Кіріспе
FIBA EuroBasket 1939 жылғы баскетбол чемпионаты FIBA EuroBasket 1939 деп аталатын FIBA Еуропа чемпионаты FIBA баскетбол федерациясы өткізген үшінші FIBA EuroBasket аймақтық баскетбол чемпионаты болды. Жарысқа Халықаралық баскетбол федерациясына (FIBA) мүше 8 ұлттық команда қатысты. Каунас спорт залында өткен турнирді қорғаныстағы чемпион Литва өткізді.
The 1939 FIBA European Championship, commonly called FIBA EuroBasket 1939, was the third FIBA EuroBasket regional basketball championship, held by FIBA. Eight national teams affiliated with the International Basketball Federation (FIBA) took part in the competition. Defending champions Lithuania hosted the tournament, held in Kaunas Sports Hall.
Билеттер
Билеттер сол кезде қымбат бағамен сатылатын: бір орынға 2,5-5 лт, ал тік орынға 1,5-2 лт.
Өткізу орны
Ең қиын мәселелердің бірі - үшінші Еуропа баскетбол чемпионатының ойындары қайда өткізілуі керек болды. Бірінші Еуропа чемпионаты бастапқы бейімделген көрме залында, екіншісі - бейімделген бұрынғы зауыттық үй-жайларда өтті. Біріншіден, сол кездегі Мемлекеттік соттың (қазіргі Дарий мен Гиренас стадионы) ішінде жаңбырдан қорғайтын, ілмекті шатырлы жабыны бар ашық алаңда ұйымдастыру туралы ой болды. Дегенмен мұндай ғимарат Литва үшін де, FIBA үшін де қолайлы емес еді. Баскетбол ойындарына арналған толығымен жаңа спорт залын салуға шешім қабылданды. Анатолий Розенблиумас 11000 адамдық (3500 орындық) баскетбол залының жобасын жасады. Оның құны шамамен 400 000 лираны құрады, алайда ешкім оның қажеттілігі мен құрылыс барысына наразылық білдірген жоқ. Каунас спорт залы уақытында салынды. Көптеген еріктілер құрылыс жұмыстарына қатысты. Олардың бірі Донатас Банионис былай деп есіне алады: "Мен 1939 жылы Каунаста өткен Еуропа чемпионатын есіме түсіремін. Содан кейін Каунас спорт залы салынды. Турнир қарсаңында достарымнан білгенімдей, орындықтарды нөмірлеу үшін көмекшілер керек. Ойынға тегін қатысуға уәде берілді. Бұл біз үшін, балалар үшін, таңғаларлық оқиға болды. Ойынға ең арзан билет 10 литвалық лираға сатылады. Сондықтан спорт залының орындықтарын бояумен санап шықтым".
Ашылу және жабылу салтанаттары
1939 жылғы Евробаскеттің ашылу рәсімі 1939 жылы 21 мамырда өтті. Тәуелсіз литвалық спорт тарихшысы Йонас Нарбутас былай деп жазды: "Әрине, жарысқа деген қызығушылық өте зор болды. Бірақ, тіпті осындай үлкен оқиға да осындай үлкен жамағатты тартады деп елестету қиын. Бүкіл Каунас Ұлттық стадионға жүзіп келгендей болды. Витаутас төбесіне жаяу, көлікпен көптеген адамдар келіп жатты. Ұрпақтар залына жүзіп келді: сұр басына жақын жерде оның қартайған ұлы балаларымен бірге болды, үлкенді-кішілі, барлық жастағы және касталар жүзіп келді. Залда 10 мың адам баспана тапқан. Бұл жерде одан да көп орын болатынына күмәнім бар. Ашылу және жабылу салтанатына 20 000 билет сатуға мүмкіндік болды". Ашылу салтанатын Литва президенті Антанас Сметонаның сөзі бастады.
Командалар және олардың құрамы
Алғашында шақыру қағаздарын жібергеннен кейін 17 ел байқауға қатысуға ниет білдірді. Тіпті баскетболдан Ұлыбритания, Түркия және Германия жаңадан келгендер оған қатысуды жоспарлады. Осыған байланысты, бір почта маркасында 17 елдің туы болды. Алайда Каунас барлық еуропалық елдердің қонақтарын күтіп тұрған кезде, Еуропаны екінші дүниежүзілік соғыстың арманы айналып жүрді. Бұл жағдайды өзгертті, жоспарланған 17 елдің кейбіреулері турнирге қатысуға қызығушылық танытпады. Сегіз команда келді. Осыған қарамастан, 1937 жылғы Еуробаскеттің барлық күшті командалары қатысқан (Литва, Италия, Франция). Чемпионаттың беделін өте қабілетті Балтық елдерінің командалары (Латвия, Эстония) қатысқанда арттырды. Командалардың көпшілігі Каунасқа нығайтылған күйінде келді: Литва, Польша, Эстония, Латвия, Италия құрамаларында Америка Құрама Штаттарында оқуды аяқтаған эмигранттар болды. Барлығы "Бұл спортқа биік (шектеусіз) дене биіктігі бар ойыншылар қатыса ала ма?" деген сұраққа қызығушылық танытты. Ол кезде ФИБА-ның ойыншыларды екі топқа бөліп отырған ережесі бар еді: 1,90 метрден төмен және 1,90 метрден жоғары. Алайда бұл ереже іс жүзінде ешқашан қолданылған жоқ. Екі командада 1,90 метрден жоғары биіктіктегі ойыншылар болды: Эстония (Ральф Викстен 1,98 метр) және Литва (Пранас Любинас 2,00 немесе 2,01 метр). ФИБА техникалық комитеті жарыстан бір күн бұрын барлық биіктіктегі ойыншыларға бәсекеге қатысуға рұқсат беру туралы шешім қабылдады.
