде жерлеу әншісі рөлін ойнады. Ол көп саяхаттап, он жыл бойы жылына 200 концерт қойып жүрді. Ол және оның әншілер мен аккомпаниаторлар тобы Оңтүстікке қарай сапар шегіп, Джим Кроу заңдарына байланысты ұйықтауға, тамақтануға және жанармай құюға қауіпсіз, таза жерлерді табу қиындыққа тап болды. Кейде олар Джексон ұзақ сапарларды ыңғайлы ету үшін сатып алған «Кадиллак» машинасында ұйықтады. Джексон: «Біздің түрлі-түсті адамдардың әдемі көлікте отырғанын көргенде, ашудың көрінісі қорқынышты болды. Біз күндіз жаңа жемістерден тұратын және түнде жартысын көлікпен жүретінбіз, мен ән айту керек болған кезде қатты шаршадым, тіпті айналып кеттім». Джексон салмақ ала бастады. Ол сондай-ақ ақшаға қатысты ерекше әдеттерге ие болды. Қара әйел болғандықтан, Джексон Чикагодан тыс жерде чектерді ақшаға айыру мүмкін емес екенін сезінді. Сондықтан оның келісімшарттары ақшалай төлеуді талап етті, сондықтан ол жиі он мыңдаған долларларды чемодан мен іш киімінде алып жүруге мәжбүр болды. Оның жеке өміріндегі әр оқиғасы басқа нәсілдік кедергілерді бұзды. Ол жиі қонақтарға ақ және қара түсті адамдардың бірге отыруына рұқсат беруді сұрайтын. Көп жылдар бойы үйінде, тіпті өзі ие болған ғимаратта жаттығулар жасағанда қатты дауыс шығатыны туралы шағымдар алғаннан кейін, Джексон Чикагоның Chatham Village деген барлық ақ нәсілді ауданында үй сатып алды. Бұл хабар тараған кезде оған өлім қаупі түсе бастады. Ол үйдің терезесіне кірген күні атып өлтірілді. Джексон Чикагоның мэрі Ричард Дейлиден көмек сұрады, ал Дейли бір жыл бойы оның үйінің алдында полиция болуын бұйырды. Бірнеше айдан кейін Джексон Wide Wide World телеарнасында тікелей эфирде пайда болды. Бұл бағдарлама тамаша сынға ие болды, ал Джексон бүкіл елден құттықтау жеделхаттарын алды. Алайда келесі күні ол таксиге де, Канал-стриттегі дүкенге де түсе алмады. 1956 жылы Ұлттық баптистік конвенцияға қатысқанда Джексон Мартин Лютер Кинг және Ральф Абернатимен кездесті. Джексон жиі шіркеудің орган сатып алуы, хорларға киім беру немесе миссионерлерді қолдау сияқты құнды істерді тегін қолдауға ән шырқады. Ол мұны азаматтық құқықтарға қатысты іс-шараларға енгізді, ол Кинг пен азаматтық құқық қозғалысымен байланысты ең танымал евангелистік музыкант болды. Ол Біріккен негр колледжінің қорына ақша жинады және 1957 жылы дұғалық зыярат ертеңгілік асында ән шырқады. Кейін ол Құдай Патшаны «Оның жұмысын атқаруға қажетті білім мен рухтың жылуымен дайындады» деп мәлімдеді. Азаматтық құқықтарға қолдау көрсету үшін шіркеулерде ұйымдастырылып, гимндерге шабыттанған митингтерге ризашылығын білдіре отырып, Джексон Монтгомери, Алабама штатына автобус бойкотын қолдау үшін ән айтуға барды. Ол және Милдред Фолс Абернатидің үйінде тұрды, төрт айдан кейін бомбаланған бөлмеде. Вирджиния штатындағы қара балалардың интеграциялық қақтығыстарға байланысты мектепке бара алмағанын естігеннен кейін, ол Чикагодан оларға мұзқаймақ тойын ұйымдастырып, жазбаға түсірілген дыбыс жүйесі арқылы телефон арқылы ән шырқады. Ол сондай-ақ Теннесси штатындағы дауыс бергендігі үшін шығарылып жатқан қара нәсілді шаруалар тобына да қолдау көрсетті. Евангелистік музыка оның ықпалының арқасында көбірек танымал болғандықтан, әншілер христиандық хабарламаны сенбеушілерге тарату үшін діни емес жерлерде өнер көрсетуге басталды. Джексон 1957 және 1958 жылдары Ньюпорт джаз фестивалінде өнер көрсетті, сондай-ақ 1959 жылғы «Jazz on a Summer's Day» концертінде де пайда болды. Оның Стив Аллен, Ред Скелтон, Милтон Берле және Джимми Дуранте сияқты теледидардағы үздіксіз өнер көрсетулері оны үлкен сұранысқа ие етті. Ол 1961 жылы Еуропаға қайта сапар шекті, өте сәтті болды, бірнеше қалада көптеген адамдармен қоршалып, полиция күзетіне мұқтаж болды. Германиядағы барлық концерттерге апталар бұрын билеттер сатылып кетті. Эссенде оған көптеген қосымша әндер орындауға шақырды, соңында ол көше киімін киіп, сахнадағылар микрофонды алып кетті. Дегенмен ол тағы бір ән шырқады. Сапарының