Девика Рани: Үндістан киносының алғашқы ханымы, актриса, режиссер. «Дадасахеб Пхалке» және «Падма Шри» сыйлықтарының иегері. Биографиясы мен мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді актрисасы (1908–1994)
Indian actress (1908–1994)
Девика Рани Чаудхури (30 наурыз 1908 – 9 наурыз 1994), көбінесе Девика Рани деп танылатын, 1930-1940 жылдары үнді фильмдерінде белсенді болған үнді актрисасы. Ол Дадасаһаб Пхалке сыйлығының алғашқы иегері атанды және Падма Шри сыйлығымен де марапатталды. Үнді киносының бірінші ханымы деп есептелетін Девика Рани 10 жылдық сәтті мансапқа ие болды. Бай және ағылшын тілінде тәрбиеленген үнді отбасында дүниеге келген Девика Рани тоғыз жасында Англиядағы пансионға жіберілді және сол елде өсті. 1928 жылы ол үнді кинопродюсері Химаншу Раймен танысып, келесі жылы оған тұрмысқа шықты. Ол Райдің эксперименталды үнсіз фильмі «Күбінің лақтырылуы» (1929) үшін костюм дизайны мен көркемдік безендірілуіне көмектесті. Содан кейін екеуі Германияға барып, Берлиндегі UFA студиясында кино өнерінде оқыды. Рай өзінің келесі жобасында – ағылшын және хинди тілдерінде түсірілген «Карма» фильмінде өзін басты рөлге, ал Девика Раниді қаһарман рөліне тағайындады. Фильмнің премьерасы 1933 жылы Англияда өтті, онда нақты жұбайдың ұзақ уақытқа созылған сүйісу көрінісі қызығушылық тудырды, бірақ Үндістанда сәтсіз аяқталды. 1934 жылы жұбай Бомбейге, Үндістанға оралды, онда Химаншу Рай басқа адамдармен серіктестік құрып, «Бомбей Толкис» киностудиясын құрды. Олар студияның атын өзгертті. Студия келесі 5-6 жыл ішінде бірнеше табысты фильмдер түсірді, олардың көпшілігінде Девика Рани басты рөлде ойнады. Оның Ашок Кумармен бірге түскен фильмдері Үндістанда кең танылды. 1940 жылы Рай қайтыс болғаннан кейін Девика Рани студияны басқаруды өз қолына алып, қайтыс болған күйеуінің серіктестері – Сашадхар Мукерджи мен Ашок Кумармен бірлесіп тағы бірнеше фильм түсірді. Өмірінің соңында ол еске алғандай, оның жетекшілігімен түсірілген фильмдер көбінесе сәтсіздікке ұшырады немесе орташа табысқа ие болды, ал серіктестерінің жетекшілігімен түсірілген фильмдер көбінесе хитке айналды. 1945 жылы ол кинодан зейнеткерлікке шығып, орыс суретшісі Светослав Рерихке үйленді және Бангалордың шетіндегі оның иелігіне көшіп барды, содан кейін келесі бес онжылдық бойына өте усақталған өмір салтын ұстанды. Оның бейнесі, оның кинодағы рөлдері сияқты, әлеуметтік тұрғыдан консервативті емес деп есептелді. Оның марапаттарына «Падма Шри» (1958), «Дадасаһаб Пхалке» (1969) және «Советтік жер-Неру» (1990) сыйлықтары жатады.
Devika Rani Chaudhuri (30 March 1908 – 9 March 1994), usually known as Devika Rani, was an Indian actress who was active in Hindi films during the 1930s and 1940s. She was the first recipient of the Dadasaheb Phalke Award, and was also awarded the Padma Shri. Widely acknowledged as the First Lady of Indian cinema, Devika Rani had a successful film career that spanned 10 years. Born into a wealthy, anglicized Indian family, Devika Rani was sent to boarding school in England at age nine and grew up in that country. In 1928, she met Himanshu Rai, an Indian film producer, and married him the following year. She assisted in costume design and art direction for Rai's experimental silent film A Throw of Dice (1929). Both of them then went to Germany and received training in film making at UFA Studios in Berlin. Rai then cast himself as hero and her as heroine in his next production, the bilingual film Karma, made simultaneously in English and Hindi. The film premiered in England in 1933, elicited interest there for a prolonged kissing scene featuring the real life couple, and flopped badly in India. The couple returned to Bombay, India in 1934, where Himanshu Rai established a production studio, Bombay Talkies, in partnership with certain other people. They changed their studio name. The studio produced several successful films over the next 5–6 years in that time of period, and Devika Rani played the lead role in many of them. Her on screen pairing with Ashok Kumar became popular in India. Following Rai's death in 1940, Devika Rani took control of the studio and produced some more films in partnership with her late husband's associates, namely Sashadhar Mukherjee and Ashok Kumar. As she was to recollect in her old age, the films which she supervised tended to flop Or average hit, while the films supervised by the partners tended to be hits. In 1945, she retired from films, married the Russian painter Svetoslav Roerich and moved to his estate on the outskirts of Bangalore, thereafter leading a very reclusive life for the next five decades. Her persona, no less than her film roles, were considered socially unconventional. Her awards include the Padma Shri (1958), Dadasaheb Phalke Award (1969) and the Soviet Land Nehru Award (1990).
