Кіріспе

Үнді актері (1950 жылы туған)

Насируддин Шах (20 шілде 1950 жылы туған) – үнді актері. Ол үнді параллель киносында белгілі және көптеген халықаралық туындыларда ойнаған. Мансабында ол көптеген сыйлықтарға ие болды, оның ішінде үш Ұлттық кино сыйлығы, үш Filmfare сыйлығы және Венеция кинофестиваліндегі «Үздік актер» үшін Volpi кубогы. Үндістан үкіметі үнді киносына қосқан үлесі үшін оны «Падма Шри» және «Падма Бхушан» ордендерімен марапаттады. 1982 жылы ол актриса Дина Патактың қызы, актриса Ратна Патакқа үйленді, олардан екі ұлы бар. Оның қарындасы актриса Суприя Патак, ол актер Панкадж Капурға үйленген.

Ерте өмір

Насируддин Шах 1950 жылғы 20 шілдеде Уттар-Прадеш штатының Барабанки қаласында Наваб отбасында дүниеге келген. Оның бес буын бұрынғы атасы – афғандық қолбасшы Жан Фишан хан, кейін Сардананың науабы атанған. Оның туыстарының арасында Икбал Әли Шах, Әмина Шах, Омар Әли Шах және Идрис Шах бар. Шах Аджмердегі Сент-Анселм мектебі мен Наиниталдағы Сент-Жозеф колледжінде білім алған. 1971 жылы Әлигарх мұсылман университетінің гуманитарлық факультетін бітірді және Делидегі Ұлттық театр мектебіне қатысты. Оның үлкен ағасы, генерал-лейтенант Замируддин Шах (зейнеткер), ПВСМ, СМ, ВСМ, әскери қызметте көрнекті мансапқа ие болды, ол Үндістан армиясының Армия штабы басшысының орынбасары қызметін атқарды, содан кейін Қарулы күштер трибуналының мүшесі және Әлигарх мұсылман университетінің вице-канцлері болып тағайындалды.

Мансап

Шах Нишант, Аакрош, Спарш, Мирч Масала, Альберт Пинто Ко Гусса Кён Ата Хай, Трикхал, Бхавни Бхавай, Джунун, Манди, Мохан Жоши Хазир Хо!, Ардх Сатья, Катха және Жане Би До Яаро сияқты фильмдерде ойнады. Ол алғаш рет Ражендра Кумар мен Сайра Бану қатысқан «Аман» (1967) фильмінде кішкентай рөлде ойнады. Шах 1980 жылы «Хум Панч» фильмімен Болливудтың бағытында белсенді жұмыс істеді. 1982 жылы Исмаил Шрофтың «Дил ахир дил хай» фильмінде Рахимен бірге ойнады. Оның маңызды фильмдерінің бірі – «Масум», 1983 жылы шықты және Найнатал қаласындағы Сент-Джозеф колледжінде түсірілді. Негізгі кинодағы келесі табысы 1986 жылы шыққан «Карма» көпжұлдызды фильмі болды, онда ол ардагер Дилип Кумармен бірге ойнады. Содан кейін «Ижазат» (1987), «Жалва» (1988) және «Батыр Хиралал» (1989) фильмдерінде басты рөлдерді ойнады. 1988 жылы ол әйелі Ратна Патакпен бірге Х.Р.Ф. Китингтің романдарының адаптациасы бойынша Мерчант Айворидің ағылшын тіліндегі «The Perfect Murder» фильмінде Инспектор Гот рөлін ойнады. Ол Адитья Панчолимен бірге «Мааламал» (1988) және «Game» (1993) фильмдерінде ойнады. Ол «Гхулами» (1985), «Тридев» (1989) және «Вишватма» (1992) сияқты бірнеше Болливуд фильмдерінде де ойнады. 1994 жылы актерлік мансабындағы 100-ші фильмі «Мохра» фильмінде жаман рөлді сомдады. Сол жылы Т.В. Чандранның «Понтан Мада» драмасы арқылы Малаялам киносына қадам басты. Фильмде феодалдық крепостной (Маммути сомдаған) мен отаршылдық жер иесінің (Шах сомдаған) арасындағы қарым-қатынас көрсетілген. Ол өнер мен коммерциялық фильмдер арасындағы шекараның азайғанына, әсіресе коммерциялық фильмдерді де түсіретін режиссерлердің көбеюіне сенді. 2000 жылы Шах Камал Хасанның «Hey Ram» фильмінде Махатма Ганди рөлін ойнады, бұл фильм Гандиге жасалған қастандықтың қылмыскер көзқарасынан көрсетеді. Шах «Икбал» фильмінде саңырау және мылқау баланың маскүнем жаттықтырушысы Мохит рөлін ойнады. Шах 1999 жылы Амир Ханның «Сарфарош» фильмінде Гүлфам Хасанды – ғазалшы, сонымен қатар террористік жоспарларды ұйымдастырушы ретінде сомдады, ал 2008 жылы Нейрадж Пандейдің «A Wednesday» фильмінде ойнады. Шах 2001 жылы «Monsoon Wedding» және 2003 жылы Шон Коннеримен бірге түсірілген «The League of Extraordinary Gentlemen» (Голливудтық бейімдемесі) сияқты халықаралық жобаларда да жұмыс істеді, онда ол Капитан Немо рөлін ойнады. Оның сомдаған Капитан Немосы графикалық романның дизайнына жақын болды, бірақ оның Немосы аздап маниялы болды. 2003 жылы Вишал Бхардвадждың Шекспирдің «Макбет» пьесасының үнді тіліндегі «Maqbool» бейімдемесінде, ал 2004 жылы Раджив Райдың «Asambhav» фильмінде Арджун Рампал мен Приянка Чопрамен бірге ойнады. Содан кейін ол «The Great New Wonderful» (2005) фильмінде жұмыс істеді. Шах 2009 жылы Асиф Мандвидің тәуелсіз комедиялық фильмі «Today's Special» фильмінде маңызды рөл ойнады. 2011 жылы Шах «The Dirty Picture» фильмінде ойнады. Ол Ануп Курианның «The Blueberry Hunt» фильмінде орманды жерде марихуана өсіретін жалғызбасты адамды сомдады, сондай-ақ Калки Коэчлинмен бірге «Waiting» фильмінде түсті, екеуі де 2016 жылы шықты. Шах пакистандық кинодағы алғашқы рөлін Шоиб Мансурдың «Khuda Ke Liye» фильмінде ойнады, онда ол эпизодтық рөлді сомдады. Оның екінші пакистандық «Zinda Bhaag» фильмі 86-шы «Оскар» сыйлығының «Ең үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясына ұсынылды.