ең жарқын сәті – қасиетті жерге саяхат жасап, Голгофада тізе бүгіп дұға ету болды. Кинг тұтқынға алынып, төрт айға қатаң еңбекке кесілген кезде, президенттік үміткер Джон Ф. Кеннеди араласып, Джексонның адал қолдауын жеңіп алды. Ол оның үгіт-насихат жұмысына қатысып, «Мен осы адамның үмітінің бір бөлігі екенін сезінемін. Ол менің руымды көтеріп, мен өмір сүретін жердің бір бөлігі екенімді сезіндіреді» деді. Оның беделі мен Кеннедиге адалдығы оған 1961 жылы оның инаугурациялық кешінде «Жұлдыздар туы» әнін орындауға шақыруға мүмкіндік берді. Бірнеше айдан кейін ол Оңтүстік Христиандық көшбасшылар конференциясы үшін 50 000 доллар жинауға көмектесті. Джексон 1963 жылы Кингтің Бирмингемдегі сегрегацияны жою жөніндегі сәтті науқанынан кейін митингтерге қатысып, тұтқынға алынғандардың босатылуына қаржы жинауға қолдау көрсетті. Осы кезде ол Кинг пен оның әйелі Кореттамен жеке достасып, оларды Чикагоға келгенде қонаққа шақырып, Атлантадағы олардың отбасысымен Ынтымақ күнін өткізді. Кинг Джексонның үйін шынымен демалатын жер деп есептеді. Ол Вашингтондағы Жұмыс және Азаттық үшін науқанға қатысып, Кингтің өтініші бойынша «Мен қудаландым және мен қорланды» және «Мен қалай жеңіске жеттім» әндерін орындады. Үш айдан кейін Дэнни Кейдің телешоуында репетиция жасап тұрғанда, Кеннединің қаза болғанын естіп, қаралы хабарға өте қайғырысты, оның қара нәсілді американдықтардың құқықтары үшін күресіп қаза болғанына сенеді.

Кейінгі жылдары (1964-1972)

1964 жылы Джексон Еуропаны тағы да аралады, бірнеше қалада жанкүйерлермен қоршалып, "Мен өзімді Битлзбен шатастырып алдым!" деп мәлімдеді. Утрехт қаласында. Ол "The Best Man" (1964) фильмінде түсті және Ақ үйde Линдон Джонсонның қызметке кірісу рәсіміне қатысып, Лади Бердпен дос болды. Үйде болғанда да, ол адамдармен жақындасуға тырысты және өзінің ізгілігін сақтап қалды. Жасырын түрде Джексон бірнеше жас адамның білімін қаржыландырды, өйткені өзінің оқуы үзіліп қалғанына өкініш білдірді. Оның сыйлықтары мен жомарттығы туралы әңгімелер тарады. Оның телефон нөмірі Чикаго қалалық телефон анықтамалығында тіркелгендіктен, ол достарынан, туыстарынан, әріптестерінен және бейтаныс адамдардан ақша, музыка индустриясына қалай қадам басуға болатыны туралы кеңес сұрап шалған қоңыраулармен толы болды. Оның үйіне үнемі адамдар келіп тұрды, ол оларды қуана қарсы алды. Джексон бала кезінен тамақ дайындауды ұнатты және қонақтарын тойдырудан ләззат алды, кейбіреулері оның тілегімен бірнеше күн немесе апта бойы қонақ болып жүрді. Достары арқылы Джексон Индиана штатының Гари қаласында тұратын, құрылыс бизнесімен айналысатын бұрынғы музыкант Сигмонд Галлоуэймен танысты. Джексонның тығыз кестесіне және музыканттар, достар мен отбасы мүшелерінің серіктестігіне қарамастан, ол жалғыздық сезімін білдірді және бос уақытында Галлоуэйге көңіл білдіре бастады. Жақын достары мен әріптестерін таң қалдырғандай, Джексон 1964 жылы оны өз үйінің қонақ бөлмесінде үйлендірді. Бірнеше аптадан кейін Сент-Луис қаласынан концерттен үйіне қайтып келе жатып, ол жөтелін тоқтата алмады. Ол Чикагодағы ауруханаға жатты. 1952 жылы Еуропаға сапарын тоқтатқаннан бері Джексон кейде шаршап, демікпеге шалдықты. Оның кестесі тығыз болған сайын және оған талаптар артқан сайын, осы жағдайлар жиіледі. Бұл жолы ресми түрде жүрекке күш түсуі және шаршау диагнозы қойылды, бірақ жеке өмірде дәрігерлер оған жүрек ұстамасы болғанын және саркоидоз жүрегіне тарағанын айтты. Джексонның сауығуына толық бір жыл кетті, ол турнеге шыға алмады немесе жаңа әндер жаза алмады. Осыдан бастап ол үнемі шаршаумен, жүрек айнумен және жоғары қан қысымымен күресті. Джексон өзінің осалдығына жиі көңілі толып, көңілсіздікке ұшырады, бірақ ол Линдон Джонсонға Сельма қаласындағы шерушілерді қорғауға шақыратын телеграмма жіберді, өйткені ол "Қанды жексенбі" туралы жаңалықтарды көрді. Галлоуэй Джексонның сауығу кезеңінде ұзақ уақытқа жоғалып, қайтып келген соң оның симптомдарын ойдан шығарылған