Өмірбаян және білім
Девика Рани 1908 жылғы 30 наурызда Вишакапатнам қаласының жанындағы Уолтайрде, қазіргі Андхра-Прадеш штатында, өте бай және білімді бенгал отбасында дүниеге келді. Ол полковник доктор Манматнатх Чоудхури мен оның әйелі Лила Деви Чоудхуридің қызы еді. Девиканың әкесі, полковник Манмата Натх Чадхури, ірі жер иеленуші заминдари отбасының ұрпағы, Мадрас президенттігінің алғашқы үнділік бас хирургы болды. Девиканың әкесінің әкесі Дургадас Чоудхури қазіргі Бангладештің Пабна ауданының Чатмохар Упазиланың заминдары (жер иесі) болды. Оның әжесі Сукумари Деви (Дургадастың әйелі) Нобель сыйлығының лауреаты Рабиндранат Тагордың әпкесі болған. Девиканың әкесі бес бауыры болды, олардың барлығы өз салаларында, негізінен заң, медицина және әдебиет саласында ерекшеленді. Олар: британдықтардың тұсында Калькутта жоғары сотының бас судьясы болған сэр Ашутош Чодури; Колькуттадағы атақты адвокаттар Жогеш Чандра Чодури мен Кумуднат Чодури; атақты бенгал жазушысы Праматханат Чодури және белгілі дәрігер доктор Сухриднат Чодури. Болашақтағы Армия штабының бастығы Жаянто Натх Чадхури Девиканың бірінші туысы болды: олардың әкелері бір-біріне бауыр болған. Девиканың анасы Лила Деви Чоудхури де білімді отбасынан шыққан және Рабиндранат Тагордың немересі болған. Осылайша, Девика Рани ата-анасы арқылы ақын және Нобель сыйлығының лауреаты Рабиндранат Тагормен туысқан. Оның әкесі Манматнат Чоудхури Рабиндранат Тагордың әпкесі Сукумари Деви Чоудхуридің ұлы болатын. Девиканың анасы Лила Деви Чадхури Индумати Деви Чаттопадхяяйдың қызы, оның анасы Саудамини Деви Гангопадхяй Нобель сыйлығының тағы бір жеңесі болды. Осылайша, Девиканың әкесі мен анасының әжесі Рабиндранат Тагордың екі әпкесі болғандықтан, бір-біріне бірінші туысқандар болған. Девиканың екі ағасы (бас судья сэр Ашутош пен Праматханат) Рабиндранат Тагордың немерелеріне (анасының ағасының қыздарына) үйленген: Сер Ашутош Чоудхуридің әйелі Пратива Деви Чоудхури Хемендранат Тагордың қызы, ал Праматханат Чоудхуридің әйелі Индира Деви Чоудхури Сатиендранат Тагордың қызы. Осылайша, Девиканың Жарасанкомен өте тығыз отбасылық байланысы болды, бұл Калькуттадағы Тагор отбасының резиденциясы және бенгалдық қайта өрлеудің басты ошағы. Девика Рани тоғыз жасында Англиядағы пансионға жіберілді және сол жерде өсті. 1920-ші жылдардың ортасында мектепті бітіргеннен кейін ол Лондондағы Корольдік драмалық өнер академиясына (RADA) және Корольдік музыка академиясына актерлік өнер мен музыканы оқыды. Сондай-ақ, сәулет, тоқыма және декоративті дизайн курстарына оқуға түсті, тіпті Элизабет Арденнің қолында тәжірибе жинады. Осы курстардың барлығы бірнеше айға созылып, 1927 жылы аяқталды, содан кейін Девика Рани тоқыма дизайнерлігімен айналыса бастады.
