Кіріспе

Балалардың мінез-құлқы мен дамуын зерттеу, топырақтарды зерттеу.

Педология (педология) – балалардың мінез-құлқы мен дамуын зерттеу (педагогикадан – оқыту өнері немесе ғылымынан, және педиатриядан – балалар медицинасы саласынан өзгеше). Педология көбінесе жеке зерттеу саласы ретінде мойындалмайды; сондықтан педологтар деп аталатын көптеген мамандар педагогтар, психологтар, педиатрлар сияқты мамандықтармен айналысады. Педологияның жеке зерттеу саласы ретінде танылмауына себеп болатын тағы бір фактор – ғалымдар педология саласына үлес қоса отырып, бірнеше сала бойынша жұмыс істей алады. Мысалы, Жан Пиаже балалардың танымдық дамуы туралы теориялары арқылы педологияны зерттеуге үлес қосты; алайда, Пиаже көбінесе даму психологы ретінде танылады.

Педологияның пайда болуы

Психология мен педагогикадағы бұл үрдістің бастауы 18-ші ғасырдың соңында педагогиканың негізін қалайтын психология саласының бөлінуімен байланысты, ол педагогикалық психология немесе "эксперименталды педагогикалық психология", "эксперименталды педагогика", "эксперименталды білім беру" деп аталды. Г. Стэнли Холл (1844–1924) педологияны жеке зерттеу ретінде дамытып, қазіргі заманғы білім беру психологиясының қалыптасуына зор үлес қосты. Америкалық зерттеуші Оскар Крисман 1893 жылы "педология" терминін ұсынды. 19-шы ғасырдың соңында педология балаларды жан-жақты зерттеу ретінде Еуропада танымал болды, бұл балаларды табиғаттану ғылымдарының әдісімен зерттеуге жасалған тытыру болды. 1909 жылы профессор Казимеж Твардовский Львов қаласында (қазіргі Украина) Педологиялық қоғамды ұйымдастырды. 1910 жылы ұқсас қоғам Краковта құрылды. 1911 жылы Бельгияның Брюссель қаласында педология саласындағы бірінші дүниежүзілік конгресс өтті, оған 22 елден өкілдер қатысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс (1914–1918) Батыс Еуропада осы зерттеудің дамуын тоқтатты. Педология ғылым саласы ретінде толыққанды дамымағандықтан, оның ауқымы мен құралдары туралы жалпы қабылданған түсінік жоқ. Боуи штатындағы Боуи мемлекеттік университеті (Мэриленд штаты) АҚШ-та педология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алғаш ұсынған университет болды. 2014 жылғы университет құжаты "педология мамандығы (қазір балалар мен жасөспірімдерді зерттеу)" деп аталады. АҚШ-тың көптеген университеттерінде педологиялық зерттеулер көбінесе "балалар дамуы" мамандығы аясында жүргізіледі.

Кеңес Одағындағы педагогика

Ресей империясында осы саладағы көрнекті дамытушы – Санкт-Петербургте 1901 жылы эксперименталды педагогикалық психология зертханасын құрған Нечаев Александр Петрович болды. Кеңес педологиясының негізін дәстүрлі түрде Владимир Бехтеревтің еңбегі деп есептейді; атап айтқанда, 1918 жылы ол Психологиялық институттар біріккен жерде Педология институтын құрды, ол Ми және психикалық қызметтерді зерттеу институтының құрамына кірді. Бұл ғылым 1920-1930 жылдары Кеңес Одағында қарқынды дамыды. "Педология" журналы шығарылды. Лев Выготский және Павел Блонский оның белгілі қолдаушылары болды. Педологтардың көптеген еңбектері құнды болғанымен, баланың психикалық дамуын болжау үшін жеткілікті негізделмеген сынақтарды қолдануға тым әуес болуы үшін бұл тәсіл қатты сынға ұшырады, сондай-ақ оның қалыпты деңгейін бағалаудағы кемшіліктері де сынға түсті. 1936 жылғы 4 шілдедегі ВКП(б) Орталық Комитетінің "Наркомпрос жүйесіндегі педологиялық бұрмалаулар туралы" арнайы қаулысымен ресми түрде айыпталып, тыйым салынды.