деп айтты. Ол өзінің білімі жетпей тұрғанына қарамастан, агенттер мен промоутерлерден басқарушылық міндеттерді алуға тырысты. Олар ақша үшін дауласты, Галлоуэй Джексонды екі рет ұруға тырысты, екіншісі Джексон қашқанда және ол оның артындағы жиһазға соғып қолын сындырғанда сәтсіз аяқталды. Некелері бұзылып, ол ажырасуға ниетті екенін мәлімдеді. Ол ажырасуға сот отырысын ұйымдастыруға тырысты, бұл ажырасулар үшін сирек кездесетін жағдай, оның некелік проблемаларының егжей-тегжейін жариялап, оны ұялтпақ болды. Галлоуэйдің адалдығын бұзғаны дәлелденгеннен кейін судья оған Джексонның мүлкін беруден бас тартты. Дәрігерлер оған жұмысқа кірісуге рұқсат берді және Джексон қайтадан жазбалар түсіріп, концерттер берді, өзінің жеке қиындықтарына және денсаулық мәселелеріне қарамастан, өте жақсы өнер көрсетті. Гастрольде болмағанда, ол екі қайырымдылық ұйым құруға күшін жұмсады: Mahalia Jackson Foundation, ол ақырында 50 колледж студентіне оқу ақысын төледі, және он жыл бойы армандаған нәрсесінің жемісі: Чикагодағы жастарға евангелие музыкасын үйренуге арналған конфессиялық емес храм. Ол осы мақсаттар үшін екі ірі қайырымдылық концертін ұйымдастырған кезде, Мартин Лютер Кингтің қазасы туралы хабарды естіп қайтадан қайғыға батты. Ол Атлантадағы жерлеу рәсіміне қатысты, онда ол өзінің ең есте қаларлық "Қолдарымды алыңыз, қымбат ием" әнін орындады. Осыдан кейін Джексон саяси жұмыстан және жеке қолдау көрсетуден бас тартты. Бизнеске қадам басып, Джексон комедияшы Минни Перлмен Mahalia Jackson's Chicken Dinners деп аталатын мейрамханалар желісінде серіктес болды және консервіленген тағамдардың желісіне өз атын берді. Ол Чикагода Мичиган көліне қарап тұрған сәнді пәтер сатып алды және Галлоуэйге орын дайындады, оны қайтадан үйленуді ойлап отырды. 58 жасында ол Нью-Орлеанға оралды, соңғы рет жоғары деңгейлі Роял Орлеан қонақүйінде қонақ ретінде қабылданды және оған қызыл кілем төселді. Ол 1968 жылы Еуропаға гастрольдік сапарға шықты, бірақ денсаулығына байланысты оны қысқартты, бірақ 1969 жылы қайтадан құштар тыңдаушыларға оралды. Көздерінің қабынуы және қол-аяқтарындағы ауыру сезімі күшейгенімен, ол Кариб теңізіндегі және Батыс Африкадағы Либериядағы сәтті гастрольдерді жалғастырды, әлі де төлемдерді тексеріп отырды. 1971 жылы Джексон Джонни Кэш және Флип Уилсонмен бірге телешоуларға қатысты. Ол үш апта бойы Жапонияда гастрольдік сапарда болды, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері алғаш рет императорлық отбасы үшін жеке концерт берді. АҚШ Мемлекеттік департаменті Үндістанға сапар ұйымдастырды, онда ол Калькутта, Нью-Дели, Мадрас және Мумбаи қалаларында концерттер берді, олардың барлығы екі сағаттың ішінде сатылып кетті. Нью-Делиде ол күтпеген жерден премьер-министр Индира Гандимен кездесті, ол: "Мен одан артық дауыс естімеймін, одан артық адамды танымаймын" деді. Бірнеше айдан кейін Еуропада гастрольдік сапарда Джексон Германияда ауырып, Чикагоға қайтып келді, онда ол ауруханаға жатты. 1972 жылдың қаңтарында ол ішек бітелуін жою үшін операция жасады және қалпына келтіру кезеңінде қайтыс болды. Оның денсаулық мәселелері мен концерттерді кейінге қалдыру туралы жаңалықтар жылдар бойы жарияланған болса да, оның қазасы көптеген жанкүйерлерін таң қалдырды. Ол Чикагодағы Greater Salem Baptist Church шіркеуінде жерленді, онда ол әлі де мүше болып табылды. Елу мың адам оған құрмет көрсетті, олардың көпшілігі қардың астында түнде күтіп отырды, ал ертесіне оның евангелие әншілері оның естелігіне орындады. Ертесі күні Чикаго мэрі Ричард Дейли және басқа да саясаткерлер мен атақты адамдар Арие Краун театрында 6000 адамның қатысуымен сөз сөйледі. Оның денесі Нью-Орлеанға қайтарылды, онда ол Rivergate Auditorium-да әскери және полиция күзетімен жатты, ал 60 мың адам оның табытын көрді. Луизиана штатының Метаири қаласындағы Providence Memorial Park зиратына жол бойында Mount Moriah Baptist Church шіркеуінен оның музыкасы динамиктер арқылы ойнатылды.

