Кіріспе

Британдық химик, алғашқы синтетикалық бояуды кездейсоқ ашқанымен танымал. Органикалық химик және Уильям Генри Перкиннің ұлы, сэр Уильям Генри Перкин (12 наурыз 1838 – 14 шілде 1907) – британдық химик және кәсіпкер, ең алдымен анилиннен жасалған алғашқы коммерциялық синтетикалық органикалық бояу – мавеинді кездейсоқ ашқаны үшін белгілі. Безгекті емдеу үшін хининді синтездеуге тырысқанымен сәтсіз аяқталса да, 18 жасында бояулар саласында жетістікке жетті. Перкин бояуды өнеркәсіптік түрде шығару үшін завод құрды. Лидс университетінің бизнес тарихы профессоры Ли Блажик: «Синтетикалық органикалық химия өнеркәсібінің негізін қалап, Перкин сән әлемін революциялауға көмектесті» дейді. Джордж Перкиннің жеті баласының ең кішісі, табысты ағаш шебер. Оның анасы Сара – шотланд тегінен шыққан және бала кезінде Шығыс Лондонға көшіп келген. Ол Джеймс Кук, Томас Джефферсонның анасы Джейн Рэндольф Джефферсон және Джон Уэслимен байланысты Шэдвеллдегі Сент-Полс шіркеуінде крещениеден өтті. 14 жасында Перкин Лондон қалалық мектебіне қабылданды, онда оған Томас Холл сабақ берді, ол оның ғылыми қабілеттерін дамытып, химия саласында мансап қууға ынталандырды. Сол кезде химия әлі де жаңа сабақ болатын: маңызды элементтер ашылғанмен және көптеген қосылыстардағы элементтердің пропорцияларын талдау әдістері бар болса да, қосылыстардағы элементтердің орналасуын анықтау қиын мәселе болып тұрды. Хофманн малярияны емдеу үшін қолданылатын, қымбат бағалы табиғи зат – хининді синтездеудің қалай мүмкін болатыны туралы гипотеза жариялаған еді. Бояуды ойлап тапқаннан кейін Перкин оны өндіру үшін капитал табу, арзан бағамен өндіру, мақта матасын бояу үшін бейімдеу, коммерциялық бояушылардың арасында қабылдануын қамтамасыз ету және оған қоғамдық сұранысты қалыптастыру мәселелерімен бетпе-бет келді. Ол осы барлық салаларда да белсенділік танытты: әкесінен капитал жинауға, ал ағаларын зауыт салуға көндірді; мақтаға арналған бекіткіш құралды ойлап тапты; бояу өнеркәсібіне техникалық кеңес берді және өнертабысын жариялады. Ұлыбританиядағы Виктория патшайымы мен Франциядағы Наполеон III-нің әйелі Евгения патшайымы да осыған ұқсас түсті таңдағанда, сондай-ақ көп мата қолданылатын кринолин белдіктер сәнге енгенде, қоғамдық сұраныс артты. Барлығы сәтті аяқталды: Перкин көп еңбекпен және сәтті уақыт таңдап байлыққа ие болды. Оның өсиеті 1907 жылғы 28 тамызда 86 231 фунт стерлинг 11 пенниге расталды (шамамен £ тең).

Отбасы

Перкин 1859 жылы Джон Лиссеттің қызы Джемима Гарриетке үйленді, одан екі ұлы болды (Уильям Генри Перкин және Артур Джордж Перкин). Перкин 1866 жылы Хельман Моллвоның қызы Александрина Каролинаға екінші рет үйленді. Олардың бір ұлы (Фредерик Моллво Перкин) және төрт қызы болды. Барлық үш ұлы да химик болды. Ол 1906 жылы рыцарь атағын алды және сол жылы оның маувеинді ашқандығының 50 жылдығын еске алу үшін құрылған алғашқы Перкин медалімен марапатталды. Ол 1884-85 жылдары Химия өнеркәсібі қоғамының президенті болды. Перкин 46 жыл бойы былғары сатушылар компаниясының мүшесі болды және 1896-97 жылдары компанияның басшысы болып сайланды. Бүгінде Кэйбл-стриттегі Перкиннің үйі орналасқан жерді, Кинг-Дэвид-Лейнмен қиылысатын жерде, және Гринфордтағы Перкин фабрикасын көк тақталар көрсетеді. Эдвард Райлтон Каттернс (1838–1909) салған портрет Стратклайд университетіне тиесілі. 2018 жылдың 12 наурызында Google іздеу жүйесі Перкиннің 180 жылдығына арналған Google Doodle-ді көрсетті.

Уильям Перкин орта мектебі

2013 жылы Гринфордта Уильям Перкин ағылшын шіркеуінің жоғары мектебі ашылды. Мектепті Твифорд шіркеуі академиялық сенім қоры (сонымен қатар Твифорд шіркеуі жоғары мектебін де басқарады) басқарады. Мектеп Уильям Перкиннің құрметіне аталған, ал оның мовеин ашқандығына құрмет ретіндей, мектеп формасы мен түс схемасы лила түсінде жасалған.

Лондон Императорлық колледжі

2007 жылдан бастап, Лондон Император колледжі өз Корольдік жарғысын алғаннан бері, колледждің академиялық киімдері Перкиннің еңбегін құрметтеу мақсатында күлгін түспен жасалған. 2015 жылы колледж президенті, профессор Элис Гаст: «Күлгін түс – бұл талпыныс пен жаңалықтарды ашу рухын, сондай-ақ Император колледжінде білім алған және тәлім алған адамдарға тән қауіп-қатерге баратын мінез-құлқының символы» деді.