Режиссер ретінде

Шах өзінің театр труппасымен Нью-Дели, Мумбай, Бангалор және Лахор сияқты қалаларда өнер көрсетті. Ол Лавендер Кумар, Исмат Чугтай және Саадат Хасан Манто жазған пьесаларды қойды. Оның кинорежиссер ретіндегі тұңғыш жұмысы – "Юн Хота То Кья Хота" фильмі 2006 жылы экранға шықты. Фильмде Конкона Сен Шарма, Пареш Рауал, Ирфан Хан, одан кейін жаңа актер Айша Такия, оның ұлы Имад Шах және оның ескі досы Рави Басвани сынды танымал актерлер ойнады.

Басқа ақпарат құралдары мен өнер түрлері

1977 жылы Шах, Том Альтер және Бенджамин Гилани «Motley Productions» атты театр тобын құрды. Олардың алғашқы пьесасы – Сэмюэл Беккеттің «Годоны күтуі», ол 1979 жылғы 29 шілдеде Притхви театрында қойылды. 1988 жылы Гүлзар режиссерлік еткен, Мирза Ғалибтің өмірі мен заманына арналған телесериалда ойнады, ол DD National телеарнасында көрсетілді. 1989 жылы ол Жавахарлал Нерудің «Үндістанды ашу» кітабы негізінде түсірілген «Bharat Ek Khoj» телехикаясында Маратха патшасы Шиваджи рөлін ойнады. 1990 жылдардың ортасында Шах «Turning Point» ғылыми бағдарламасының бірнеше бөлімін жүргізді. 1999 жылы Zee TV телеарнасындағы «Tarkash» сериалында арнайы агент рөлінде ойнады. Ол өткенімен байланысты қорқынышты террорист туралы ақпарат білетіндіктен қайта жұмысқа алынған, түс көрулерге берілген зейнеткер агенттің рөлін сомдады. «Sarfarosh» (1999) фильмінде ол қасқырдың екі жақтары бар рөлін ойнады – қазақша әндер орындаушы және Үндістандағы терроризмді қолдайтын пакистандық тыңшы. Ол балаларға арналған танымал аудиокітап сериясы «Karadi Tales»-те баяндаушы рөлін ойнаған алғашқы атақты актерлердің бірі болды. Әйелі Ратнамен бірге ол 2006 жылғы «Оскар» сыйлығына ұсынылған «Paheli» фильмінің баяндаушысы болды. 2017 жылы Шах киноға оралып, Торонто халықаралық кинофестивалінде арнайы көрсетілімде ұсынылған Шекспирдің «The Hungry» адаптациясында ойнады. Сонымен қатар, ол Вина Бакши режиссерлік еткен «The Coffin Maker» фильмінде де бас рөлді ойнады, бірақ ол фильм кең жұртшылыққа шығарылмады және жеке көрсетілімдерде ғана қалды.

Жеке өмір

Шах Манара Сикриге үйленген және олардан Хеба есімді қызы дүниеге келді. 1970 жылдары Шах Дина Патактың, өте беделді актрисаның қызы Ратна Патакпен танысып, ғашық болды. 70-ші және 80-ші жылдары олар бірнеше фильмде бірге ойнады, соның ішінде "Мирч масала" және "Кәдемі кісі өлтіру" фильмдері бар. Шах Манарадан ажырасу үшін қажетті мехерді жинап жатқанда, олар көп жыл бойы бірге өмір сүрді. Шах пен Патак 1982 жылы неке қиды. Манара сол жылы себебі белгісіз жағдайда қайтыс болды. Шахтың екінші некесінен Имад пен Виван есімді екі ұлы бар, екеуі де актерлер. Жұбайлар Мумбайда Хеба, Имад және Виванмен бірге тұрады.

Азаматтық наградалар

1987 жылы — «Падма Шри» — Үндістанның төртінші ең жоғары азаматтық наградасы. 2003 жылы — «Падма Бхушан» — Үндістанның үшінші ең жоғары азаматтық наградасы.

Өмірбаян

"HT Brunch" басылымына берген сұхбатында Шах өзінің өмірбаянын жазу туралы шамамен 10 жылдан бері ойлап келе жатқанын айтады. Осы кезеңде ол ойларын уақыт-уақыт жазып отырып, соңында 100-ге жуық бетке дейін толтырды. Бұрынғы көңіл көтеруші хобби бірте-бірте одан әлдеқайда терең нәрсеге айналды. Кейін ол аяқталмаған қолжазбасын досы, тарихшы Рамчандра Гухаға көрсетті, ол Шахты оны аяқтауға және баспа үйіне жіберуге ынталандырды. Шахтың естеліктері "Одан кейін бір күні" деп аталады және "Hamish Hamilton" баспасында жарық көрді.