Ән айту

Джексон қолданған евангелистік блюз стилі қара шіркеулердегі солистер арасында кең таралған болса да, көптеген ақ нәсілді джаз жанкүйерлері үшін бұл жаңалық болды. Ол ең көрнекті – және кейде көптеген ақ тыңдаушылар білетін жалғыз евангелист әншісі болғандықтан, ол жиі стилін анықтап, қалай және неге осылай ән салатынын түсіндіруді сұрады. Джексон негізінен оқымаған, музыкалық жазуды оқып немесе жазуды ешқашан үйренбеген, сондықтан оның стилі инстинктпен күшті байланысты болды. Ол сұрақтарға жауап бергенде, көбінесе сенімсіздік білдірмей, былай деді: "Менің үйренгенім – тек өзімді қалай сезінгенімді әндету ғана. Ритммен, ритмсіз, соның арасында – Құдай қалай ыстырап еткізсе, солай әндеймін". Джексонның дауысы энергиялы және күшті, контральтодан сопраноға дейін ауысатын, ол мұны жылдам жасайтын. Ол өзінің дауыс диапазонын "нағыз күшті және анық" деп атауға қарсылық білдірді. Баклин Мун оның ән айтуына ғашық болды, Джексонның қосымша әшекейлері "деміңді кесіп алады" деп жазды. Маунт Вернондағы қасиетті шіркеудің бір мүшесі маған былай деді: "Махалия, ол басқалардан гүл мен қауырсынды көп қосады, және олардың бәрі де орнында". Ол концерттік ән салудың барлық ережелерін бұзады, сөздің ортасында дем алып, кейде сөздерді мүлдем бұрмалайды, бірақ толыққанды сезім мен көрініс – серафикалық. Жазушы Ральф Эллисон оның дәл дикциямен Нью-Орлеанның қалың акцентін қалай үйлестіргенін атап өтті, бұл әсерді "бір сәтте академиялық, ал келесі сәтте ең кең мақта даласының диалектісі" деп сипаттады. Өзінің және көптеген сыншылар мен ғалымдардың пікірінше, Бесси Смит ән салған стилі Джексонның дауысында анық үстемдік танытты. Melody Maker журналында Макс Джонс екеуін салыстырды: "Бессинің ән салуы тіпті джаз студенттеріне де алғаш танысқанда қатал және ұнамайтын болуы мүмкін, ал Махалияның дауысы, әрине, ерекше сұлулық құралы. Оның күшті шабуылдары мен кенеттен ырғақты серпілістері сізді кейін ең ұлы музыканттардан басқа ешкімді тыңдауға дайын емес ететін биікке көтеріледі". Басқа әншілер де өздерінің беделін жасады. Чикагодағы алғашқы күндерінде Джексон классикалық әншілер Роланд Хейз, Грейс Мур және Лоуренс Тиббеттің жазбаларын сатып алу үшін ақша жинады, ол өзінің дикциясын, тыныс алуын және "техника туралы білетінім аз" дегенін осы әншілерге қарыз деп есептеді. Импровизация Джексонның концерт залдарында да, шіркеулерде де тікелей эфирде орындауының маңызды бөлігі болды. Ол көбінесе бес минуттық жазбаны жиырма бес минутқа дейін созып, максималды эмоционалды әсерге қол жеткізеді. Қара шіркеулерде бұл евангелистік солистер арасында қалыпты практика болды, олар қызмет кезінде тыңдаушыларда эмоционалды тазартуды оятуға тырысты. Ақ нәсілді және христиан емес тыңдаушылар да осы резонансты сезінді. Бір концерттен кейін сыншы Нат Хентофф былай деп жазды: "Оның орындалуының сенімділігі мен күші сол жердегі секулярлықтарға ерекше әсер етті, олар Махалияның хабарына емес, өзіне ғана көнді". Олардың көпшілігі концерттен кейін оның дауысы қанша уақыт бойы есінде сақталып қалғанына таңғалды. Джексон Құдай оның арқылы жұмыс істегенде, ол ән кезінде көбірек ыстыққа толы болатынын және сол сәтте дұрыс деп санайтыны көрермен үшін қажет екенін түсіндірді. Карьерасы алға жылжыған сайын, ол жазбалар мен теледидардағы көріністердің уақытты шектеулеріне бейімделу қиын екенін байқады: "Мен ән салғанда, мен ноталарға сәйкес келмеймін. Мен бір нәрсені жоғалтамын. Мен ән айта аламын деп айтуды қаламаймын. Мен бұл құмарлық өткенше жасаймын. Мен есімде қалғанда, оны жақсы істей алмаймын".