Devika Rani was born as Devika Rani Choudhury on 30 March 1908 in Waltair near Visakhapatnam in present day Andhra Pradesh, into an extremely affluent and educated Bengali family, the daughter of Col. Dr. Manmathnath Choudhury by his wife Leela Devi Choudhury. Devika's father, Colonel Manmatha Nath Chaudhuri, scion of a large landowning zamindari family, was the first Indian Surgeon General of Madras Presidency. Devika's paternal grandfather, Durgadas Choudhury, was the Zamindar (landlord) of Chatmohar Upazila of Pabna district of present day Bangladesh. Her paternal grandmother, Sukumari Devi (wife of Durgadas), was a sister of the nobel laureate Rabindranath Tagore. Devika's father had five brothers, all of them distinguished in their own fields, mainly law, medicine and literature. They were Sir Ashutosh Chaudhuri, Chief Justice of Calcutta High Court during the British Raj; Jogesh Chandra Chaudhuri and Kumudnath Chaudhuri, both prominent Kolkata based barristers; Pramathanath Choudhary, the famous Bengali writer, and Dr. Suhridnath Chaudhuri, a noted medical practitioner. The future Chief of Army Staff, Jayanto Nath Chaudhuri, was Devika's first cousin: their fathers were brothers to each other. Devika's mother, Leela Devi Choudhury, also came from an equally educated family and was a niece of Rabindranath Tagore. Thus, Devika Rani was related through both her parents to the poet and Nobel Laureate Rabindranath Tagore. Her father, Manmathnath Choudhury, was the son of Sukumari Devi Choudhury, sister of Rabindranath Tagore. Devika's mother, Leela Devi Chaudhuri, was the daughter of Indumati Devi Chattopadhyay, whose mother Saudamini Devi Gangopadhyay was another sister of the Nobel laureate. Thus, Devika's father and maternal grandmother were first cousins to each other, being the children of two sisters of Rabindranath Tagore. Nor was this all: Two of Devika's uncles (Chief Justice Sir Ashutosh and Pramathanath) were married to their first cousins (mother's brother's daughters), the nieces of Rabindranath Tagore: Prativa Devi Choudhury, wife of Sir Ashutosh Choudhury, was the daughter of Hemendranath Tagore, and Indira Devi Choudhury, wife of Pramathanath Choudhury, was the daughter of Satyendranath Tagore. Devika thus had extremely strong family ties to Jarasanko, seat of the Tagore family in Kolkata and a major crucible of the Bengali Renaissance. Devika Rani was sent to boarding school in England at the age of nine, and grew up there. After completing her schooling in the mid 1920s, she enrolled in the Royal Academy of Dramatic Art (RADA) and the Royal Academy of Music in London to study acting and music. She also enrolled for courses in architecture, textile and decor design, and even apprenticed under Elizabeth Arden. All of these courses, each of them a few months long, were completed by 1927, and Devika Rani then took up a job in textile design.
Мансап
1928 жылы Девика Рани болашақ күйеуі Химаншу Раимен алғаш рет кездесті. Ол, үнді заңгерінен кино өндірушіге айналған Химаншу, Лондонда «A Throw of Dice» фильмін түсіруге дайындалып жатқанда, оған костюмдерді жасау және көркем безендіру салаларында көмектесті. Екеуі пост-өндірістік жұмыстар үшін Германияға да сапар шекті, онда ол неміс кино өнеркәсібінің, әсіресе Г. В. Пабст пен Фриц Лангтың кино түсіру техникаларын байқау мүмкіндігіне ие болды. Химаншу Раи мен Девика Ранидің қатысуымен түсірілген өбеу сахнасы шамамен төрт минутқа созылды және 2014 жылғы деректер бойынша, бұл үнді киносындағы өбеу сахнасының ұзақтығы бойынша рекордтық көрсеткіш болып табылады. Девика Рани фильмде ағылшын және хинди тілдерінде билінгвальды ән орындады. Бұл ән Болливудтағы алғашқы ағылшын тіліндегі ән деп есептеледі. Ағылшын және хинди тілдерінде бірдей түсірілген «Карма» фильмі 1933 жылдың мамыр айында Лондонда көрсетілді. Виндзордағы Патша отбасы үшін арнайы көрсетіліммен қатар, фильм Еуропа бойынша жақсы қабылданды. Фильмнің шығуынан кейін, ол 1933 жылы Ұлыбританиядағы алғашқы теледидар трансляциясында BBC-ге қатысуға шақырылды. Сондай-ақ, ол компанияның Үндістанға алғашқы қысқа толқынды радио хабарларын жіберуін ашты. Англиядағы сәттілігіне қарамастан, «Карма» үнді көрермендерін қызықтырмады және 1934 жылдың басында хинди тілінде «Нагин Ки Рагини» деген атпен шыққанда Үндістанда сәтсіздікке ұшырады. Дегенмен, фильм сыншылар тарапынан жақсы бағаланды және Девика Раниге үнді киносындағы жетекші актриса ретінде танылуына көмектесті. Үндістанның тәуелсіздік үшін күрескен белсендісі және ақыны Сароджини Найду оны «сүйкімді және дарынды кішкентай ханым» деп атады. Студияның алғашқы фильмі «Джавани Ки Хава» (1935), қылмыстық триллер, Девика Рани мен Наджмұл Хасанның қатысуымен толығымен пойыздың ішінде түсірілді.
