Кіріспе

Америкалық химик (1874–1943)

Хамильтон Перкинс Кэди (2 мамыр 1874 – 26 мамыр 1943) – американдық химик. 1907 жылы Дэвид Макфарландпен бірлесіп, гелийді табиғи газдан бөліп алуға болатынын анықтаған.

Ерте өмір

1874 жылдың 2 мамырында Кейди Канзас штатының Скидди қаласында туды. Ол Перкинс Илья Кейди мен Элла Фалькенберидің ұлы.

Білім

Карлтон колледжін бітіргеннен кейін, ол Миннесота штатының Нортфилд қаласындағы Канзас университетіне түсті, онда 1897 жылы А.Б. (бакалавр) дәрежесін, ал 1903 жылы Ph.D. (философия докторы) дәрежесін алды. Оқудың соңғы жылында ол сұйық аммиактағы тұздардың ерітінділерінің электр өткізгіштігін зерттеу бойынша алғашқы тәжірибелер жүргізіп, жаңа және жемісті зерттеу саласын ашты. Бұл аммиак қосылыстары жүйесін әзірлеудегі алғашқы қадам болды, ал Эдвард К. Франклин мен Чарльз А. Краустың кейінгі еңбектерінің арқасында бұл концепция американдық химиялық жетістіктерінің маңызды бір бөлігіне айналды. Бакалавриатты аяқтағаннан кейін ол стипендия, содан кейін Корнелл университетінде стипендия алды, онда 1897-1899 жылдары Уайлдер Д. Банкрофттың жетекшілігімен зерттеулер жүргізді.

Мансап

1899 жылы Кэди Канзас университетіне химия пәнінің ассистент-профессоры болып оралды және Франклинмен бірлесіп сұйық аммиакпен жұмысын жаңартты, осы ортада концентрациялық жасушаларды зерттеуді қамтитын диссертациялық жұмысты жүзеге асырды. 1903 жылы Франклин Стэнфорд университетіне шақырылғанда, Кэди Канзаста оның бейорганикалық және физикалық химия курстарын доцент ретінде жалғастырды. 1911 жылы ол профессор дәрежесіне көтеріліп, 1920 жылы кафедра меңгерушісі болып тағайындалды және 1942 жылға дейін профессор-эмеритус атағымен зейнеткерлікке шықты. Оның ең маңызды еңбегі – гелий газының алғашқы өнеркәсіптік көзін табу және дамыту болды. 1903 жылы оған Канзас штатының Декстер қаласынан алынған, тұрақты түрде қыздырылмаса жағуға болмайтын табиғи газды талдау тапсырылды. Дэвид Макфарлендпен бірлесіп, ол газдың құрамында шамамен 12% гелий бар екенін анықтады. Осыған дейін табиғи газдың құрамында гелий табылмаған, бірақ 1894 жылы гелийдің Жерде бар екендігі және атмосферадан және минералдардан шағын мөлшерде алуға болатындығы анықталған. Кэди кейіннен Техас және Колорадода гелий қоры табылганда консультант ретінде тартылды. 1917 жылы ол гелийге қатысты эксперименттерді бастаған АҚШ Тау-кен бюросының кеңесші химигі болып тағайындалды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген талдау және зерттеу жұмыстарын жүргізді, оның нәтижелері үкімет салған гелий зауыттарының жобаларына әсер етті. Сонымен қатар, ол гелий мен сутегі қоспаларының тұтанатын шектерін зерттеу және гелийдің шар матасы арқылы өту қабілетіне қатысты бірқатар тәжірибелер жүргізді. 1933 жылы ол мұржа газдарын тоңазытқыш құралын жасау үшін пайдалану процесін әзірледі. 1936 жылы ол газ тығыздығын Вестфаль таразысының модификацияланған түрі арқылы дәл өлшеудің жаңа әдісін жасады. Бұл өнертабыс газдардың молекулалық салмағын басқа әдістерге қарағанда жоғары жылдамдықпен және дәлдікпен анықтауға мүмкіндік берді. Зерттеудегі жетістіктеріне қарамастан, Кэдидің өмірлік жұмысы оқыту болды. Оның курстары бүкіл елде танымал болды және оның көптеген түлектері ғылыми салаларда үлкен жетістіктерге жетті. Ол Эдгар Генри Саммерфилд Бейлимен бірлесіп «Сәйкес талдауды зерттеуге арналған зертханалық нұсқаулық» (1901), «Бейорганикалық химияның қағидалары» (1912) және «Жалпы химия» (1916) кітаптарының авторы болды. Ол Америка ғылымын дамыту қауымдастығының және Америка химия қоғамының мүшесі болды.

Жеке

1900 жылы 5 маусымда Кейди Джордж Галлаптың қызы Стелла Корнелия Галлапқа үйленді. Олардың үш баласы болды: Рут Кэролайн, Джордж Гамильтон және Хелен Фрэнсис. 1943 жылы 26 мамырда Кейди Канзас штатының Лоренс қаласында қайтыс болды. Кейдидің өмірі 69 жылды құрады.