Жазу

Джексон өзінің мансабында 22 миллион пластинка сатқан деп есептейді. Оның Decca үшін төрт синглы және Apollo үшін жетпіс бірі ғалымдар арасында евангелие блюзінің негізін қалаушы ретінде кеңінен мойындалған. Алғашқы туындылары фортепиано мен органмен ғана орындалған. Apollo 1950-ші жылдары акустикалық гитара, қосымша әншілер, бас және барабандарды қосты. Оның ән айтуы жанды, қуатты және эмоционалды, автор Боб Дарденнің сөзінше, ол "дауысының күші мен шеберлігінің шарықталу кезеңіндегі" дауысын пайдаланады. Джексон жылдар өткен соң Decca жазбаларын тыңдағаннан кейін олардың "ешқандай жақсы емес" екенін айтса да, Вив Броутон "Keep Me Every Day" әнін "евангелие шедеврi" деп атайды, ал Энтони Хейлбут оның "тамаша, өнерсiз тазалығы мен сенімділігін" жоғары бағалап, оның "Decca" жазбаларындағы дауысы "кейінгі жылдардағы вибрато мен неоопералық облигатолардан кем болғандықтан, ең әдемі, бай және дыбысты" болды дейді. Сол сияқты, ол Джексонның Apollo жазбаларын "біркелкі жарқын" деп сипаттайды, "Even Me", "Just As I Am", "City Called Heaven" және "I Do, Don't You" әндерін оның фразеологиясы мен контральто диапазонының көрнекті мысалдары ретінде таңдайды, олардың әсері "періштелік, бірақ ешқашан қантты емес". The New Grove Gospel, Blues and Jazz Джексонның "кереметтiгiнiң" көрнекті мысалдары ретінде "Жоғарғы бөлмеде", "Құдай Рухының күші маған түссін" және "Құтқарылу тегін екеніне қуаныштымын" деген Apollo әндерін келтіреді. Музыкатанушы Уилфрид Меллерс жазғандай, Джексонның алғашқы жазбалары "күшті қамтитын, ана құрсағындай сенімді, әнші мен тыңдаушы қайта туылатын дыбысты" көрсетеді. Дауыстың тыңайтын сұлулығы мен сөзден дұғаға, әнге өте жақсы бақылау арқылы ауысуы жазып емдейді және нығайтады. Колумбиядағы басқа суретшілермен салыстырғанда Джексонға жазбаларына үлес қосуға рұқсат берілді, бірақ Митч Миллер мен продюсер Джордж Авакиан оны түрлі сенімдегі тыңдаушыларға үндеуін кеңейтуге әртүрлі табыстармен көндірді. Оның Колумбиядағы алғашқы жазбалары Apollo жазбаларына ұқсас болса да, кейіннен Колумбияда Джексонды сүйемелдеген музыкаға оркестрлер, электр гитаралары, қосымша әншілер және барабандар қосылды, олардың жалпы әсері жеңіл поп музыкасымен тығыз байланысты болды. Ол джаз музыканттарына ұқсас сатылды, бірақ Колумбиядағы музыкасы ақыр соңында категорияға сыймады. Оның альбомдары Томас Дорсидің және басқа да евангелие әншілерінің танымал композицияларын әдеттегідей шабыттандыратын әндермен араластырды. Бұлардың ішінде Роджерс пен Хаммерштейннің 1945 жылы "Карусель" мюзиклі үшін жазған "Сен ешқашан жалғыз жүрмейсің", Джойс Килмердің өлеңіне негізделген "Ағаштар", "Дэнни Бой" және "Менің елім - сенің" және "Республиканың ұрыс гимні" сияқты патриоттық әндер бар. The Cambridge Companion to Blues and Gospel Music Джексонның Колумбиядағы жазбаларын "Apollo-дағы қарапайым, минималистік дыбысқа қарағанда, түсіндірілген және жылтыратылған" деп сипаттайды. Ғалым Марк Берфорд "When I Wake Up In Glory" әнін "жазушы ретінде мансабының ең үлкен жетістіктерінің бірі" деп мақтайды, бірақ Хейлбут оның Колумбиядағы "When the Saints Go Marching In" және "The Lord's Prayer" әндерін "керемет емес материал" деп атайды. Джексон оның дыбысы коммерцияланғанын мойындап, кейбір жазбаларды "тұздалған су" деп атады. Оның әндерінің тақырыптары сырттай діни болғандықтан, кейбір сыншылар кейде оның орындалуының жанды еместігін айтты. Джексонның Колумбиямен келісімшартын жасауға көмектескен Джон Хаммонд, егер ол олармен келісімшарт жасаса, оның қара нәсілді жанкүйерлерінің көпшілігі музыкамен жақсы қарым-қатынаста болмайды деп айтты. Бұл шындыққа айналды және нәтижесінде Джексон Колумбия жазбалары үшін өзінің ерекше орындау стилін жасады, ол тікелей концерттерінен едәуір ерекшеленді, ол шіркеулерде де, концерт залдарында да жанды және қуатты болды. Тікелей концерттерде Джексон өзінің физикалық ерекшелігімен және көрермендермен ерекше эмоционалды байланысымен танымал болды. "Нью-Йорк Таймс" газетінде ол "көрнекті, сәнді, тіпті керемет әйел, [бірақ] ол өнер көрсеткен кез келген ортада көзге түсетін керемет беделге ие болды" делінген. 1950-ші жылдардағы бір шоу кезінде шапанмен бірге парик киіп жасаған тәжірибесі сәтсіз аяқталды, өйткені әнші тым жарықтап, орындаудың ортасында оны тастап кетті. Энтони Хейлбут "оның кейбір қимылдары бірден рухтардың иеленуін білдіретін, өте әсерлі" деп жазады және оның өнерлерін "шындығында қорқынышты" деп атайды. Махалия әндерін қатты күйге келтіріп, оларды айқайлап-шулап шығаруға мәжбүр етеді. Оларды орындағанда ол тізе бүгіп жырлайды, оның тарамыштары жын-перілер...