In 1928, Devika Rani first met her future husband, Himanshu Rai, an Indian barrister turned film maker, who was in London preparing to shoot his forthcoming film A Throw of Dice. She readily agreed, assisting him in areas such as costume designing and art direction. The two also traveled to Germany for the post production work, where she had occasion to observe the film making techniques of the German film industry, specifically of G. W. Pabst and Fritz Lang. The kissing scene, involving Himanshu Rai and Devika Rani, lasted for about four minutes, and eighty years later, this stands as the record for duration of a kissing scene in Indian cinema as of 2014. Devika Rani also sang a song in the film, a bi lingual song in English and Hindi. This song is said to be Bollywood's first English song. Made simultaneously in both English and Hindi, Karma premiered in London in May 1933. Alongside a special screening for the Royal family at Windsor, the film was well received throughout Europe. Following the release of the film, she was invited by the BBC to enact a role in their first ever television broadcast in Britain in 1933. She also inaugurated the company's first short wave radio transmission to India. In spite of its success in England, Karma did not interest Indian audiences and turned out be a failure in India when it was released in Hindi as Nagin Ki Ragini in early 1934. However, the film received good critical response and helped Devika Rani establish herself as a leading actress in Indian cinema. Indian independence activist and poet Sarojini Naidu called her a "lovely and gifted little lady". The studio's first film Jawani Ki Hawa (1935), a crime thriller, starring Devika Rani and Najm ul Hassan, was shot fully on a train.
Өлім
1994 жылы 9 наурызда, Реррихтің қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң, ол бронхиттен Бангалор қаласында қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімінде оған толық мемлекеттік құрмет көрсетілді. Оның өлімінен кейін, жұбайлардың заңды мұрагерлері болмағандықтан, мүлік көп жыл бойы сотта болды; Девика Рани өмірі бойы баласыз болды. 2011 жылдың тамызында Үндістаннің Жоғарғы соты олардың пайдасына шешім қабылдағаннан кейін, Карнатака үкіметі бұл мүлікті иеленді.
She died of bronchitis on 9 March 1994—a year after Roerich died—in Bangalore. At her funeral, Devika Rani was given full state honors. Following her death, the estate was on litigation for many years as the couple had no legal claimants; Devika Rani remained childless throughout her life. In August 2011, the Government of Karnataka acquired the estate after the Supreme Court of India passed the verdict in favour of them.
Мұра
Девика Рани Үнді киносының бірінші ханымы деп аталды. Ранидің киімі сол кезде фильмдерде де, кейде нағыз өмірде де "әдепсіз" саналды. "Болливудқа сәлем!" кітабында, Хинди киносының 100 жылдығына арналған құрмет ретінде, Тилак Риши Девика Ранидің "темекі шегуі, ішімдік ішуі, дөрекі сөйлеуі және шаршаңқы мінезі" үшін "Аждаһа әйел" деп аталғанын айтады. 1958 жылы Үндістан үкіметі Девика Раниді елдегі төртінші жоғары азаматтық наградасы – "Падма Шри" орденімен марапаттады. 1969 жылы ол фильмдер саласындағы ең жоғары награда – Дадасаһаб Пхалке сыйлығын алған тұңғыш әйел болды. 1990 жылы Кеңес Ресейі оны "Совет елінің Неру сыйлығымен" марапаттады. Оның өміріне арналған пошта маркасы 2011 жылдың ақпан айында Байланыс және ақпараттық технологиялар министрлігі тарапынан шығарылды. 2020 жылы Кишвар Десай "The Longest Kiss: The Life and Times of Devika Rani" атты кітап жариялады, ол Девика Ранидің кәсіби жетістіктері мен жеке бақытсыздықтарына жарық салады.
Devika Rani was called the first lady of Indian cinema. Rani's attire, both in films and sometimes in real life, were considered "risque" at that time. In his book Bless You Bollywood! : A tribute to Hindi Cinema on completing 100 years, Tilak Rishi mentions that Devika Rani was known as the "Dragon Lady" for her "smoking, drinking, cursing and hot temper". In 1958, the Government of India honoured Devika Rani with a Padma Shri, the country's fourth highest civilian honour. She became the first ever recipient of the Dadasaheb Phalke Award, the country's highest award for films, when it was instituted in 1969. In 1990, Soviet Russia honoured her with the "Soviet Land Nehru Award". A postage stamp commemorating her life was released by the Ministry of Communications and Information Technology in February 2011. In 2020, Kishwar Desai published a book titled The Longest Kiss: The Life and Times of Devika Rani, which sheds light on Devika Rani's professional accomplishments and her personal misfortunes.