Кіріспе

Түрік бизнес магнаты және инвесторы Айдын Доған (15 сәуірде 1936 жылы туған) – түрік бизнес магнаты және инвесторы. Ол Түркияның ірі конгломераттарының бірі – «Доған Холдингтің» негізін қалаушы.

Өмірбаян

1936 жылы Келкиттегі белгілі отбасында дүниеге келген. Доған бастауыш және орта мектепті Келкитте оқыды, ал жоғары мектепті Ерзинжанда бітірді. 1956-1960 жылдары Стамбул экономика және сауда академиясында (кейіннен Мармара университеті) оқыды. Сол жерде ол студенттік қауымдастықтың төрағасы болды. 1959 жылы ол өзінің бизнесін Меджидиекёй салық инспекциясында тіркеді және құрылыс жабдықтарымен, сондай-ақ жолаушылар және басқа да коммерциялық көліктермен сауда жасау арқылы кәсіби өмірін бастады. Доған 1974 жылы өзінің алғашқы өнеркәсіптік компаниясын құрды және Стамбул сауда палатасының Ассамблеясы мен Әкімшілік кеңесіне қосылды. Келесі жылдары Түркияның палаталар мен тауар биржалары одағының басқарма мүшесі қызметін атқарды. 1961 жылы үш қызметкері бар шағын компаниядан ол 13 000-нан астам тікелей қызметкері бар және Доған Холдинг компанияларына қызмет көрсететін компаниялар арқылы тағы 12 000 адамды жұмыспен қамтитын Түркияның ірі конгломераттарының бірін құрды. Доған Холдинг 1979 жылы «Миллиет» күнделікті газетін сатып алғаннан кейін баспагерлік қызметке кірісті. 1994 жылы беделді «Хурриет» күнделікті газетін қосып алғаннан кейін, ол БАҚ саласындағы беделін арттырды. 1986-1996 жылдары Түрік газет баспагерлері қауымдастығының төрағасы болды. 2004 жылы Доған Дүниежүзілік газеттер қауымдастығының (WAN) тұңғыш сайланған түрік төрағасының орынбасары болды. Ол құрған Доған Медиа Холдингке «Posta», «Hürriyet», «Radikal», «Fanatik» және «Turkish Daily News» газеттерімен қатар, Түркия мен шетелдегі 21 телеарна кіреді. Доған Холдинг энергетика, БАҚ, өнеркәсіп, сауда және туризм салаларында қызмет етеді. 2016 жылы Доған Холдинг 310 миллион АҚШ доллары табыс тапты және Түркиядағы БАҚ саласындағы жарнамалық кірістердің ең ірі жинақтаушысы болып табылады. Доған Холдинг – Стамбул қор биржасында тіркелген ашық компания. Оның таңбасы – DOHOL.

Салықтық тексеру

2009 жылы Қаржы министрлігі Doğan Media Holding компаниясының бірнеше компаниясына 3,8 миллиард түрік лирасы (шамамен 2,53 миллиард АҚШ доллары) көлемінде салық айыбы салған еді. Doğan Holding бұл айыппұл салу туралы шешімнің "субъективті" бағалауларға негізделгенін мәлімдеді. Егер басқа компаниялар да осындай негізде айыппұл төлесе, Түркиядағы барлық акциялық мәмілелер салық органдарының бірдей шараларына ұшырауы мүмкін екенін олар айтты. Бірақ мұндай жағдай болған жоқ, тек Doğan тобы ғана Қаржы министрлігі тарапынан жазаланды, сондықтан бұл іс саяси мақсатта жасалған деп олар болжады. Бұл пікірді Еуропалық Одақ сияқты халықаралық ұйымдардың өкілдері де қолдады, бұл мәселе Түркияның саяси күн тәртібінде маңызды орын алды. Doğan Holding қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қаржы министрлігімен келіссөздер жүргізді. 2012 жылдың қазан айында келісімге қол қойылып, Doğan келісілген айыппұлдың қалған бөлігін мерзімінен бұрын төлеп, салық мәселесін толық шешті. 1977 жылдан 2009 жылға дейін Айдын Доган жеке өзі Стамбул сауда палатасында, немесе жалпы Түркия бойынша ең көп салық төлеуші ретінде тіркелген. Ол патриотизмді дұрыс салық декларациясы берумен және уақтылы төлеумен байланыстырды.

Жеке өмір

Доған 2010 жылдың 1 қаңтарында «Доған Холдингтің» басшысы лауазымынан зейнеткерлікке шығып, оның лауазымын қызы Арзухан Доған Ялчиндагқа тапсырды. Ол «Kanal D» телеарнасының төрағасы болған және Түркия өнеркәсіпшілері мен бизнесмендер қауымдастығы (TÜSİAD) басшысы қызметін атқарады, бұл қауымдастық Түркиядағы кәсіпкерлер үшін құрылған. Қазіргі уақытта Бегүмхан Доған Фаральялы «Доған Холдингтің» төрағасы болып табылады. Айдын Доған холдингтің құрметті президенті лауазымын сақтап тұрады. 1 миллиард долларлық жеке капиталы бар Доған Түркияның ең бай адамдарының бірі. Ол Сема Доғанға үйленген, төрт баласы және жеті немересі бар. Оның барлық қыздары «Доған Холдингтің» мемлекеттік және жеке бизнесін басқаруға белсенді түрде қатысып, тиісті кеңестердің төрағалары болып табылады.

Марапаттар

1999 жылы Доған Түркия үкіметінен Түркияның "Ең үлкен қызметі" медалін алды. Ол 1999, 2000, 2001 және 2005 жылдары сәйкесінше Гирне американдық университетінен, Эге университетінен, Баку мемлекеттік университетінен және Мармара университетінен төрт құрметті докторлық диплом алды.