Милдред құламасы

1946 жылға дейін Джексон жазу және гастрольдер үшін түрлі пианистерді пайдаланды, өзіне ыңғайлы және қол жетімді кез келген адамды таңдайтын. Карьерасы дамыған сайын, оған кез келген сәтте қол жетімді, оныңмен бірге импровизациялай алатын, бірақ діни музыканы жақсы білетін пианист қажет болды. Джексон мұндай пианистті Милдред Фоллс (1921–1974) тұлғасында тапты, ол 25 жыл бойы оны сүйемелдеді. Фолс Джексонның сарындасының маңызды бөлігі және оның табысының кілті ретінде танылады. Ол Миссисипи штатының Магнолия қаласында Милдред Картер болып дүниеге келді, отбасының тік пианиносында ойнауды үйреніп, шіркеу хорларымен жұмыс істеді және евангелиелік әншілер тобымен Калифорнияға көшті. 1947 жылы ажырасқаннан кейін ол Чикагоға оралды, онда Джексонның көп жылдық серігі Роберт Андерсон арқылы оған Джексонға жіберілді, ол оны қысқаша оқытудан өтті. Жаңа материалдарды іздеу үшін Джексон ай сайын 25-30 композиция алатын. Фолс оларды Джексонға "әннің мәнін түсінуі" үшін орындады. Таңдау жасалғаннан кейін Фолс пен Джексон әр композицияны жаттап алды, бірақ Джексонмен гастрольде жүргенде Фолс импровизациялауға міндетті болды, себебі Джексон ешқашан әнді екі рет бірдей орындамады, тіпті репетициядан кейін бірнеше сағат немесе минуттар өткен соң да. Фолс Джексонның қимыл-қозғалысын және аузын қадағалауға мәжбүр болды, себебі фортепиано пернелеріне қараудан оның ырғағымен бірге жүру оңай болды. Әннің басында Фолс бір тоналдықта бастап, Джексонның қолдарының сигналдарымен тоналдықты өзгертіп, әнге дұрыс тоналдықты табуға тырысты. Фолс еске алды: "Махалия құлағына дәл нені естігісі келгенін естігенше күтетін, бірақ естіген соң үйді қиратып тастайтын". Студс Теркель Фолсты классикалық әншілер Лотте Леман және Дитрих Фишер-Дискауға сүйемелдеген Пол Улановский мен Джеральд Мурмен салыстырды. Ральф Эллисон Фолс пен Джексонды "динамикалық дуэт" деп атады, олардың 1958 жылғы Ньюпорт джаз фестиваліндегі өнері "Басси тобының күтетін ырғақты күшін" тудырды. Бұл қуаныш, шаттық және ән-күй, бірақ бұл діни музыка еді. Эллисонның сөзіне сүйенсек, Фолстың оң қолы Джексонның вокалымен үнемі "әңгімелесіп" тұратын оркестрдегі мүйіздердің орнын басты. Оның сол қолы музыкаға "серпіліс беру үшін, қадамдық және рагтаймдық ойнауға тән" бастық сызықты қамтамасыз етті. Энтони Хейлбут түсіндірді: "Чикаго хорының стандарттары бойынша оның аккордтары мен темпі ескірген, бірақ олар әрқашан Махалияның ырғағына сәйкес келетін нәзік рокты тудыратын".