Нәтижелер
1939 жылғы байқау өте қарапайым форматта өтті. Әр команда бір-бір командамен бір рет ойнады. Жеңіс 2 балл, ал жеңіліс 1 баллға тең. Рейтинг осы көрсеткіштерге негізделген. Байланыстылықтарды жеңіс есебі бойынша бұзған. Жеңімпаз Литва командасы болды. Соңғы уақытта ең маңызды матч Литва мен Латвия арасындағы бірінші тур болды. Литва 1 ұпай айырмашылығымен жеңіске жетті, бұл чемпионаттың ең үздік жеңісі болды. Екі ел арасындағы қарым-қатынас соншалықты нашарлап, 1939 жылы өткен Балтық кубогының футбол турнирі тоқтатылды.
Қорытынды рейтинг
Рангы командасы Pld W L PF PA PD Pts 770396137+25914 752353163+19012 752242216+26124.743265216+49115.743286167+119116.725225216+997.7162343−18188.70770541−4717 Ақпарат көзі: fibaeurope. com
Source: fibaeurope. com
Командалар тізімі
Литвалық Любинас бұған дейін 1936 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында АҚШ баскетбол құрамасының құрамында алтын медаль жеңіп алған. 1. Жасырын Литва: Пранас Любинас, Миколас Ружгис, Феликс Кряучиунас, Леонас Балтрунас, Зенонас Пузинаускас, Артурас Андрулис, Пранас Мажеика, Леонас Петраускас, Евгениус Никольскис, Витаутас Норкус, Юргис Юргела, Миндаугас Шлиупас, Витаутас Будриунас, Витаутас Лесчинскас (машықтырушы: Пранас Любинас) 2. Латвия: Висвальдис Мельдерис, Карлис Аренц, Янис Граудиньш, Теодорс Гринбергс, Максис Казакс, Альфредс Крауклис, Вольдемарс Шмитс, Юрис Соловьовс, Александр Ванагс, Карлис Сатиньш (тренері: Вальдемарс Бауманис) 3. Польша: Пауэль Сток, Богдан Бартосевич, Ежи Греголайтис, Флориан Гжеховиак, Здзислав Каспржак, Эварист Лой, Станислав Павловский, Збигнев Решич, Ежи Россудовски, Ярослав Смигельский (машыны: Валентий Кляйзейко) 4. Франция: Роберт Буснел, Владимир Фабрикант, Анри Лесмайо, Фернан Прудом, Жан Жан, Этьен Роланд, Эмиль Фрезо, Роберт Коху, Морис Мерц, Абель Гравиер, Андре Амброуз, Гастон Фаллер, Габриэль Гоннет, Александр Катлама (тренер: Пол Гейст) 5. Эстония: Хайно Вескила, Эвальд Махл, Оскар Эрикссон, Ральф Викстен, Георг Виноградов, Эрих Алтосаар, Артур Амон, Ханс Юруп, Вальдеко Вальдмее, Герберт Тиллеманн (тренер: Герберт Нийлер)
2. Latvia: Visvaldis Melderis, Kārlis Arents, Jānis Graudiņš, Teodors Grīnbergs, Maksis Kazāks, Alfrēds Krauklis, Voldemārs Šmits, Juris Solovjovs, Aleksandrs Vanags, Kārlis Satiņš (Coach: Valdemārs Baumanis)
3. Poland: Paweł Stok, Bogdan Bartosiewicz, Jerzy Gregołajtis, Florian Grzechowiak, Zdzisław Kasprzak, Ewaryst Łój, Stanisław Pawlowski, Zbigniew Resich, Jerzy Rossudowski, Jarosław Śmigielski (Coach: Walenty Kłyszejko)
4. France: Robert Busnel, Vladimir Fabrikant, Henri Lesmayoux, Fernand Prudhomme, Jean Jeammes, Etienne Roland, Emile Frezot, Robert Cohu, Maurice Mertz, Abel Gravier, Andre Ambroise, Gaston Falleur, Gabriel Gonnet, Alexandre Katlama (Coach: Paul Geist)
5. Estonia: Heino Veskila, Evald Mahl, Oskar Erikson, Ralf Viksten, Georg Vinogradov, Erich Altosaar, Artur Amon, Hans Juurup, Valdeko Valdmäe, Herbert Tillemann (Coach: Herbert Niiler)