Музыка туралы

Джексонның ықпалы қара нәсілділердің евангелистік музыкасында ең зор болды. 1930 жылдары Салли Мартин, Роберта Мартин, Вилли Мей Форд Смит, Артелия Хатчинс және Джексон АҚШ-тың шіркеулерінде өнер көрсету арқылы евангелистік блюз стилін таратуға көмектесті. 15 жыл бойы жанр салыстырмалы түрде оқшауланған күйде дамыды, хорлар мен солистер шіркеулерде, жаңарту жиындарында және Ұлттық баптистік конвенция (NBC) отырыстарында өнер көрсетті. Онда музыканттар, ән жазушылар мен дін қызметкерлері музыкамен бөлісіп, сауда жасады. NBC төрт миллион мүшеден тұратын, Джексонның жас кезінде үйренген және мансабында пайдаланған материалдық базаны қамтамасыз ететін желі болды. Джексон евангелистік блюз жанрында алғашқы солист болмаса да, тарихшы Роберт Марович оның "Move On Up a Little Higher" әнімен жеткен жетістігін Чикаго шіркеулеріндегі шағын қозғалыстан евангелистік музыканы бүкіл елде коммерциялық тұрғыдан табысты жанрға айналдырған оқиға деп атады. 1945-1965 жылдар аралығындағы "Евангелиелік музыканың алтын ғасыры" радиода, пластинкаларда және светтік концерттерде ондаған евангелистік музыка орындаушыларын таныстырды. Джексонның табысын NBC оның ресми солисті етіп тағайындау арқылы мойындады, және ол өте бәсекелестікке толы және кейде аумақтық талаптарға ұшырайтын музыканттар қатарында ерекше құрметке ие болды. Маровичтің сөзіне қарағанда, ол "евангелистік музыканың бірлік символы болды және барлық жерде құрметпен қабылданды". Алайда, көптеген жаңа жанкүйерлер үшін "Махалия евангелистік музыканың дауысы, бейнесі және рухани символы болды", - дейді Хейлбут. Реймонд Хоррикс былай деп жазады: "Оның діни сенімдерінен өзгеше, тіпті діни сенімдері жоқ адамдар да оның әніне әсерленіп, назар аударады. Ол, дерлік жеке күшімен, қара нәсілділердің евангелистік әндеріне кеңінен қызығушылық тудырды". Ақ джаз және блюз жанкүйерлері одан не айтатынын анықтауды жиі сұрағандықтан, ол евангелистік музыканың ең белгілі қорғаушысына айналды: "Блюз – үмітсіздік әндері. Евангелистік әндер – үміт әндері. Евангелистік ән орындағанда, жаман нәрселерге ем бар деген сезім пайда болады. Блюзбен аяқтағанда, тынығуға ештеңең қалмайды". Евангелистік музыка кең аудиторияға қолжетімді болған сайын, оның стильдік элементтері халық музыкасында кеңінен таралды. Музыканың барлық түрлерін ұнататын Джексон рок-н-роллдың эмоционалдық күшін елуші жылдардағы пентикосталдық әнмен байланыстырды. Оның Decca пластинкаларында алғаш рет Хаммонд органның дыбысы пайда болды, көптеген имитациялар тудырып, нәтижесінде ондаған жылдар бойы оның дыбысы халық музыкасында, әсіресе жанды дыбысты шақыратын музыкада қолданылды. Алғашқы R&B және рок-н-ролл әншілері Джексон мен оның евангелистік әншілер тобы қолданған тәсілдерді пайдаланды, соның ішінде экстаздық мелизма, айқайлау, ыңқылдау, қол шапалақтау және аяқтап тастау. Хейлбут былай деп жазады: "Чак Берри мен Фатс Доминоны қоспағанда, евангелистік музыканың үлкен солистерінен өнерін үйренбеген рок-н-ролл әншісі жоқ деуге болады". Бала кезінен Джексонды зерттеген және оның жерлеу рәсімінде "Құлыма алыңыз, қымбат ием" әнін орындаған Франклин, 2010 жылы жарияланған Rolling Stone журналының "Барлық уақыттың 100 ең үздік әншісі" тізімінде бірінші орынға ие болды. Оның ықпалына қарамастан, Джексон евангелистік музыканың зайырлы мақсаттарда қолданылуына наразы болды, R&B және соул музыкасын бұзылу деп есептеді, музыканы пайдаланып ақша табуды жөнсіздік деп санады.

Қара адамның жеке басы туралы

Джексонның жетістігі қара американдықтардың жеке басына, әсіресе ақ қоғамға оңай бейімделе алмағандарға терең әсер етті. Ол және госпел-блюз 1950-ші жылдарға дейін қара жоғары топтың өкілдері тарапынан сынға ұшырағанымен, орта және төмен таптық қара американдықтар үшін оның өмірі – жыртық киімнен байлыққа дейінгі оқиға болды, онда ол ақ адамдардың арасында өзін-өзі кешірмей, табиғи және ыңғайлы ұстады. "Өмірді еліктеу" фильмінде ол жерлеу әншісі рөлінде қайғыны бейнеледі, ол – жүрек ауруынан қайтыс болған Энни кейіпкері. Ғалым Джохари Джабир бұл рөлде: «Джексон ғасырлар бойы қара нәсілді әйелдердің айтылмаған шаршауын және ұжымдық қапастығын жасайды» деп жазады. Ол өзінің музыкасы арқылы үміт сырғатып, қара американдықтардың талмайтын күштерін жырлады. Бірақ Джексонның музыкалық әсерлеріне, қарапайым тіліне және интонациясына қарапайым американдықтардың құштарлығы Андерсонның еуропалық музыкаға ден қоюымен және жоғары әдептілігімен қатысты болды. Сұхбаттарында Джексон өзінің стилінің қалыптасуына үлкен үлес қосқан қара мәдениетінің элементтерін атап өтеді: шіркеулерде естіген құлдық дәуірінен қалған әндер, Жаңа Орлеан көшелеріндегі сатушылардың жұмыс әндері, сондай-ақ блюз бен джаз топтары. 1952 жылы Эд Салливанның "Toast of the Town" бағдарламасындағы алғашқы ұлттық теледидардағы өнер көрсетуінде ол шынайы госпел-блюз шырқады, бұл Огайо штатының Дейтон қаласында оның құрметіне 50 000 қара нәсілді қатысушымен үлкен шеру өткізуге себеп болды – бұл сол кезде Гарри Трумэннің сайлауалды жинына келген адамдардан көп болды. Бірде ол қуаныштан "Даңқ болсын!" деп айқайлады, содан кейін дереу: "Кешіріңіз, CBS, қайда екенімді білмедім" деді. Малкольм Х Джексонды «негрлерді әйгілі еткен алғашқы негр» деп атады. Ақ радио жүргізушісі Стэдс Теркель Джексонның жазбаларын тапқанша, оның үлкен қара тыңдарманы бар екенін білгенде таң қалды. Ол: «Мен бір сәтте Махалия Джексонды өзім ашқандай ойладым» деді. Джаз композиторы Дьюк Эллингтон, 1952 жылдан бері Джексонның жанкүйері болған, оны 1958 жылғы "Black, Brown and Beige" альбомына, американдық қара өмір мен мәдениетіне арналған құрмет ретінде шақырды. Джексон тек госпел әндерін орындауды шешкендіктен бастапқыда бұл ұсыныстан бас тартты, бірақ Эллингтон 23-ші псаломды импровизациялауын сұрағанда ол келісті. Ол альбомдағы Эллингтонның "Come Sunday" композициясының вокалдық нұсқасында орындалды, ол кейін джаз стандартына айналды. Ол концерттік залдарда көбірек уақыт өткізе бастағаннан кейін де, қара шіркеулеріне барып, олар үшін тегін концерттер беріп, қауымдастармен және басқа госпел әншілерімен байланыс орнатуды жалғастырды. Қара байлығы мен капиталын қара адамдарға қайта инвестициялау қажет деп сенген Джексон өзінің тауық мейрамханаларын қара иелігінде және басқарылатындай етіп жобалады. Ол 1969 жылы «Қара әйелдерге құрмет» атты концерт ұйымдастырды, оның түсімі қара жастарға колледж стипендияларын беруге арналған қорына берілді. Оның қазасынан кейін әнші Гарри Белафонте оны «Америка Құрама Штаттарындағы ең күшті қара әйел» деп атады және «оған жауап бермеген бірде-бір далалық жұмысшы, бірде-бір қара жұмысшы, бірде-бір қара зиялы болған жоқ» деді.

Құрметтер

+ Award name Nominee / work Year Result / notes Grand Prix du Disque from Académie Charles Cros "I Can Put My Trust In Jesus" 1951 Grammy Award Everytime I Feel The Spirit 1961 Great Songs of Love And Faith 1962 How I Got Over 1976 Make A Joyful Noise Unto the Lord 1963 Guide Me, O Thou Great Jehovah 1969 I Sing Because I'm Happy, Volumes 1 And 2 1980 Grammy Lifetime Achievement Award 1972 Ұлттық жазбалар тізілімі "Move On Up a Little Higher" 2005 Ұлттық жазбалар тізілімі Конгресс кітапханасы "мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды" деп есептейтін дыбыс жазбаларын қамтиды. Grammy Hall of Fame "Move On Up a Little Higher" (1947) 1998 "Take My Hand, Precious Lord" (1956) 2012 "His Eye Is On the Sparrow" (1958) 2010 Gospel Music Hall of Fame 1978 Голливуд Даңқы залы 1988 6840 Голливуд бульварында орналасқан жұлдыз Рок-н-ролл Даңқы залы 1997 Луизиана Музыка Даңқы залы 2008 Rhythm and Blues Music Hall of Fame 2020 Құрметті докторлық дәрежелер Линкөлн колледжі 1963 Гуманитарлық ғылымдар докторы Мэримаунт колледжі, Тарритаун (қазір Фордхэм университеті) 1971 Музыка докторы ДеПол университеті 1967 Лауреаттар жиыны Басқа Махалия Джексон өнер орталығы, Жаңа Орлеан 1973 жылы құрылған Кішкентай планета 65769 Махалия 1995 жылы аталды Rolling Stone′s The 200 Greatest Singers of All Time 2023 № 28